Trên lâm sàng, những dấu hiệu bệnh mang tính kinh điển luôn là chìa khóa quan trọng cho các bác sĩ chẩn đoán. Tuy nhiên trong nhiều trường hợp, đặc biệt là những ca bệnh phức tạp thì các biểu hiện bệnh không như “trong sách”. Trong những tình huống đó, để chẩn đoán đúng bệnh đòi hỏi kinh nghiệm lâm sàng vững vàng của thầy thuốc và ngày nay điều đó đang được hỗ trợ đặc biệt với các thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Một ca bệnh viêm ruột thừa hiếm gặp với những triệu chứng không điển hình đã được các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội phát hiện kịp thời nhờ những điều kiện đó.
Lời giải cho những dấu hiệu bệnh phức tạp
 Vị trí ruột thừa bị viêm của bệnh nhân Linh trên phim chụp cắt lớp (X). |
Sau khi thăm khám, mặc dù những dấu hiệu bệnh không rõ ràng nhưng ThS. Trần Trung Dũng đã nghi ngờ đây là những biểu hiện bất thường của viêm ruột thừa dạng ít gặp. Các xét nghiệm đều bình thường, nguyên nhân đau do các yếu tố sản khoa đều được loại trừ, chỉ duy nhất bạch cầu tăng nhẹ. Hình ảnh siêu âm ổ bụng cũng không thấy dấu hiệu gì đặc biệt. Để có được sự khẳng định chắc chắn hơn trong chẩn đoán, các bác sĩ ở đây quyết định cho bệnh nhân chụp cắt lớp vi tính ổ bụng có thuốc cản quang. ThS. Lê Tuấn Linh - Khoa chẩn đoán hình ảnh cho biết, với độ dày 2mm trên máy chụp cắt lớp đa dãy đầu dò, có tái tạo đa bình diện cho thấy có hình ảnh viêm ruột thừa thể rễ mạc treo (nằm ở giữa ổ bụng), đầu ruột thừa to đã có dấu hiệu hoại tử, được rễ mạc treo bọc lại. Nếu xử trí chậm thì phần hoại tử sẽ nhanh chóng bị bục ra, các dịch viêm sẽ tràn ra ổ bụng, gây áp - xe trong ổ bụng hoặc viêm phúc mạc. Khi đó nhiều nguy cơ sẽ xảy ra, thậm chí người bệnh có thể tử vong. Rất may mắn là sau khi có kết quả chẩn đoán, bệnh nhân Linh được tiến hành phẫu thuật nội soi kịp thời và ra viện sau 2 ngày.
Cần kết hợp kỹ năng lâm sàng và phương tiện chẩn đoán hiện đại
TS Trần Bảo Long, Bộ môn Ngoại - Trường đại học Y Hà Nội, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật này cho biết, đây là thể bệnh rất hiếm gặp. Tình trạng ruột thừa của bệnh nhân Linh trên hình ảnh phẫu thuật nội soi đúng như các bác sĩ chẩn đoán, đó là viêm ruột thừa đã ở giờ thứ 25, đầu ruột thừa bị hoại tử trong rễ mạc treo, nếu chỉ chậm trễ ít nữa thôi thì chắc chắn đoạn hoại tử sẽ bị vỡ. Với các dấu hiệu điển hình thì những bệnh nhân viêm ruột thừa thường được chẩn đoán đúng và phẫu thuật sớm nhưng với những trường hợp không điển hình thì họ thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác và đến bệnh viện trong tình trạng phải phẫu thuật cấp cứu, rất nguy hiểm đến tính mạng.
Theo các bác sĩ, viêm ruột thừa gây ra do nhiễm khuẩn trong lòng ruột thừa bị bít tắc. Sự quá sản tổ chức lympho ở thành ruột thừa là nguyên nhân chính gây tắc lòng ruột thừa. Ngoài ra có thể gặp các nguyên nhân tắc khác: sỏi phân, ký sinh trùng (giun đũa chui vào ruột thừa), các dị vật (hạt quả)... Khi lòng ruột thừa bị tắc gây ứ đọng dịch tiết dẫn tới tăng áp lực trong lòng ruột thừa, ứ trệ tuần hoàn, vi khuẩn phát triển chuyển chất tiết thành mủ. Giai đoạn đầu quá trình này gây viêm, phù thành ruột thừa và có những nốt loét ở niêm mạc ruột thừa. Do vậy cần phải nghĩ đến viêm ruột thừa trước bất cứ bệnh nhân nào đến khám do đau bụng. Triệu chứng lâm sàng rất đa dạng, thay đổi tuỳ theo từng bệnh nhân nên có thể nhầm với các bệnh khác dẫn đến chẩn đoán sai hay muộn.
Những dấu hiệu không rõ ràng của bệnh khiến người ta có thể nhầm lẫn với các bệnh lý khác như thủng ổ loét dạ dày - tá tràng, viêm túi mật cấp, viêm tụy cấp. Ở trẻ em, cần phân biệt đau bụng do viêm ruột thừa với lồng ruột cấp, viêm túi thừa Mekel hoặc viêm hạch mạc treo, viêm ruột. Ở phụ nữ có thể nhầm với viêm phần phụ, chửa ngoài tử cung vỡ, vỡ nang hoàng thể, xoắn u nang buồng trứng. Ở người già có thể nhầm với tắc ruột và u manh tràng. Một số bệnh lý khác tuy hiếm gặp cũng có thể nhầm với viêm ruột thừa như: viêm túi thừa đại tràng, viêm hoại tử mạc nối lớn, tắc mạch mạc treo, vỡ phồng động mạch chủ bụng... Tuy nhiên với kinh nghiệm lâm sàng và sự hỗ trợ của thiết bị chẩn đoán hiện đại thì những nhầm lẫn này có thể hoàn toàn được loại bỏ.
ThS. Lê Tuấn Linh cho biết, các thiết bị chẩn đoán ngày càng được các cơ sở y tế trang bị đầy đủ và hiện đại hơn nhưng điều đó là chưa đủ. Bởi vì phương tiện chẩn đoán có hiện đại đến mấy thì cũng không hoàn toàn thay thế được kỹ năng lâm sàng, để khai thác tốt nhất hiệu quả của thiết bị cần bác sĩ có chuyên môn tốt. Thực tế là ngay cả khi có được hình ảnh chẩn đoán nhưng lâm sàng không vững vàng thì vẫn có thể đọc sai kết quả, khi đó thực sự nguy hiểm cho người bệnh. Chính vì thế vấn đề nâng cao năng lực khám chữa bệnh không chỉ đầu tư trang thiết bị hiện đại mà quan trọng nhất là đầu tư về nhân lực biết khai thác và sử dụng tốt nhất giá trị của các phương tiện chẩn đoán.
Hà Anh