Ba "nút thắt" nội tiết khiến giảm cân thất bại
Báo cáo tại Hội nghị khoa học sức khỏe thường niên 2026 của Trường Đại học Trà Vinh mới tổ chức hồi tháng 4 vừa qua, ThS.BS Huỳnh Ngọc Hưng – bác sĩ người Việt đang hành nghề tại Anh quốc – cho biết, dao động hormone là hiện tượng sinh lý bình thường ở phụ nữ. Tuy nhiên, khi sự dao động này vượt ngưỡng, nó có thể gây ra nhiều hội chứng lâm sàng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát cân nặng.
Theo đó, ba nhóm rối loạn nội tiết thường gặp gồm:
Hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS): Chiếm khoảng 20–40% phụ nữ, với các biểu hiện như căng tức ngực, chướng bụng, thay đổi cảm xúc, dễ cáu gắt…
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Đặc trưng bởi rối loạn kinh nguyệt, tăng androgen (mụn, rậm lông), dễ tăng cân và đề kháng insulin.
Hội chứng tiền mãn kinh: Thường xuất hiện từ sau 40 tuổi, với các triệu chứng bốc hỏa, mất ngủ, tăng cân, rối loạn cảm xúc.
ThS.BS Huỳnh Ngọc Hưng trình bày báo cáo tại Hội nghị.
Theo chuyên gia Hưng, những rối loạn này có thể chiếm tới hơn 50% phụ nữ trong cộng đồng, nhưng nhiều người âm thầm "chịu đựng" thay vì điều trị, dẫn đến việc giảm cân thất bại kéo dài.
Một điểm đáng chú ý là tiêu chuẩn đánh giá béo phì ở người Việt có sự khác biệt so với phương Tây.
Nếu tại nhiều quốc gia, chỉ số BMI trên 30 mới được xem là béo phì, thì tại Việt Nam, ngưỡng này được hạ xuống khoảng 25 do đặc điểm tích mỡ nội tạng nhiều hơn. Mỡ nội tạng làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa dù ngoại hình không quá "quá khổ". Thậm chí, theo bác sĩ Hưng, những trường hợp BMI từ 24,5 vẫn có thể cân nhắc can thiệp sớm, với mục tiêu đưa về mức dưới 23 để đảm bảo an toàn chuyển hóa.
Thuốc giảm cân "không phải đũa thần"
Trong điều trị, các thuốc giảm cân hiện nay được chia thành hai nhóm chính:
Nhóm cũ (Orlistat): Đã sử dụng hơn 20 năm, an toàn nhưng hiệu quả thực tế chỉ khoảng 20%, chủ yếu giúp duy trì cân nặng; Nhóm mới (GLP-1 như Liraglutide, Semaglutide): Có thể giúp giảm 8–15% trọng lượng cơ thể, với tỷ lệ đáp ứng lên đến 60–80%...
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh, hiệu quả của thuốc phụ thuộc lớn vào việc đánh giá đúng nguyên nhân. Nếu bỏ sót yếu tố nội tiết, người bệnh dễ rơi vào vòng xoáy "giảm – tăng – thất bại".
Có cơ thể gọn đẹp là mong muốn của hầu hết chị em phụ nữ.
Ngoài ra, các thuốc này cũng có chống chỉ định, đặc biệt ở người có tiền sử ung thư tuyến giáp thể tủy hoặc hội chứng đa u nội tiết type II.
Điểm mấu chốt được nhấn mạnh tại Hội nghị là: Giảm cân bền vững không thể tách rời điều trị nội tiết. Với từng hội chứng, hướng xử trí sẽ khác nhau, cụ thể: Với PMS và rối loạn cảm xúc tiền kinh nguyệt có thể dùng hormone hoặc thuốc điều chỉnh tâm thần kinh.
Việc chẩn đoán không chỉ dựa vào xét nghiệm mà còn phải theo dõi triệu chứng lâm sàng và diễn tiến theo chu kỳ.
Một thực tế đáng lưu ý là trong lĩnh vực thẩm mỹ, nhiều tai biến xảy ra khi can thiệp trên bệnh nhân thừa cân nhưng chưa được kiểm soát chuyển hóa.
Theo bác sĩ Hưng, việc "điều trị quá liều" để bù đắp hiệu quả thẩm mỹ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, trong khi nguyên nhân gốc – tình trạng thừa cân và rối loạn nội tiết – vẫn chưa được xử lý.
Thông điệp được đưa ra từ Hội nghị không chỉ dành cho bác sĩ mà còn cho người dân: Giảm cân không đơn thuần là ăn ít – tập nhiều, mà là bài toán tổng thể của nội tiết, chuyển hóa và lối sống. Việc nhận diện sớm các rối loạn nội tiết, đặc biệt ở phụ nữ, sẽ giúp tránh những thất bại kéo dài và mở ra hướng điều trị hiệu quả, an toàn hơn.
