Ngày 8/4, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu cùng đoàn công tác Bộ Y tế đã có buổi làm việc với tỉnh Vĩnh Long và kết thúc chuyến công tác 4 tỉnh miền Tây Nam Bộ. Bộ trưởng đánh giá cao những nỗ lực của ngành y tế các tỉnh trong chăm sóc sức khỏe ban đầu và những tiến bộ trong phòng chống dịch bệnh, đồng thời chỉ ra những trọng tâm mà ngành y tế các địa phương này cần triển khai ngay để nâng cao và hoàn thiện hơn nữa, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân. Đó chính là việc song song giữa đào tạo nhân lực và xây dựng bệnh viện.
“Gió mới” từ Quyết định 47 và 930
Trước tình trạng quá tải chung tại các bệnh viện đa khoa tỉnh (BVĐK) và huyện tại các địa phương, nguyên nhân chính được xác định là việc các cơ sở đã xuống cấp, chật chội cùng với nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn còn thiếu, trang thiết bị kỹ thuật chưa đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao. Trao đổi với báo chí bên lề chuyến đi, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu cho biết đây chính là những hạn chế chung cần khắc phục của y tế các tỉnh. An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Trà Vinh đều đã bắt tay triển khai các dự án nâng cấp và xây mới các BV tuyến tỉnh, tuyến huyện bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ qua quyết định 47 và 930. “Mặc dù các dự án giải ngân tốt nhất mới đạt 80%, nhưng thực tế mở ra một niềm tin trong một hai năm tới, cơ sở vật chất y tế sẽ có bước ngoặt lớn”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Tại An Giang, đã có 11 dự án nhận quyết định phê duyệt và 1 dự án đang chuẩn bị đầu tư. Nhiều dự án xây dựng BV tuyến huyện đang triển khai giai đoạn 2 và theo tiến độ, có 7 dự án sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động trong năm 2010 như BVĐK Châu Đốc, Tịnh Biên... BVĐK Trung tâm An Giang, BV Tâm thần. BV Lao và Bệnh phổi cũng đang được triển khai, khởi công xây dựng.
Đồng Tháp giải ngân dự án chậm hơn trong năm 2010 vì đang xác định lại tổng mức đầu tư xây dựng. Trong năm 2008, 2009 vốn trái phiếu Chính phủ dành cho xây dựng các BV tuyến huyện đã đạt 100%. Trà Vinh cũng có 7 BV được phê duyệt triển khai dự án. Tỉnh Vĩnh Long tuy đang gặp khó khăn trong việc giải ngân xây dựng BV Tâm thần, BV Lao và Bệnh phổi nhưng có 9 BVĐK tuyến huyện như Vũng Liêm, Trà Ôn, Măng Thít, Bình Minh đều được nâng cấp từ 50 lên 100 giường hoặc xây mới với quy mô 100 giường đến 200 giường (BV Thành phố Vĩnh Long ).
 Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu kiểm tra tiến độ hoàn thiện BVĐK Châu Đốc - An Giang. |
Cơ bản là giải quyết bài toán nhân lực
Đoàn công tác của Bộ Y tế đánh giá các địa phương đã nắm rất đúng chủ trương của Bộ và Chính phủ nên đã chủ động tiến hành xây dựng các BV song song với việc mua sắm máy móc, trang thiết bị và đào tạo nhân lực. Nhưng “dù sao đây cũng là các địa phương nghèo, vùng sâu vùng xa (có tỉnh có tỉ lệ hộ nghèo gấp đôi trung bình của cả nước nhưng GDP lại chỉ bằng một nửa) nên việc đầu tư cho y tế cũng bị hạn chế”, Bộ trưởng chia sẻ.
Theo Bộ trưởng, có 2/4 tỉnh nghèo (Đồng Tháp, Trà Vinh) đã có 100% xã có bác sĩ làm việc là một con số đặc biệt có ý nghĩa và là kết quả đáng biểu dương của y tế địa phương. Bộ Y tế tán thành chủ trương nâng cấp trường trung cấp y tế lên thành trường cao đẳng tại các địa phương để đáp ứng phần nào nhu cầu đào tạo tại địa phương.
Hiện, tỉnh An Giang có trường trung cấp với quy mô 800 học sinh. Tuy nhiên, số lượng đào tạo lại giảm dần từ năm 2007 đến nay. Tổng số đào tạo trong năm 2007 đạt 440 học sinh, đến năm 2008 giảm còn 373 học sinh và năm 2009 chỉ còn 311 học sinh. Đặc biệt, đào tạo nguồn nhân lực theo diện cử tuyển chỉ đạt 12 người/năm 2009. Thuận lợi về đào tạo nhân lực tại tỉnh có dân số hơn 2 triệu người này là có trường Đại học An Giang. Hướng phát triển trường trung cấp y tế thành khoa y của ĐH An Giang với nhiều loại hình đào tạo sẽ đảm bảo được nguồn nhân lực y tế cho tỉnh nhà trong thời gian tới. Đối với Đồng Tháp, Bộ trưởng lưu ý địa phương cần có kế hoạch để đào tạo chuyên môn, nâng cao tay nghề của các y, bác sĩ nhằm tương ứng với cơ sở vật chất đang được hoàn thiện nhanh chóng. Bộ Y tế cũng sẽ xem xét kiến nghị xin tăng chỉ tiêu đào tạo đại học, đào tạo theo địa chỉ và cử tuyển đối với con em đồng bào dân tộc tại đây.
Mặc dù đã có trường cao đẳng đào tạo với quy mô 800 sinh viên và hiện đang đào tạo cho các đối tượng trung cấp, cao đẳng chính quy, hệ vừa học vừa làm với quy mô 1.243 học viên nhưng Trà Vinh cũng rất “khát” nguồn nhân lực. Hiện số bác sĩ trên đầu người tại đây mới chỉ đạt 4,52 BS/1 vạn dân (thấp hơn rất nhiều quy định 7 BS/1vạn dân của Bộ Y tế ). Dù 100% xã đã có BS làm việc nhưng mới chỉ có 44 xã đủ điều kiện khám BHYT nên ngoài việc địa phương xin được tăng chỉ tiêu đào tạo cho hệ chuyên tu và chính quy, Bộ trưởng chỉ đạo tỉnh Trà Vinh cần tăng cường đào tạo sau đại học ngay tại địa phương và đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn của nguồn nhân lực hiện có.
Với Vĩnh Long, để đạt chuẩn tỉ lệ 7 BS/ 1 vạn dân (tỉ lệ hiện tại là 4,78 BS/1 vạn dân) tỉnh cần có ngay thêm 228 BS nữa nhưng việc tuyển thêm gặp rất nhiều khó khăn. Với nguồn y sĩ không đủ số lượng để cử đi đào tạo nâng cao, Bộ trưởng lưu ý địa phương tháo gỡ bằng cách chú trọng đào tạo y sĩ đa khoa, sớm có kế hoạch tổ chức và triển khai đào tạo sau đại học ngay tại địa phương.
Bài và ảnh: Tuân Nguyễn