Cuộc thi sáng tác ca khúc ngành y tế, mang tiêu đề Giai điệu yêu thương (GĐYT) có nhiều điểm đặc biệt, ngay trong ngày phát động GĐYT đã có người gửi bài. GĐYT có lượng bài dự thi lên tới kỷ lục hơn 400 bài, trong đó số nhạc sĩ khách mời là 10 người, số nhạc sĩ thuộc Hội Nhạc sĩ VN trên 20 người đã nhiệt tình hưởng ứng gửi bài dự thi. Còn lại là bài dự thi của bác sĩ, y tá, hộ lý, dược sĩ, cán bộ công nhân viên ngành y và những người yêu mến nghề thầy thuốc. Có người gửi tới 7 bài, không ít người gửi bản nhạc kèm đĩa CD đề-mô. Người dự thi từ khắp mọi miền của đất nước, nơi đâu có con người, có hoạt động y tế là nơi đó có tình cảm giữa con người với ngành y tế, và từ đó nảy sinh những tứ thơ, những giai điệu yêu thương. Được phát động từ 24/1/2008, ban đầu Ban tổ chức (BTC) dự kiến cuộc thi sẽ diễn ra trong 5 tháng. Nhưng trên thực tế số người hưởng ứng đông và ở bình diện rộng nên phải có thêm thời gian cuộc thi mới hoàn tất mỹ mãn vì thế BTC đã sớm quyết định kéo dài thêm 5 tháng. Vào dịp lễ kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 sẽ công bố kết quả và trao giải thưởng. Có thể nói rất nhiều bài trong tổng số hơn 400 bài dù không lọt vào danh sách giải nhưng có chất lượng âm nhạc đáng để phục vụ nhu cầu thưởng thức của cán bộ công nhân viên tại các đơn vị, hay với số đông người dân địa phương, hoặc có thể biểu diễn trên sân khấu hội diễn ngành...
Có thể thấy cuộc thi đã đem lại một mùa bội thu về số lượng ca khúc cũng như về chất lượng âm nhạc.
Trong thời gian diễn ra cuộc thi có những chuyện hết sức cảm động: nhạc sĩ (NS) gạo cội Tân Huyền, người từng là Trưởng ban tổ chức nhiều cuộc đi thực tế sáng tác của Hội Nhạc sĩ, bản thân NS Tân Huyền có nhiều bài hát giàu sức truyền cảm, nắm bắt nhanh nhạy những vấn đề cuộc sống nên đã được BTC GĐYT mời tham dự cuộc thi. Sau khi nhận lời, ông đã dành thời gian, tìm cảm hứng, vun đắp cảm xúc. Trước khi đi viện đột ngột, ông còn gọi điện trò chuyện về bài hát ông đã viết xong, chờ hòa âm và đưa phòng thu. Rồi ông vào viện, tôi đến thăm, nhân thể mang theo nhuận bút, thù lao hòa âm phối khí. Tay ông đang bị bất động bởi dây truyền tĩnh mạch. Nhưng ông cười, thông cảm nguyên tắc tài chính với tôi, nói: “Chờ tớ một tí, tớ sẽ tự tay ký cho bạn...”. Bài hát Có em người nữ hộ sinh, một giai điệu đẹp chứa chan tình cảm của ông vang lên ở phòng làm việc của BTC thì nghe tin ông mất... Hay một chuyện khác: Vào một ngày bình thường, trong tinh thần tư duy về giai điệu yêu thương, NS Nguyễn Thụy Kha bất chợt nhìn thấy trong số di cảo để lại của NS Phan Lạc Hoa, một bài hát chưa từng phổ biến, bài Bài ca áo trắng, viết trong thời gian NS Phan Lạc Hoa nằm viện Bạch Mai. Thấy bài hát gắn với nội dung cuộc thi, NS Nguyễn Thụy Kha đã gửi tới BTC như một sự hưởng ứng và cũng là tinh thần tưởng nhớ đến người đã khuất, đưa tác phẩm vào phổ biến.
Trách nhiệm và nhiệt tình...
Có cuộc thi là có Ban giám khảo (BGK). Mời người vào BGK không chỉ nghĩ đến khả năng mà cơ bản là lòng nhiệt tình và tính công bằng cùng sự kinh nghiệm.
BTC đã mời: Ban sơ khảo (SK) bao gồm: NS Đỗ Hồng Quân, Trưởng ban; NS Hoàng Vân, Ủy viên; NS Phó Đức Phương, Ủy viên; NS Doãn Nho, Ủy viên; NS Nguyễn Thụy Kha, Ủy viên.
Đó là những nhạc sĩ có uy tín trong làng âm nhạc Việt Nam, đồng thời là những người nhiều kinh nghiệm, đã tham dự nhiều lần trong vị trí giám khảo (GK) ở nhiều cuộc thi. Các bản nhạc và đĩa CD được in sao thành 5 bộ như nhau chuyển đến các thành viên BGK. Các thành viên GK chấm độc lập, từng người riêng rẽ tại văn phòng của mình. Đọc bản nhạc rồi nghe CD, có khi nghe đi nghe lại, đọc đi đọc lại rồi mới hạ bút chấm được một bài. Mỗi bài bị loại đặt ra cho thành viên BGK một đắn đo, ngần ngại. Mỗi người từng đặt ra cho mình câu hỏi, và buộc phải trả lời: tại sao lại loại? Tại sao lại cho điểm này?...
Trước khi gửi danh sách để chấm chung khảo, BSK có một buổi làm việc để báo cáo tình hình với Trưởng ban tổ chức cuộc thi - Tổng biên tập báo SK&ĐS tại văn phòng TBT báo SK&ĐS, đồng Chủ tịch BGK nhà thơ Trần Sĩ Tuấn với sự có mặt đầy đủ của các thành viên BSK.
Khó khăn khi so bó đũa chọn cột cờ...
Ban chung khảo (CK) gồm 5 người Ban SK cùng với 2 nhạc sĩ phía Nam: nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn và nhạc sĩ Tôn Thất Lập, là 7 người.
Toàn bộ danh sách SK được đưa vào TP. HCM giao tận tay 2 nhạc sĩ trong Ban CK. Các NS phía Nam và phía Bắc đều chấm độc lập, riêng rẽ. Chấm theo thang điểm A, B, C, D.
Sau đó Ban thư ký tập hợp lại 1 danh sách với các cột điểm tính từ bài đạt 5 điểm A trở xuống. Trong thời gian này các bài gửi đến dự thi muộn hơn tiếp tục được chuyển sao nhân bản ra để các thành viên Ban SK và Ban CK phía Bắc tiếp tục chấm.
BGK thống nhất chọn bài hát hay dựa trên: tính nghệ thuật, yếu tố sáng tạo, sức lôi cuốn thu hút và tạo sự tích cực cho số đông, quần chúng. Chú trọng tới tính chân thành của cảm xúc, và tác giả thuộc ngành y tế, tác giả không chuyên. Ngoài ra có tính đến những tác phẩm sử dụng có sáng tạo và phát triển chất liệu âm nhạc đặc sắc của địa phương.
Sau khi có được danh sách chung khảo, 2 NS phía Nam bay ra Bắc, chấm chung với các nhạc sĩ phía Bắc. Và bắt đầu từ đây cho điểm tới số thập phân, tính từ điểm 10 trở xuống. BGK và BTC đã làm việc cật lực, bởi vì không chỉ nghe lại, xem lại các tác phẩm đã đưa vào danh sách chung khảo mà còn phải xem xét lại từ hơn 400 tác phẩm gửi đến dự thi (gọi là chấm phúc khảo), tìm ra những tác phẩm có giá trị để cân nhắc giải thưởng, tránh bỏ sót, tránh cân đong đo đếm thiếu công bằng. Nhận xét chung của BGK là cuộc thi có được nhiều bài hát hay nhưng những tác phẩm đạt đến đỉnh điểm, gây bất ngờ lớn thì số lượng chưa nhiều. Cuối cùng BGK đã chọn được những ca khúc xứng đáng để trao thưởng và để đưa vào sản xuất băng đĩa. Những ca khúc của các tác giả chuyên nghiệp và không chuyên cùng đứng chung giải nhưng có sự chênh lệch đôi chút vì những lý do kể trên. Điểm cao nhất là 67,7/70 điểm. Điểm cuối cùng của danh sách vào giải là 58,7 điểm. BGK đề nghị BTC cho thêm một giải 3, bởi 2 trường hợp cùng 61,5/70 điểm). Có tác giả có 2 tác phẩm có số điểm xấp xỉ nhau nhưng chỉ vào giải một tác phẩm. Từ giải nhất xuống giải khuyến khích chênh nhau số điểm không là bao. Và từ người được giải đến những người có số điểm cận kề là khá nhiều. Những bài hát có số điểm cận kề với giải thưởng đều được đưa vào để sản xuất đĩa VCD, CD và biểu diễn trên các sân khấu trung ương và địa phương. Có thể nói nhiều bài hát tuy không vào giải (vì lượng giải có hạn) nhưng chiếm được cảm tình của BTC, của những đơn vị trung ương và địa phương, hy vọng phần thưởng xứng đáng nhất đối với tác phẩm bao giờ cũng là sức sống của nó trong cuộc đời.
Các ca khúc sẽ vang lên...
Chính là bởi sức sống của tác phẩm trong cuộc đời mà mọi cuộc thi dù thành công đến bao nhiêu, trao được bao giờ giải thưởng xứng đáng cũng vẫn cần đến các phương thức phổ cập vào đời sống. Ban TC đã lập một kế hoạch sản xuất đĩa DVD và CD vừa phục vụ nhu cầu thưởng thức trong ngành, trong xã hội vừa nhằm khích lệ động viên những người công tác trong ngành y và qua đó duy trì sức sống của tác phẩm, gây dấu ấn trong tâm hồn con người toàn xã hội.
Hy vọng những hạt giống của mùa bội thu này sẽ nảy mầm tươi tốt trong đời sống chúng ta, để lại một dấu ấn sâu sắc trong lòng người nghe và trong trang sử âm nhạc nước nhà.
Ghi chép của: Trần Thị Trường