Giám đốc Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) Marty Makary đã tuyên bố từ chức hôm 12/5, đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý trong bộ máy y tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Thông tin trên được đích thân Tổng thống Trump xác nhận trước khi lên đường sang Bắc Kinh dự Hội nghị thượng đỉnh với Tổng Bí thư - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Dù thừa nhận ông Makary đang phải trải qua một số giai đoạn khó khăn, Tổng thống Trump vẫn dành lời khen ngợi đối với giám đốc FDA, gọi ông là "một bác sĩ tuyệt vời" cũng như "một người bạn thân thiết".
Theo các nguồn tin thân cận với Chính phủ Mỹ, quyết định từ chức được đưa ra sau nhiều tuần ông Makary phải đối mặt với áp lực dồn dập từ Nhà Trắng, mà nguyên nhân sâu xa xuất phát từ mâu thuẫn trong việc cấp phép cho các loại thuốc lá điện tử hương trái cây và kẹo.
Trong khi người đứng đầu FDA kiên quyết phản đối vì lo ngại những sản phẩm này sẽ gây hại cho giới trẻ, thì những nỗ lực thúc đẩy lưu hành chúng từ phía Chính phủ Washington đã tạo nên một rào cản không thể xóa bỏ.
Giám đốc FDA Marty Makary. Ảnh: Al Drago/New York Times
Tiếp quản "ghế nóng" tại FDA trong vai trò quyền giám đốc là ông Kyle Diamantas, một quan chức cao cấp phụ trách mảng thực phẩm của cơ quan này. Ông Diamantas vốn là một luật sư từng làm việc cho hãng Abbott Nutrition, và nhận được sự tín nhiệm lớn trong phong trào "Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại" (MAHA) do Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr. dẫn dắt.
Sự thay đổi nhân sự này diễn ra trong bối cảnh nhiệm kỳ giám đốc của ông Marty Makary tại FDA chỉ kéo dài hơn 1 năm, với đầy rẫy những biến động. Được bổ nhiệm vào tháng 3/2025 với vị thế là một phẫu thuật viên ung thư danh tiếng từ Đại học Johns Hopkins, ông Makary từng được kỳ vọng sẽ thực hiện những cải tổ mạnh mẽ, từ việc loại bỏ hóa chất độc hại trong thực phẩm cho đến thay đổi tư duy về liệu pháp hormone.
Thế nhưng, thực tế cho thấy quãng thời gian tại vị của ông là một chuỗi những tranh cãi không hồi kết với nhiều bên liên quan. Suốt thời gian lãnh đạo, ông Makary liên tục rơi vào thế "lưỡng đầu thọ địch" khi phải hứng chịu sự chỉ trích từ cả hai phía.
Nhiều nghị sĩ đảng Cộng Hòa cùng các tổ chức chống phá thai đều không hài lòng trước sự chậm trễ của ông trong việc xem xét lại độ an toàn của thuốc phá thai mifepristone. Ở chiều ngược lại, các tập đoàn dược phẩm lớn cũng phản ứng dữ dội khi FDA, dưới thời ông Makary. đã bác bỏ hàng loạt hồ sơ thuốc điều trị ung thư và bệnh hiếm do đánh giá dữ liệu chưa đủ sức thuyết phục.
Ngay cả nội bộ FDA cũng rơi vào tình trạng xáo trộn khi nhiều lãnh đạo cấp cao nối gót ra đi, tiêu biểu là trường hợp của ông Vinay Prasad - người từng được giám đốc Makary mời về lãnh đạo Trung tâm Đánh giá và Nghiên cứu Sinh học, nhưng sau đó đã phải rời khỏi cơ quan này tới 2 lần.
"Giọt nước tràn ly" dẫn đến sự sụp đổ trong mối quan hệ giữa ông Makary và Nhà Trắng chính là sức ép từ ngành công nghiệp thuốc lá. Dù các nhân viên cấp dưới đã chuẩn bị sẵn phương án phê duyệt cho một số sản phẩm thuốc lá điện tử nhưng giám đốc FDA vẫn giữ quan điểm trì hoãn để bảo vệ các đối tượng thanh thiếu niên.
Mọi chuyện chỉ thay đổi sau khi Tổng thống Trump trực tiếp can thiệp.
Việc tìm kiếm người kế nhiệm chức giám đốc FDA được dự báo sẽ là một bài toán hóc búa. Theo giáo sư luật Nathan Cortez, người lãnh đạo mới sẽ phải khéo léo cân bằng giữa những yêu cầu chính trị từ Tổng thống Trump và những quy định pháp lý nghiêm ngặt vốn có của FDA.
Sự "ra đ"i của ông Marty Makary không chỉ là một mất mát về nhân sự, mà còn là minh chứng cho sự biến động không ngừng trong đội ngũ lãnh đạo y tế dưới thời chính quyền Trump, tiếp nối làn sóng từ chức của nhiều quan chức cấp cao tại Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ trước đó.
Hiện tại, mọi sự chú ý đang đổ dồn vào Kyle Diamantas, với hy vọng ông có thể tạm thời ổn định "con thuyền" FDA trong giai đoạn chuyển giao đầy sóng gió này.
