Giải pháp mới thay thế phẫu thuật giúp giảm đau do thoái hóa khớp tới 1 năm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 365 triệu người trên toàn cầu đang phải đối mặt với căn bệnh thoái hóa khớp gối. 

Khi các phương pháp điều trị bảo tồn như dùng thuốc giảm đau hay vật lý trị liệu không còn mang lại hiệu quả, người bệnh thường phải trông cậy vào những mũi tiêm nội khớp trước khi nghĩ đến phẫu thuật thay khớp. Khoảng trống lớn giữa hai giai đoạn này từ lâu vẫn là thách thức chưa có lời giải trọn vẹn đối với ngành y tế.

Thủ thuật bít mạch giúp xoa dịu cơn đau

Trong bối cảnh đó, thủ thuật thuyên tắc động mạch gối, viết tắt là GAE, đang trở thành một hướng đi mới thu hút sự chú ý của giới chuyên môn. Phương pháp này được thực hiện bởi các bác sĩ X quang can thiệp dưới sự hỗ trợ của hệ thống hình ảnh hiện đại mà hoàn toàn không cần rạch mổ. 

Theo đó, bác sĩ sẽ luồn một ống thông có kích thước siêu nhỏ từ vùng bẹn vào các nhánh động mạch nuôi dưỡng khớp gối, sau đó bơm các hạt vi cầu nhằm bịt kín những mạch máu tăng sinh bất thường. 

Theo các nhà nghiên cứu, chính những mạch máu phát triển quá mức này là tác nhân kéo theo sự hình thành các sợi thần kinh cảm giác và duy trì ổ viêm, việc làm tắc chúng sẽ giúp xoa dịu cơn đau mà không đòi hỏi đại phẫu hay quá trình hồi phục kéo dài.

Triển vọng của phương pháp trên phần nào được củng cố qua một nghiên cứu được công bố hồi tháng 6 trên tạp chí Radiology của Hiệp hội X quang Bắc Mỹ. Nhóm chuyên gia do bác sĩ Florian Nima Fleckenstein đứng đầu tại Bệnh viện Đại học Charité ở Berlin (Đức) đã theo dõi 194 bệnh nhân lớn tuổi có triệu chứng kéo dài dù đã áp dụng các biện pháp điều trị bảo tồn.

Toàn bộ nhóm nghiên cứu đã trải qua thủ thuật GAE sử dụng loại vi cầu gelatin có khả năng tự tan hoàn toàn chỉ sau vài giờ. Kết quả ghi nhận điểm đau trung bình trên thang điểm 10 đã giảm mạnh từ 7 xuống còn 3 sau 1 năm theo dõi. 

Mức cải thiện này xuất hiện khá sớm khi bước sang tuần thứ 6 và tiếp tục duy trì sự ổn định ở các mốc đánh giá tiếp theo, đi kèm với sự phục hồi tích cực trong các hoạt động sinh hoạt hằng ngày và chất lượng cuộc sống.

Về mặt an toàn, tất cả các ca thủ thuật đều ghi nhận thành công về kỹ thuật với tỷ lệ biến cố nhẹ rất thấp, như đổi màu da thoáng qua hoặc tụ máu nông ở bẹn và không xuất hiện biến chứng trung bình hay nặng nào. 

Dù vậy, các tác giả cũng thừa nhận nghiên cứu thiếu nhóm đối chứng nên chưa thể loại trừ hoàn toàn hiệu ứng giả dược hay những biến động tự nhiên của cơn đau. Bên cạnh đó, tỷ lệ bệnh nhân duy trì theo dõi đến tháng thứ 12 là khoảng 79%, và các chỉ số đánh giá chủ yếu dựa trên cảm nhận của người bệnh thay vì hình ảnh học khách quan.

Giải pháp nhiều tiềm năng nhưng cần thêm thời gian

Một góc nhìn khác về hiệu quả của GAE đã được hé lộ qua nghiên cứu được công bố giữa tháng 10 trên tạp chí Journal of Vascular and Interventional Radiology bởi nhóm chuyên gia tại Trường Y Đại học Virginia (Mỹ). Họ đã phân tích dữ liệu bảo hiểm y tế của hơn 100 bệnh nhân trong 1 thập kỷ để so sánh tần suất tiêm khớp trước và sau khi can thiệp. 

Số liệu cho thấy số mũi tiêm corticoid trung bình mỗi người trong 1 năm đã giảm đi một nửa, trong khi tổng số các loại tiêm nội khớp giảm 44%. Dù vậy, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng con số này cần được nhìn nhận thận trọng bởi những người lựa chọn GAE thường đã chán nản với các mũi tiêm trước đó và một bộ phận vẫn tiếp tục tìm đến steroid sau thủ thuật.

Sự thận trọng càng trở nên có cơ sở khi đặt cạnh kết quả từ một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng giả dược tại Trung tâm Y khoa Erasmus (Hà Lan). Theo dõi 58 bệnh nhân trong vòng 1 năm, nhóm nghiên cứu ghi nhận cả những người được làm GAE lẫn nhóm chỉ thực hiện thủ thuật giả đều đạt mức giảm đau bền vững mà không có sự khác biệt rõ rệt về mặt thống kê.

Phát hiện này cho thấy một phần lớn hiệu quả giảm đau được ghi nhận trong các nghiên cứu trước đó rất có thể xuất phát từ hiệu ứng tâm lý giả dược.

Dù vẫn còn những điểm cần làm sáng tỏ, GAE chưa bị loại khỏi danh sách các giải pháp tiềm năng trong điều trị bảo tồn khớp gối. Hội X quang can thiệp Mỹ đã đưa ra tuyên bố đánh giá đây là một lựa chọn đáng cân nhắc cho những trường hợp đau do viêm, đồng thời kêu gọi thực hiện thêm nhiều thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn hơn như dự án RESORB đang diễn ra. 

Ở thời điểm hiện tại, phương pháp này thích hợp hơn khi được xem như một giải pháp bổ trợ dành riêng cho các nhóm bệnh nhân được chỉ định kỹ lưỡng thay vì là sự thay thế cho phẫu thuật thay khớp, đòi hỏi người bệnh cần thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa để đưa ra quyết định tối ưu cho sức khỏe của mình.