Ở Bắc Giang có 9 tượng đài thì có đến 3 tượng đài là “con đẻ” của họa sĩ Anh Vũ. Vườn tượng của ông khá độc đáo, bất cứ ai ghé thăm lần đầu cũng đều phải trầm trồ khi chiêm ngưỡng chân dung các danh nhân giữa một không gian nồng đậm hương lan, hương bưởi. Năm nay, khu vườn ấy lại nhuốm thêm màu huyền tích, với bức tượng Lý Triều Thánh Mẫu mà ông mơ ước thực hiện từ 10 năm nay.
Niềm đam mê số một
Nhà thơ, nhà điêu khắc Anh Vũ từng đạt nhiều giải thưởng tại các triển lãm mỹ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng, triển lãm điêu khắc toàn quốc, triển lãm khu vực III Tây Bắc, Việt Bắc... Không như số đông những văn nghệ sĩ, nhà giáo đã về hưu, con cháu đề huề, chọn cách tĩnh dưỡng, nghỉ ngơi, thăm thú bạn bè thì Anh Vũ lại chọn một cách chơi khác người, ấy là xây dựng một vườn tượng độc đáo.
Từng là giáo viên dạy họa tại Trường sư phạm mẫu giáo, công tác tại tạp chí Văn Nghệ Hà Bắc, nhưng Anh Vũ lại thành danh sớm với thơ ca. Ông đã cho ra đời 10 tập thơ và đã có nhiều giải thưởng.
Nhưng khi quyết định về công tác tại Bảo tàng mỹ thuật Hà Bắc, thơ ca đã trở thành niềm đam mê thứ hai của ông. Ông đã tìm thấy niềm đam mê nặn tượng. Các nhân vật bước ra từ tiểu thuyết, truyện ngắn, dân gian tràn ngập, hội tụ trong khu vườn của Anh Vũ. Từ Phỗng, Tễu, cô Tuyết, Trạch Văn Đoành, vũ nữ Chàm đến bà Phó Đoan, Xuân tóc đỏ, trẻ con không được ăn thịt chó… Chân dung các nghệ sĩ Việt Nam mà Anh Vũ yêu thích như nhà văn Nguyên Hồng, nhà thơ Nguyễn Bính, nữ sĩ Anh Thơ, nhạc sĩ Đỗ Nhuận, nhà văn Kim Lân… được đôi bàn tay ông trau chuốt, nâng niu, miệt mài tô vẽ để làm bừng lên cái hồn, cái tâm, phong thái, cốt cách của con người làm nghệ thuật.
Từ cánh cổng gỗ bước vào nhà, gốc cau, lùm chuối, chum nước, thành tường gạch, cả trên mái nhà là cơ man những tượng gỗ, tượng đất nung. Tất cả quây quần bên ngôi nhà nhỏ thơm hương hoa hồng cỏ, hoa sâm, hoa kim ngân mà hai vợ chồng Anh Vũ hết sức chăm chút.
Ở Bắc Giang có 9 tượng đài thì có đến 3 tượng đài là “con đẻ” của Anh Vũ. Đó là tượng đài Hoàng Hoa Thám đặt tại khu di tích Yên Thế; tượng đài Ngô Sĩ Liên đặt tại Trường THPT chuyên của tỉnh; và tượng đài nhà chí sĩ yêu nước Nguyễn Khắc Nhu đặt tại Yên Dũng.
 Vợ chồng nhà điêu khắc Anh Vũ trong vườn tượng. |
Giấc mơ hiện thực hóa huyền tích
Anh Vũ rất mê huyền tích về vị Lý Triều Thánh Mẫu của quê hương. Ý tưởng làm tượng Thánh Mẫu được Anh Vũ ấp ủ trong 10 năm ròng. Ban đầu, ông dựng mô hình tượng nhỏ với hình ảnh Thánh Mẫu bế Lý Công Uẩn đang nâng rồng trên tay. Đây là bức tượng lạ bởi cùng làm một thời gian, trong khi các tượng khác đã cũ kỹ và lên rêu thì bức tượng nhỏ này vẫn có thần, bền bỉ với thời gian. Về sau, cảm thấy hình ảnh này hơi khiên cưỡng, Anh Vũ suy nghĩ rất nhiều và cuối cùng ông dành hẳn một năm để phát triển ý tưởng và dựng bức tượng Lý Triều Thánh Mẫu cỡ lớn. Vẫn với hình ảnh uy nghi của vị Thánh Mẫu dân gian một nửa là phật, một nửa là thần nhưng hình ảnh rồng lại thành họa tiết trên tà áo của Người. Thánh Mẫu mang khăn mỏ quạ, váy Đình Bảng xếp nếp, mái tóc, gương mặt thuần Việt bế Lý Công Uẩn, trên tay cậu bé mang mệnh quân vương nâng một bông sen có chín cánh tượng trưng cho chín vị vua triều Lý.
Bức tượng Lý Triều Thánh Mẫu trở thành điểm nhấn trong vườn tượng gói trọn bao nhiêu tâm sức của vợ chồng họa sĩ Anh Vũ. Bức tượng gửi gắm ước mơ sẽ có một tượng đài thân mẫu Lý Công Uẩn được xây dựng ở nơi phát tích nhà Lý, quê hương của Thánh mẫu Phạm Thị Ngà.
Tạm biệt thơm hương hoa bưởi, hoa mộc, ấn tượng về đôi vợ chồng già lặng lẽ dưới bóng vườn tượng ngày mưa ấy ám ảnh tôi mãi không nguôi.
Võ Hà