Vua Ramesses III hay Ramses là Pharaoh thứ nhì của Vương triều Ai Cập thứ 20, người có nhiều uy quyền và thành công trong việc trị vì đất nước Ai Cập nhưng cái chết của ông cách đây 3.000 năm lại chứa đựng nhiều bí ẩn, lưu truyền hậu thế với cái tên chua xót vụ “mưu sát hậu cung” (harem conspiracy).
Vua Ramesses III là ai?
Usimare Ramesses III (Ramses hay Rameses) là Pharaoh thứ nhì, Vương triều thứ 20 và là vị vua vĩ đại cuối cùng của Tân vương quốc, con của Hoàng đế Setnakhte và Hoàng hậu Tiy-merenese, trị vì từ tháng 3/1186 trước Công nguyên đến tháng 4/1155 trước Công nguyên. Trong thời kỳ hoàng kim, Ramisses III đã có công ổn định vương triều trước sự hỗn loạn chính trị, phải đối đầu với thù trong giặc ngoài, đặc biệt là từ Lybian và kẻ thù từ vùng duyên hải như Peleset, Denyen, Shardana, Weshwesh và Tjekker. Điều này cho thấy, Ai Cập bị đe dọa cả trên biển lẫn trên bộ.
Xác ướp Vua Ramesses III. |
Tương truyền khi còn sống, Vua Ramses III đã phải chứng kiến những cuộc tranh giành ngôi báu giữa những người con của mình. Nhất là khi Hoàng tử Ramses, người con trai cả của ông với người vợ đầu được trao quyền kế vị, khiến nhiều thành viên hoàng gia bất đồng, nhất là vợ kế, Hoàng hậu Tiyi đã tức giận bởi con bà là Hoàng tử Pentaware bị phế truất. Ngoài nội bộ gia đình còn có nhiều cận thần cũng bị “mua chuộc” bởi âm mưu của mẹ con Hoàng hậu Tiyi thông qua kế hoạch rất đơn giản, âm thầm nhưng độc ác. Tất cả mưu đồ này đã được ngấm ngầm thực hiện trong dịp Lễ hội thung lũng ở Medinet Habu, bờ Tây sông Nile, nơi Vua Ramses III cho xây dựng ngôi đền để làm nơi yên nghỉ của mình nhưng âm mưu bị bại lộ. Chán nản và bất lực, Vua Ramses III đã trao toàn quyền quyết định cho các quan tòa xét xử, trong đó Man E, người ta tình nghi là Hoàng tử Penteouaret đã bị biệt giam nhưng có sách lại cho rằng hoàng tử đã uống thuốc độc tự tử để không phải hứng chịu nỗi đau hành hạ như những kẻ phản bội khác.
Vụ “mưu sát hậu cung” đã được giải mã?
Theo Viện Xác ướp và người tuyết châu Âu (IMI), nơi trực tiếp thực hiện nghiên cứu này thì bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT), các nhà khoa học đã phát hiện thấy một vết thương nghiêm trọng ở cổ nhà vua, hậu quả của một vết cắt hoặc do một vật sắc nhọn gây ra.
Ảnh chụp cắt lớp cổ họng Vua Ramesses III. |
Trước đây, các nhà khoa học đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu để tìm ra bí ẩn về cái chết của vị vua này nhưng đều thất bại, lần này, các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu 2 xác ướp, một của Vua Ramesses III và một có tên Người đàn ông E (Man E) mà người ta tình nghi là con của Ramisses III. Theo TS. A. Zink - người đứng đầu nhóm nghiên cứu ở IMI thì qua các tài liệu viết bằng giấy cói thời cổ cho thấy, cái chết của Vua Ramesses III là do chính các thành viên hoàng gia gây ra, nhưng hầu như không có sách nào ghi cụ thể về vụ án mạng này, nhất là nguyên nhân trực tiếp gây ra cái chết của nhà vua. Với kỹ thuật chụp cắt lớp CT cho thấy, nhà vua bị sát hại bằng cách cắt đứt cổ họng, khí quản, thực quản và những mạch máu lớn bị cắt lìa làm cho nhà vua chết ngay lập tức. Cũng qua chụp cắt lớp, các nhà khoa học đã tìm ra chính xác các vết thương trên cổ nhà vua, là do bị cắt hoặc do vật kim loại sắc nhọn đâm vào. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy một chiếc bùa hộ mệnh có hình đôi mắt của vị thần chiến tranh Horus kẹp bên trong cổ họng xác ướp mà người ta tin rằng nó đóng vai trò như là một vị thần may mắn, hộ mệnh cho nhà vua sau khi sang thế giới bên kia. Hoặc cũng rất có thể đây là thủ tục ướp xác của người Ai Cập cổ đại, bởi trong quá trình ướp xác người ta đã cố gắng hồi phục vết thương cho người quá cố càng nhiều càng tốt hoặc cũng có thể dùng cho mục đích chữa bệnh mang màu sắc tâm linh. Ngoài bùa hộ mệnh, người ta còn tìm thấy nhiều vòng cổ khác bên cạnh xác ướp.
Theo sử sách để lại, vụ “mưu sát hậu cung” là do một trong số các bà vợ của nhà vua gây ra, đặc biệt là bà vợ hai Tiye và Hoàng tử Pentawere. Cũng theo sử ghi trên giấy cói thì Hoàng tử Pentawere là người tham gia vụ án này, nhưng sau khi bị lộ đã tự kết liễu đời mình, nhưng đến nay người ta không biết xác của vị hoàng tử này ở đâu mà mới chỉ tìm thấy xác của một người đàn ông vô danh tên là Man E. Xác ướp Man E cũng đã được các nhà khoa học nghiên cứu và bằng kỹ thuật CT và phân tích di truyền cho thấy, Man E có huyết thống mạnh mẽ giống như vua cha Ramisses III, vì vậy có thể khẳng định đây là mối quan hệ cha - con và là xác ướp của Hoàng tử Pentawere. Do lâu ngày xác ướp bị phân hủy nên các nhà khoa học chưa kết luận rõ là tự tử bằng thuốc độc hay bị chôn sống. Tuy nhiên, các nhà khoa học lại phát hiện thấy phổi của Man E căng phồng, có thể là dấu hiệu chết do nghẹt thở nên nghi vấn Man E tự tử là hợp lý. Man E cũng được chôn trong quan tài bằng da dê, một loại vật liệu mai táng phổ biến của người Ai Cập cổ đại, bằng chứng hình phạt của Hoàng gia dành cho những người thất đức, phản bội. Vì vậy, xác ướp của Man E rất có thể là của Hoàng tử Pentaware.
Nguyễn Duy Hùng (Theo LS, 12/2012)
