Các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương đã điều trị thành công ca bệnh nhân nữ gần 40 tuổi mắc pemphigus thông thường với biểu hiện bọng nước, vết trợt cả ở da và niêm mạc, diễn biến bệnh dai dẳng bằng sự phối hợp giữa thuốc sinh học rituximab và tiêm corticoid nội tổn thương niêm mạc miệng.
Cách đây 7 năm, nữ bệnh nhân thấy trên da xuất hiện bọng nước nhanh vỡ để lại các tổn thương trợt niêm mạc miệng kèm đau rát nhiều, sau đó xuất hiện bọng nước nhăn nheo, dễ vỡ, trợt da vùng mặt, thân mình.
Bệnh nhân đã khám tại bệnh viện địa phương, chưa được làm các xét nghiệm chuyên sâu về mô bệnh học và miễn dịch. Bệnh nhân được điều trị corticoid toàn thân, tổn thương không kiểm soát được, vẫn xuất hiện nhiều tổn thương mới tại niêm mạc miệng, thân mình cùng với kiểu hình Cushing do điều trị corticoid kéo dài.
Người bệnh đến khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương với biểu hiện bọng nước nông, vỡ để lại các vết trợt, nề đỏ, tiết dịch ở ngực, bụng và tay chân kèm theo có vết trợt ở vùng miệng. Các thương tổn ở da và miệng khiến người bệnh cảm thấy đau rát, khó ăn uống, ảnh hưởng rất nhiều tới sinh hoạt thường ngày.
Đồng thời bệnh nhân có biểu hiện của tác dụng phụ do dùng corticoid kéo dài: bộ mặt giả Cushing, teo da, giãn mạch. Bệnh nhân được làm xét nghiệm mô bệnh học và xét nghiệm miễn dịch xác định loại kháng thể gây bệnh.
Hình ảnh tổn thương trên da trước điều trị rituximab (bên trái) và sau điều trị rituximab (bên phải). Ảnh: BVCC
ThS.BS. Lê Văn Trung, Phòng Kế hoạch tổng hợp, thành viên Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, bệnh nhân được chẩn đoán bệnh pemphigus thông thường - một bệnh thường gặp trong các bệnh da bọng nước tự miễn. Người bệnh đã được chỉ định nhập viện với mức độ bệnh nặng và điều trị phối hợp truyền thuốc sinh học rituximab – kháng thể đơn dòng nhắm đích CD20 trên bề mặt tế bào B. Cùng với đó, bệnh nhân được giảm nhanh liều corticoid toàn thân để hạn chế các tác dụng phụ.
Sau khi kết hợp thêm rituximab, tổn thương da ở thân mình cải thiện rõ rệt, bệnh nhân không xuất hiện tổn thương mới, các tổn thương da cũ đã lành hết để lại các dát thâm da.
Tuy nhiên, các tổn thương trợt niêm mạc miệng vẫn tái xuất hiện và tồn tại dai dẳng, gây đau rát, dễ chảy máu và khó ăn uống cho người bệnh. Ca bệnh này được thảo luận và hội chẩn tại Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn, bệnh nhân đã được chỉ định phối hợp tiêm corticoid nội thương tổn niêm mạc miệng. Sau 2 lần tiêm, tổn thương niêm mạc miệng cải thiện nhiều, bắt đầu liền thương, bệnh nhân cảm thấy dễ chịu, thuận tiện hơn trong việc ăn uống.
Trước tiêm corticoid nội tổn thương (ngoài cùng bên trái), sau tiêm corticoid nội tổn thương lần 1 (ở giữa), sau tiêm corticoid nội tổn thương lần 2 (ngoài cùng bên phải). Ảnh: BVCC
Tháng 8/2026, bệnh nhân tới tái khám tại Phòng khám chuyên đề Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương, kết quả khám bác sĩ ghi nhận không còn tổn thương da, tổn thương miệng ít và đang lành dần và không còn cảm giác đau rát. Đây là kết quả khả quan này cho thấy vai trò của quá trình điều trị phối hợp và theo dõi liên tục trong quản lý bệnh da bọng nước tự miễn.
Kiểm soát tốt bệnh nhờ tiến bộ y học
TS.BS Quách Thị Hà Giang, Trưởng khoa Bệnh da Tự miễn và Vảy nến, Trưởng nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, pemphigus thông thường là bệnh da bọng nước tự miễn có thể gây tổn thương bọng nước, vết trợt ở cả da và niêm mạc như miệng, sinh dục… Tổn thương thường kéo dài hoặc tái phát, ảnh hưởng nhiều đến ăn uống và sinh hoạt của người bệnh.
Tỷ lệ mắc pemphigus thông thường trên thế giới dao động từ 0,1–0,5 ca/100.000 dân mỗi năm. Nghiên cứu tại Bệnh viện Da liễu Trung ương cho thấy tuổi trung bình bệnh nhân pemphigus là 54,3 tuổi, nhóm tuổi 50–69 chiếm tỷ lệ cao nhất (61,9%). Tỷ lệ tử vong dao động từ 5–15%, chủ yếu do biến chứng nhiễm trùng nếu không được điều trị kịp thời. Trước đây liệu pháp điều trị ức chế miễn dịch chủ yếu là corticoid toàn thân, kết quả điều trị còn hạn chế và có nhiều tác dụng không mong muốn.
Tháng 6/2018, FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) đã phê duyệt rituximab để điều trị cho bệnh nhân pemphigus. Đây là thuốc sinh học đầu tiên được cấp phép cho pemphigus và là tiến bộ lớn trong điều trị bệnh. Bệnh viện Da liễu Trung ương đã sử dụng rituximab điều trị cho người bệnh pemphigus và đạt được nhiều kết quả tích cực, giúp bệnh nhân kiểm soát tốt được bệnh, giảm nhanh liều cũng như ngừng hoàn toàn corticoid toàn thân.
Hiện tại, có hàng trăm người bệnh bệnh da bọng nước tự miễn đang được sử dụng thuốc sinh học và được theo dõi quản lý thường xuyên tại Phòng khám chuyên đề Bệnh da bọng nước tự miễn của bệnh viện.
Bên cạnh đó, với những bệnh nhân có tổn thương ở niêm mạc miệng lâu lành, tiêm corticoid nội tổn thương là một phương pháp điều trị phối hợp đang được Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn sử dụng để điều trị cho người bệnh. Khi tiêm tại tổn thương niêm mạc miệng, thuốc được đưa trực tiếp tập trung đến vùng cần điều trị nhằm giảm phản ứng viêm, giúp tổn thương lành nhanh hơn, cải thiện tình trạng đau rát.
Với lượng thuốc nhỏ đưa vào chính xác thương tổn, mức độ ảnh hưởng toàn thân thường thấp hơn so với dùng corticosteroid đường toàn thân. Bác sĩ sẽ lựa chọn nồng độ, lượng thuốc và khoảng cách giữa các lần tiêm tùy tình trạng tổn thương và đáp ứng của từng người. Nhóm chuyên môn sẽ tiếp tục áp dụng phương pháp kết hợp mới là tiêm rituximab nội tổn thương để kiểm soát tốt hơn các thương tổn dai dẳng, lâu lành.
TS Hà Giang cũng khuyến cáo người dân, đặc biệt là những người có vết trợt, loét miệng kéo dài hoặc tái diễn nên đến cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Với bệnh nhân bệnh da bọng nước tự miễn, tái khám và dùng thuốc theo chỉ định vẫn cần thiết ngay cả khi tổn thương da và niêm mạc miệng đã hết.
Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc tự tiêm thuốc vào tổn thương vì có thể gây biến chứng nguy hiểm.
Việc điều trị cần theo dõi lâu dài, phối hợp nhiều phương pháp bởi bác sĩ chuyên khoa để kiểm soát bệnh tốt và hạn chế tác dụng phụ.
Hiện tại phòng khám chuyên đề Bệnh da bọng nước tự miễn đang quản lý hàng trăm bệnh nhân bệnh da bọng nước tự miễn với các mức độ bệnh khác nhau. Phòng khám áp dụng phác đồ mới nhất của Bộ Y tế, Hiệp hội Da liễu Châu Âu, Mỹ và cá thể hóa điều trị trong quản lý và điều trị các bệnh lý bệnh da bọng nước tự miễn nhằm kiểm soát bệnh ổn định lâu dài, giảm các tác dụng không mong muốn, nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh.
Ca bệnh này cũng sẽ được báo cáo tại Hội nghị Da liễu khu vực Á – Úc lần thứ 27, Hội nghị da liễu thường niên 2026 và hội nghị nghiên cứu da liễu lần thứ IV từ ngày 11-14/11/2026 tại Hà Nội. Đây là sự kiện khoa học lớn nhất ngành Da liễu Việt Nam năm 2026, quy tụ khoảng 2.000 đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và bác sĩ da liễu từ khắp châu Á và nhiều quốc gia trên thế giới.
Hội nghị có nhiều phiên khoa học, nhiều bài báo cáo hấp dẫn, trong đó có các báo cáo quốc tế về các chủ đề như bệnh da bọng nước, rụng tóc, mày đay, bạch biến, bệnh tự miễn, STIs, ung thư da và công nghệ điều trị mới. Hội nghị Da liễu khu vực Á – Úc tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực Da liễu.
