Dành trọn cả ngày 7/6, Quốc hội thảo luận về việc thực hiện chính sách pháp luật về thành lập trường, đầu tư và bảo đảm chất lượng đào tạo đối với GDĐH. Bức xúc nhất hiện nay được các ĐBQH cũng như báo cáo giám sát đã chỉ rõ là việc thành lập các trường ĐH ồ ạt trong thời gian qua. Báo cáo giám sát khẳng định, từ 2005 đến nay, việc cho phép thành lập mới các trường ĐH-CĐ có phần dễ dãi, trong khi các điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên không bảo đảm, dẫn đến chất lượng đào tạo thấp, nhất là các trường ngoài công lập và các trường địa phương. Việc thành lập trường chưa căn cứ đầy đủ vào nhu cầu về nhân lực cũng như khả năng đầu tư của cả nước và từng địa phương, chưa gắn với việc nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. Chỉ từ 2005 - 2009, cả nước đã có tới 200/312 trường ĐH, CĐ được thành lập, nâng cấp, trong đó có 148 trường công lập, 52 trường ngoài công lập. Các trường ngoài công lập có vốn đầu tư ban đầu nhỏ, chủ yếu dựa vào nguồn thu học phí. Trong khi đó, việc thành lập dễ dãi các trường ĐH-CĐ công lập tại nhiều địa phương khiến việc đầu tư bị dàn trải, manh mún. Từ 3 năm nay, tỷ trọng ngân sách Nhà nước dành cho GD-ĐT đã tăng 20%. Tuy vậy, mức đầu tư tuyệt đối vẫn thấp, phần đầu tư cho cấp đại học chỉ chiếm từ 10% - 12%. Suất đầu tư bình quân/sinh viên rất thấp so với các nước. Điều đáng chú ý hơn, nhiều trường từ khi có quyết định thành lập đến khituyển sinh khóa đầu tiên vẫn không đạt những tiêu chí cơ bản như số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên cơ hữu, diện tích sàn xây dựng, trang thiết bị thí nghiệm. …Mặc dù thiếu và yếu đủ bề, nhưng nhiều trường ĐH-CĐ vẫn “mạnh tay” tuyển sinh vượt chỉ tiêu, dẫn đến tình trạng ĐH “3 không”-không giáo trình, không giáo viên, không cơ sở vật chất như trong thời gian qua công luận đã phản ánh. Trong khi đó, Bộ GD-ĐT không có biện pháp hậu kiểm, vì vậy các sai phạm trên chưa được chấn chỉnh trong thời gian dài, cũng chưa có trường hơp nào bị xử lý nghiêm, dẫn đến bức xúc của xã hội. Trang thiết bị thí nghiệm, thực hành ở phần lớn các trường thiếu thốn, lạc hậu. Không ít trường mở các ngành công nghệ nhưng không có phòng thí nghiệm, thực hành hoặc phòng thí nghiệm, thực hành không đáp ứng được yêu cầu tối thiểu của chương trình đào tạo. Theo phản ánh của ĐH Y - Dược Cần Thơ, trước đây trong giờ thực hành giải phẫu, mỗi SV được thực hành trên một con ếch, 5 SV thực hành trên một con chó; nay do suất đầu tư thấp, 10 SV mới có một con ếch và 30 SV mới có một con chó để thực hành. Vì vậy, việc các trường ĐH-CĐ tham gia vào nghiên cứu khoa học vẫn là điều “xa xỉ”, dù đó là đòi hỏi tất yếu đối với các trường. Từ những bất cập trên, đoàn giám sát đề nghị Chính phủ dành ưu tiên cho việc thành lập các trường ngoài công lập có vốn đầu tư lớn. Chỉ mở thêm các trường ĐH- CĐ công lập của địa phương khi ngân sách địa phương đủ đầu tư cho nhà trường để bảo đảm chất lượng đào tạo. Rà soát lại các tiêu chí hợp lý làm căn cứ để các trường xác định chỉ tiêu tuyển sinh sát với năng lực đào tạo. Tăng cường hậu kiểm và có biện pháp xử lý nghiêm khắc, giải thể hoặc hạ cấp với những trường vi phạm quy định, không thực hiện đúng cam kết thành lập trường, nhất là với các trường ngoài công lập đã thành lập được hơn 10 năm mà vẫn chưa xây dựng cơ sở riêng.
Thu Hằng