 Việc kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam không có tính cạnh tranh. |
Xăng dầu là nhiên liệu cho sản xuất, là vật tư quan trọng cho hoạt động vận tải. Xăng dầu tăng giá sẽ tác động tức thời, trực tiếp lên các mặt hàng khác, làm tăng giá nhiều loại dịch vụ trong đời sống. Tất nhiên trong cơ chế thị trường, xăng dầu nhập khẩu phải theo giá thế giới và doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải có lãi. Thế nhưng có một nghịch lý trong kinh doanh xăng dầu ở nước ta rất "nghịch" với cơ chế thị trường. Đó là: khi giá dầu thế giới vừa nhích lên, các doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu trong nước hò nhau đồng loạt tăng giá một cách nhanh chóng. Mặc dù số xăng dầu mà họ đang bán ra đã được nhập khẩu trước đó với giá thấp. Đến khi giá dầu thế giới giảm xuống liên tục trong một tuần lễ như hiện nay, các DN này lại giải thích phải chờ 20 ngày, chờ 1 tháng để tính giá bình quân, trên cơ sở đó mới có thể biết được có giảm giá hay không.
Hiện nay, giá dầu thô trên thị trường thế giới đã giảm mạnh, với mức giảm 12 USD/thùng (từ hơn 72 USD còn 60 USD/thùng), giảm khoảng 16,7%. Thế nhưng các đơn vị kinh doanh xăng dầu vẫn chưa giảm giá với lý do vừa nêu trên.
Việc chần chừ không giảm giá của các DN này cho thấy việc kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam hiện nay không có tính cạnh tranh. Các DN kinh doanh ở lĩnh vực này tha hồ mà tung hoành, muốn tăng giá xăng dầu thì kêu giá dầu thế giới đang tăng nên phải điều chỉnh. Còn giá dầu thế giới giảm thì kêu còn lỗ để chưa giảm trong khi theo tính toán của các chuyên gia kinh tế thì hiện 1lít xăng dầu bán ra, doanh nghiệp đang có lãi từ 800 - 1.300đồng. Đây là cách kinh doanh tận thu mang tính bắt chẹt vì xăng dầu không thể thiếu trong đời sống nên dù đưa ra mức giá nào người tiêu dùng đều buộc phải chấp nhận.
Do đó, từ lâu rồi các DN kinh doanh xăng dầu trong nước vẫn tìm mọi cơ hội để tận thu, họ bất chấp những hậu quả mà xã hội phải gánh chịu khi nhiều hoạt động của đời sống xã hội phụ thuộc vào giá xăng dầu và khi các DN kinh doanh xăng dầu tận thu sẽ làm cho cả xã hội bị ảnh hưởng. Mức tận thu sẽ mang lại lợi ích của nội bộ ngành xăng dầu, nhưng sự thiệt hại của người tiêu dùng, cả xã hội thì vô cùng lớn.
Khác với nhiều mặt hàng dịch vụ khác, tư nhân có thể tham gia kinh doanh xăng dầu tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh. Nhưng trong lĩnh vực này, DN tư nhân khó đáp ứng được bởi theo Nghị định số 55 của Chính phủ thì việc kinh doanh xăng dầu phải có các điều kiện như: phải có kho dự trữ, phải có hệ thống đại lý bán lẻ...Và phải chăng vì thế nên các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có thể thoải mái tăng ngay giá khi giá xăng dầu thế giới vừa nhích lên còn khi giá thị trường thế giới xuống thì bài bản quen thuộc vẫn là “từ từ để xem đã”?!
Lê Văn Thọ