 TS. Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội nghị Đổi mới cơ chế tài chính y tế - Thực trạng và giải pháp.Ảnh: Thái Bình. |
Mức thu không còn phù hợp
Phát biểu tại hội nghị, TS. Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế nêu rõ: hiện nay Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách lớn liên quan trực tiếp đến hệ thống y tế và tài chính y tế như Luật BHYT, Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Nghị quyết 18 của QH, Nghị định 69 của Chính phủ và các quyết định 47, 930 về sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ để tạo cơ chế tài chính cho y tế, góp phần tạo nên sự thay đổi sâu sắc trong cơ cấu tài chính y tế của Việt Nam. Bên cạnh đó, chi tiêu trực tiếp của người dân và đóng góp qua BHYT cũng đang tăng lên. Hệ thống BV công đã và đang chuyển dần qua cơ chế tự chủ tài chính… Mặc dù vậy, theo Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu, nhu cầu đầu tư cho y tế lớn, yêu cầu của nhân dân ngày càng cao trong khi nguồn lực đầu tư cho y tế còn hạn chế. Chính sách viện phí và cơ chế tài chính cho các đơn vị sự nghiệp y tế còn chậm đổi mới; Việc triển khai BHYT còn gặp nhiều khó khăn; Việc chuyển đổi hoạt động của các cơ sở KCB chưa theo kịp sự phát triển của nền kinh tế thị trường…
Theo GS.TSKH. Phạm Mạnh Hùng - chuyên gia cao cấp của Ban Tuyên giáo TW, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, mức thu của một số dịch vụ kỹ thuật tính từ năm 1995 đã không phù hợp sự trượt giá và tăng giá thành theo thời gian, nhiều dịch vụ mới thu từ 30-50% giá thành, một số dịch vụ còn chưa có giá. Mức thu phí chưa bù đắp chi phí trực tiếp, chưa kết cấu tiền công lao động dẫn đến khó hạch toán và đảm bảo chất lượng chữa bệnh… Còn ở góc độ tài chính y tế dự phòng, TS. Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của QH cho biết, mặc dù Nghị quyết 18 của QH đã quy định các địa phương phải dành 30% ngân sách chi cho công tác y tế dự phòng, tuy nhiên qua giám sát thực tế, hiện nay khá nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện đúng việc này, khiến cho công tác y tế dự phòng còn gặp nhiều khó khăn trong đảm bảo yêu cầu chuyên môn.
Cần vận động xã hội ủng hộ tăng chi cho y tế
Thảo luận về tài chính y tế, TS. Nguyễn Văn Tiên khẳng định, tài chính y tế chính là xương sống để đảm bảo hoạt động của ngành y tế. Lập luận về điều này, TS. Tiên chỉ rõ: nếu chỉ có đơn thuần nguồn nhân lực mà không được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, trang thiết bị đồng bộ thì ngành y tế cũng chưa thể hoàn thành được nhiệm vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân mà còn cần phải được thường xuyên, không ngừng đầu tư tài chính mới có thể đảm bảo hoạt động của ngành. TS. Nguyễn Văn Tiên cho rằng: tỷ lệ ngân sách chi cho y tế nước ta hiện nay mặc dù đã tăng nhưng vẫn ở mức thấp (ở Việt Nam với mức trung bình là 50 USD/người trong khi ở Canada là 2.650 USD/người). Do đó, ngành y tế cần vận động xã hội ủng hộ tăng chi cho y tế kết hợp ban hành cơ chế hợp lý về tự chủ tài chính, phí dịch vụ y tế, xã hội hóa y tế... Riêng đối với chính sách BHYT, TS. Nguyễn Văn Tiên nhấn mạnh: ngành y tế cần phối hợp với các cơ quan liên quan kiên trì thực hiện chính sách BHYT toàn dân. Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội sẽ luôn đồng hành cùng ngành y tế trong quá trình triển khai thực hiện chính sách BHYT để cùng tháo gỡ.
 Tăng đầu tư cho y tế giúp nâng cao chất lượng điều trị. |
Đồng tình với quan điểm này, GS. TSKH. Phạm Mạnh Hùng bổ sung thêm: Cần tăng cường nhận thức của các nhà lãnh đạo các cấp về vai trò và nội dung của cơ chế tài chính trong hoạch định chiến lược y tế. Điều này có ý nghĩa quyết định trong xây dựng một nền y tế hoạt động trong cơ chế thị trường mà vẫn đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời phát triển nhanh và vững chắc BHYT, coi đây là nguồn thu chính thay thế cho thu viện phí…
Góp ý kiến xây dựng cơ chế tài chính y tế công bằng, hiệu quả Bên lề hội nghị Khoa học kinh tế y tế lần thứ nhất, góp ý kiến để xây dựng một cơ chế tài chính y tế công bằng hiệu quả, hiệu quả và bền vững, phóng viên báo SK & ĐS đã trao đổi với một số chuyên gia kinh tế, lãnh đạo các BV về những vấn đề liên quan …
Đối với ngành y tế việc tiếp cận kinh tế học là để áp dụng những biện pháp, kỹ thuật của kinh tế học nhằm nghiên cứu về những mối quan hệ kinh tế trong cung ứng dịch vụ y tế. Điều này có nghĩa là phải coi BV như nhà cung ứng dịch vụ KCB, còn bệnh nhân đóng vai trò là khách hàng. Mối quan hệ cung cầu này đòi hỏi BV phải hoạt động như một doanh nghiệp nhưng lại không được chú trọng đến mục tiêu lợi nhuận mà phải đặt vấn đề bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của người dân lên hàng đầu. Khi mọi hoạt động của BV được coi như một doanh nghiệp thực thụ thì bộ máy quản lý BV phải năng động, sáng tạo và tìm cách để thu hút bệnh nhân. Theo đó, các BV hay còn gọi là nhà cung cấp dịch vụ sẽ có sự cạnh tranh trong nâng cao chất lượng KCB và người hưởng lợi sẽ là người bệnh. Tuy nhiên, muốn làm được điều này nhà nước cần tạo ra hành lang pháp lý để huy động nguồn lực đầu tư cho ngành y tế nói chung và BV nói riêng phát triển cả về chất và lượng.
Hoạt động của BV công nhằm đảm bảo cung cấp dịch vụ KCB thuận lợi nhất, tốt nhất cho người dân. Tuy nhiên, BV muốn làm được điều này cần phải có nguồn lực. Vậy nguồn lực ở đâu? Ví dụ ngay từ BVĐK TW Thái Nguyên cho thấy, hiện nay nguồn đầu tư của nhà nước cho BV mới đáp ứng được 30% nhu cầu hoạt động của BV, nhưng cũng chỉ dành để chi trả lương cho cán bộ, thầy thuốc, còn mọi việc như xây dựng cơ bản, đầu tư, nâng cấp, sửa chữa trang thiết bị… phải nhờ những nguồn tài chính khác. Để có nguồn lực hoạt động, BV đã phải không ngừng nâng cao chất lượng KCB nhằm thu hút người bệnh bằng việc ứng dụng thành công nhiều kỹ thuật cao, thay đổi tinh thần, thái độ phục vụ người bệnh... Do đó, ngoài đầu tư của nhà nước thì đổi mới cơ chế tài chính y tế theo hướng tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế kể cả BHYT là giải pháp tốt nhất để đảm bảo nguồn lực tài chính cho hoạt động y tế. BV Nhi Thanh Hóa hiện đã triển khai thành công và làm chủ hoàn toàn kỹ thuật phẫu thuật tim hở, can thiệp tim mạch, điều trị các bệnh tim bẩm sinh (thông liên nhĩ, thông liên thất, chít hẹp van động mạch phổi…). Đã có 350 bệnh nhân được phẫu thuật và can thiệp các bệnh này. Qua khảo sát thực tế, nếu 350 bệnh nhân này đến khám và phẫu thuật tại các cơ sở KCB ở Hà Nội thì chi phí về tàu xe đi lại, ăn uống, thuê chỗ nghỉ… sẽ hết khoảng hơn 3 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi được phẫu thuật và điều trị ngay tại địa phương, những khoản chi phí này người dân phải chi trả ít hơn rất nhiều mà vẫn được đảm bảo chăm sóc sức khỏe tốt. Điều này cho thấy, việc triển khai thành công các kỹ thuật cao ngay tại tuyến dưới đã góp phần mang lại lợi ích kinh tế y tế thể hiện qua các yếu tố: Giảm chi phí cho người bệnh, giảm thời gian chờ đợi và gánh nặng chi phí cho gia đình người bệnh, góp phần cứu sống kịp thời cho nhiều bệnh nhân bị bệnh nặng… và giảm tải cho BV tuyến trên. TS-CT |
Thái Bình