Giải cánh diều vàng 2008: Có nên bỏ trống giải Vàng?

Lễ trao giải Cánh diều Vàng 2008 đã diễn ra suôn sẻ và không kém phần sang trọng tại Cung văn hóa Hữu nghị Hà Nội tối 1/3 vừa qua. Nhưng việc không trao giải Vàng cho phim truyện nhựa đã gây ra những băn khoăn, tiếc nuối: Chất lượng phim năm nay yếu hơn những năm trước hay BGK thiếu bản lĩnh đã né tránh một bài toán khó?

Phải nói rằng BGK phim truyện nhựa năm nay khá nhàn nhã. Trong khi BGK phim truyền hình dài tập phải xem trên 250 tập phim để lọc ra 6 phim đề cử vào giải thưởng thì BGK phim truyện nhựa chỉ phải xem có 6 phim. Họ có rất nhiều thời gian để suy nghĩ và cân nhắc. Nhưng những giải thưởng cho phim truyện nhựa được công bố lại có vẻ chưa tương xứng với thiện chí tôn vinh nghệ sỹ thấy rõ trên sân khấu.

Không có giải Vàng, hai phim Huyền thoại bất tử và Trăng nơi đáy giếng đoạt giải Bông sen Bạc và chia nhau hầu hết các giải cá nhân (Huyền thoại bất tử 5 giải, Trăng nơi đáy giếng 4 giải). Các phim thương mại hốt bạc dịp Tết vừa qua thì chỉ có hai giải cá nhân cho Giải cứu thần chết, còn Đẹp từng centimet hầu như ra về tay trắng. Kết quả đó cũng có thể tạm coi là thỏa đáng. Tuy nhiên, việc không trao giải Vàng cho phim truyện nhựa đã đặt ra những câu hỏi về quan niệm của BGK.

Trước khi Lễ trao giải diễn ra, dư luận đã dự đoán hai phim Huyền thoại bất tử và Trăng nơi đáy giếng sẽ tranh nhau giải Cánh diều Vàng. Vì ngoài hai phim này, Cú và chim se sẻ cũng là phim có bề dày thành tích về giải thưởng từ các LHP quốc tế, nhưng vẫn có những bất cập về nghề nghiệp và về văn hóa Việt Nam. Những phân tích và dự đoán của báo giới dù đúng đến đâu cũng chỉ là những bài toán chưa có lời giải. Trách nhiệm của BGK là giải những bài toán đó, tìm ra được đáp số, trao giải Vàng cho một trong hai bộ phim ngang ngửa mà công luận đang phân vân. BGK có thẩm quyền và có nghĩa vụ phải đưa ra đáp số. Đáp số đó có thể bị công luận chỉ trích, nghệ sỹ phàn nàn, nhưng đó là một đáp số thể hiện quan niệm, trình độ và bản lĩnh của một BGK. Trên thế giới, không ít trường hợp giải cao nhất được trao cho một phim mà khán giả thấy bất ngờ, thậm chí ngỡ ngàng. Nhưng BGK có quyền như vậy và đó là cái hấp dẫn của cuộc chơi. Còn bỏ trống giải Vàng không cho phim nào thì đó là một bài toán chưa có lời giải, công việc của BGK còn đang dở dang. Để nguyên tình trạng ngang ngửa của hai phim như cách trao giải năm nay thì chẳng khác gì việc chép lại đầu bài mà công luận đã nêu ra và coi đó chính là lời giải!

Hồng Ánh trong phim Trăng nơi đáy giếng.

Trên thế giới có hàng ngàn giải thưởng điện ảnh lớn bé diễn ra hàng năm, nhưng không ở đâu giải Vàng bị bỏ trống như ở Việt Nam. Vì người ta quan niệm rằng mỗi năm có một đỉnh cao của nó, phải trao giải Vàng cho tác phẩm hay nhất trong năm ấy. Khi người nước ngoài đọc những thông tin giới thiệu phim kiểu như "đã đoạt giải Cánh diều Bạc 2008 (không có giải Vàng)", họ không hiểu được. Thiết tưởng, trong thời buổi hội nhập quốc tế, các chức danh Phó tiến sĩ còn được đồng loạt đôn lên thành Tiến sĩ để chuẩn hóa theo thế giới thì cũng nên dẹp bỏ cái kiểu chấm giải điện ảnh bỏ trống giải Vàng "đặc sản" của Việt Nam đi!

Có thể nói, phim dự giải năm nay tuy ít nhưng chất lượng chuyên môn, mặt bằng nghề nghiệp cao hơn các mùa giải khác. Nếu bảo chất lượng phim năm nay không bằng các năm trước nên không có giải Vàng chỉ là cảm tính. Khẳng định như thế cũng có nghĩa cho rằng Huyền thoại bất tử và Trăng nơi đáy giếng kém những phim đoạt giải Vàng trước đó hay sao? Chắc BGK là những người có uy tín chuyên môn cao, không thể có kiểu khẳng định chất lượng phim với thái độ chiếu trên như thế! Có lẽ BGK cũng mặc cảm với sự đánh giá của mình nên cung cách công bố giải cho phim truyện nhựa khá bất thường. Thay vì xướng tên phim đoạt giải Bạc, giải Vàng, nghệ sĩ Long Vũ lại giơ tờ giấy ra đọc điểm trung bình của ba phim như thể thanh minh cho một việc làm không phải.

Dù động cơ của cách trao giải là tâm lý muốn hòa cả làng hay né tránh một bài toán khó thì cũng là một thiệt thòi cho các nghệ sỹ. Giải Cánh diều Vàng là một giải của nghệ sỹ tôn vinh nhau. Việc không cho phim nhựa giải Vàng làm giảm sút cái vui của giải năm nay và làm cho cái tình nghệ sĩ lai láng trên sân khấu kia trở nên chưa trọn vẹn.

Danh Trình