Để làm rõ sự việc, phóng viên Báo Sức khoẻ&Đời sống đã có cuộc trao đổi với bà Lê Minh Giang, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam.
- Thưa bà, thời gian qua trên một số mạng xã hội xuất hiện thông tin cho rằng việc chuyển giao các Làng trẻ em SOS "về Bộ Y tế" có liên quan đến việc hiến, ghép tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi. Bà nói gì về những thông tin này?
Bà Lê Minh Giang: Tôi khẳng định đây là thông tin hoàn toàn sai sự thật, xuyên tạc bản chất vấn đề. Việc bàn giao nguyên trạng 8/17 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam về địa phương quản lý toàn diện là sự điều chỉnh về tổ chức, quản lý và bảo đảm nguồn lực hoạt động cho các Làng, xuất phát từ đề nghị của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế từ năm 2024. Trong toàn bộ hồ sơ, bản ghi nhớ và các văn bản liên quan đến việc bàn giao, không có bất kỳ nội dung nào đề cập đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Bà Lê Minh Giang, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam. Ảnh: PV
Cũng cần nói rõ, các Làng SOS cơ sở không được chuyển "về Bộ Y tế" như một số thông tin đã nêu. Từ ngày 01/3/2025, thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ, chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội, trẻ em được chuyển từ Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội sang Bộ Y tế; theo đó, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam được bàn giao về Bộ Y tế quản lý.
Còn 8 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục thì được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện, theo Quyết định số 735 ngày 24/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Việc gán ghép hai nội dung không liên quan với nhau là suy diễn, không có căn cứ.
Những thông tin sai lệch này đã gây hoang mang cho các gia đình có con em đang được chăm sóc tại các Làng, ảnh hưởng đến tâm lý của các em, của các bà mẹ, bà dì, cán bộ nhân viên và những nhà hảo tâm đã đồng hành cùng Làng trẻ em SOS suốt nhiều năm qua.
- Vậy việc bàn giao các Làng trẻ em SOS xuất phát từ đâu và đã được thực hiện theo trình tự như thế nào, thưa bà?
Bà Lê Minh Giang: Ngày 22/12/1987, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký Hiệp định hợp tác xây dựng và phát triển hệ thống Làng trẻ em SOS tại Việt Nam. Gần 40 năm qua, Làng trẻ em SOS Quốc tế đã viện trợ không hoàn lại kinh phí xây dựng các Làng, các cơ sở giáo dục và kinh phí vận hành, hỗ trợ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Từ năm 2023, Làng trẻ em SOS Quốc tế điều chỉnh, cắt giảm dần nguồn kinh phí hỗ trợ cho Việt Nam để ưu tiên những khu vực cần hỗ trợ cấp thiết hơn, đặc biệt là những nơi đang chịu ảnh hưởng của chiến tranh, xung đột, đói nghèo và khủng hoảng nhân đạo. Kinh phí hỗ trợ của SOS Quốc tế cho SOS Việt Nam chỉ còn chiếm khoảng 30% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên.
Trong bối cảnh đó, ngày 19/9/2024, Làng trẻ em SOS Quốc tế gửi Công thư đến Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đề nghị bàn giao 8/17 Làng trẻ em SOS về địa phương quản lý toàn diện.
Ngày 14/5/2025, sau khi chức năng quản lý của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội được chuyển về Bộ Y tế, Làng trẻ em SOS Quốc tế tiếp tục có Công thư gửi Bộ Y tế với đề nghị tương tự về việc bàn giao 8/17 Làng trẻ em SOS về địa phương quản lý toàn diện, cùng toàn bộ các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam.
Tháng 8/2025, Bộ Y tế thống nhất chủ trương và xây dựng phương án, lộ trình thực hiện. Tháng 3/2026, Bộ Y tế và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký bản ghi nhớ về việc bàn giao 8/17 Làng SOS và 25 cơ sở giáo dục; ngày 30/3/2026, Bộ Y tế có Tờ trình số 516/TTr-BYT trình Thủ tướng Chính phủ.
Ngày 24/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 735/QĐ-TTg phê duyệt phương án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam, theo đó 8/17 Làng SOS và toàn bộ các cơ sở giáo dục được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện, hoàn thành trước ngày 30/6/2026.
Như vậy, đây là một quá trình kéo dài gần hai năm, bắt nguồn từ đề xuất của phía đối tác SOS Quốc tế, được hai bên thỏa thuận thống nhất và được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định – không phải một quyết định đột xuất như một số thông tin trên mạng xã hội suy diễn.
- Sau khi bàn giao, cuộc sống của các em tại các Làng có bị ảnh hưởng không? Bà muốn gửi thông điệp gì tới các gia đình, nhà hảo tâm và người dân?
Bà Lê Minh Giang: Nguyên tắc xuyên suốt của quá trình bàn giao là bảo đảm hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em được liên tục, ổn định. Đến nay, 5 địa phương gồm Khánh Hòa, Nghệ An, thành phố Huế, Quảng Trị và Gia Lai đã hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp; 3 địa phương gồm Hà Nội, Phú Thọ và Hưng Yên đang hoàn thiện phương án, chủ yếu theo hướng sáp nhập Làng SOS vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập hiện có hoặc thành lập cơ sở trợ giúp xã hội công lập mới trên cơ sở tiếp nhận Làng.
Mô hình chăm sóc thay thế theo hình thức "nhà gia đình SOS" (trẻ em được bà mẹ, bà dì chăm sóc, nuôi dưỡng như một gia đình) vẫn được các địa phương duy trì; kinh phí hoạt động, bao gồm hỗ trợ cho trẻ em, thanh niên SOS, các bà mẹ, bà dì và cán bộ nhân viên, đều được bảo đảm.
Trong thời gian hoàn thành việc sắp xếp 8 Làng về địa phương quản lý trong năm 2026, theo đề nghị của địa phương, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam tiếp tục hỗ trợ kinh phí hoạt động cho 7/8 Làng đã bàn giao theo địa phương (Làng trẻ em SOS Nha Trang đã hoàn thành sắp xếp và không đề nghị hỗ trợ) cho đến khi hoàn thành việc tổ chức lại, để không có bất kỳ sự gián đoạn nào trong giai đoạn chuyển tiếp (kinh phí hỗ trợ từ nguồn kết dư huy động nguồn lực trong nước).
Còn đối với 9 Làng trẻ em SOS còn lại và Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam, Bộ Y tế đang tiếp tục phối hợp với Làng trẻ em SOS Quốc tế, các bộ, ngành và địa phương để thống nhất phương án, lộ trình sắp xếp lại, bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật, phù hợp với điều kiện thực tiễn, với khả năng vận động tài trợ kinh phí của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế trên nguyên tắc bảo đảm tốt nhất quyền lợi chính đáng của trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; đảm bảo duy trì môi trường chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục an toàn, ổn định, không để việc chuyển đổi mô hình quản lý làm gián đoạn hoạt động hỗ trợ trẻ em.
Làng trẻ SOS Việt Nam. Ảnh: VOV
Thông điệp tôi muốn gửi tới các gia đình, các nhà hảo tâm và toàn xã hội là: việc thay đổi mô hình quản lý không làm thay đổi mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các em luôn được đặt lên hàng đầu.
Chúng tôi mong người dân bình tĩnh, theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống của Bộ Y tế, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam và chính quyền địa phương; không chia sẻ, bình luận những thông tin chưa được kiểm chứng, bởi chính những thông tin sai lệch đó mới đang làm tổn thương các em.
- Xin trân trọng cảm ơn bà!
