Đúng 1 năm rưỡi sau Hội thảo quốc gia đào tạo nhân lực y dược theo nhu cầu xã hội lần thứ nhất được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh (27/12/2008), hội thảo lần 2 diễn ra tại Trường đại học Y Hải Phòng (29/5/2010) xoay quanh những giải pháp cụ thể để phát triển nguồn nhân lực y dược theo nhu cầu xã hội cho thấy vấn đề đào tạo nhân lực đang rất cấp thiết cần có những giải pháp mang tính khả thi cho bài toán nhân lực y dược hiện nay.
Có sự mất cân đối giảng viên - sinh viên
Hiện đang diễn ra tình trạng phát triển lệch ngành trong việc đào tạo nhân lực y dược. Hầu hết sinh viên theo học tại các trường y đều không thích đăng ký vào những chuyên ngành như: tâm thần, phong, lao, pháp y... khiến cho các ngành này đã thiếu lại càng thiếu. Với Bộ môn Pháp y hiện tại trong cả nước chỉ duy nhất ở Trường đại học Y Hà Nội là có chuyên ngành y pháp được đào tạo bài bản. Giám định viên hiện nay phần nhiều là kiêm nhiệm. Trung bình 1 giám định viên phải tiến hành giám định cho 300 – 1.000 ca.
Về đội ngũ giảng viên cơ hữu (trừ giảng viên kiêm nghiệm và thính giảng) tính chung cho cả hệ đào tạo cao đẳng, đại học thì hiện tại là 6,13 sinh viên/1 giảng viên tạm đáp ứng đủ theo quy định (dưới 10 sinh viên/1 giảng viên). Song để đạt được con số bình quân 45.000 sinh viên, học sinh/1 năm vào năm 2015 thì đội ngũ giảng viên phải tăng gấp đôi so với con số giảng viên hiện có, đảm bảo tỷ lệ sinh viên/ 1 giảng viên của các trường đại học tối đa 5/1. Điều này quả khó đạt được trong thời gian 5 năm. Thực tế hiện nay đang có sự mất cân đối về năng lực giảng viên, giảng viên đại học y dược ở hai vùng đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ bằng 7% cả nước. Tính thiếu khoảng 1.700 giảng viên đại học chuyên ngành y dược ở ngoài hai vùng trên.
 Ngành y luôn đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao. |
Phải có cơ chế đặc thù
Theo số liệu thống kê y tế năm 2008, ở tuyến Trung ương, tỉnh, huyện và xã có tổng số 56.208 bác sĩ (bao gồm cả sau đại học); 49.213 y sĩ, 10.524 dược sĩ, 12.466 KTV... Nếu so với giai đoạn 1996 – 2006 , số bác sĩ, dược sĩ được đào tạo tăng khá nhanh trong 10 năm trở lại đây. Tuy nhiên nếu đưa số nhân lực y tế của nước ta đối chiếu với một số nước trong khu vực cho thấy tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng trong nước. Ở Philipines, cứ 1 vạn dân có 12,3 bác sĩ; Singapore 16,27 bác sĩ/1 vạn dân... trong khi đó chúng ta chỉ đạt 5,56 bác sĩ/ 1 vạn dân. |
Theo ông Phạm Vũ Luận, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT: Bộ Giáo dục cũng sẽ không cứng nhắc về quy định điểm sàn. Sẽ nới rộng biên độ dao động điểm sàn dựa vào thực tế nhu cầu đào tạo nhân lực y dược ở từng vùng từng địa phương. Việc giảm điểm sàn cũng chỉ áp dụng cho các tỉnh thuộc Ban chỉ đạo 3T (Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ). Việc làm này sẽ giúp tăng thêm nhiều chỉ tiêu đào tạo, mở rộng cơ hội trúng tuyển cho thi sinh đạt điểm cận sàn, dưới sàn.
Cũng theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ sẽ nghiên cứu đề án để hỗ trợ tài chính cho các trường cũng như cho thí sinh đạt điểm cận sàn và dưới sàn khi đăng kí nguyện vọng vào các trường y dược. Hoặc xác định điểm trúng tuyển riêng cho khu vực miền núi, vùng cao, vùng sâu, hải đảo và một số chuyên ngành khó tuyển như y tế dự phòng, pháp y, tâm thần, dân số - kế hoạch hóa gia đình. Những trường hợp này sẽ nằm trong diện miễn học phí sẽ được đưa vào Nghị định của Chính phủ về miễn giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập... sắp ban hành. Bộ GD&ĐT và Bộ Y tế cố gắng “vét sạch” những trường hợp này, tránh lãng phí nguồn chất xám. Bởi điểm chuẩn của khối ngành y dược luôn đứng ở “top” đầu trong số các trường tuyển sinh hàng năm. Với điểm sàn giao động từ 24- 26 điểm thậm chí có năm tới 27,5 điểm thì những thí sinh đạt cận ngưỡng hay dưới ngưỡng sàn một chút đều là những người có lực học tốt.
Trong kết luận tại hội thảo, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân chỉ đạo Bộ Y tế và Bộ GD&ĐT cần nhanh chóng thực hiện các giải pháp nhằm khắc phục sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực y - dược hiện nay. Với kết quả rà soát lại năng lực của các cơ sở đào tạo y dược hiện nay cho thấy đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất đủ sức đào tạo thêm hơn 20 nghìn bác sĩ và dược sĩ. Tuy nhiên cần làm rõ cơ sở nào đủ sức đào tạo thì mới cấp thêm chỉ tiêu để đảm bảo chất lượng, đồng thời xác định rõ các chuyên ngành: điều trị, y tế dự phòng, cán bộ DS-KHHGĐ, y tế trường học,... để có các chính sách phù hợp. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Y tế, Bộ GD&ĐT, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan cần sớm ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn các địa phương thực hiện đào tạo theo địa chỉ, cử tuyển, liên thông. Từ năm học mới 2010-2011 bắt đầu triển khai kiểm định chất lượng và có kế hoạch đào tạo quản trị bệnh viện chuyên nghiệp cho tất cả đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cơ sở y tế cả nước. Đồng thời sớm hình thành trang thông tin về nhu cầu đào tạo nhân lực ngành y - dược vừa phục vụ quản lý nhà nước vừa phục vụ học sinh, phụ huynh và xã hội.
Văn Hậu