Dư luận đang có nhiều tranh luận xung quanh việc tăng và điều chỉnh Thông tư 14/TTLB liên bộ về giá viện phí được xây dựng và áp dụng 15 năm nay nhưng vẫn còn hiệu lực trong khi thực tế nhiều quy định tại thông tư này không còn phù hợp với thực tế. Mặc dù chỉ khoảng 350 dịch vụ trong tổng số khoảng 3.000 dịch vụ hiện các bệnh viện đang thực hiện, chiếm 12% sẽ được điều chỉnh nhưng vẫn thu hút nhiều ý kiến trao đổi quan tâm. Đây cũng là điều dễ hiểu bởi vì từ trước đến nay, người ta luôn nghĩ rằng y tế là ngành phục vụ, mà đã phục vụ thì bất kỳ sự thay đổi nhỏ nào, nhất là lại liên quan đến vấn đề giá cả sẽ gây phản ứng là điều đương nhiên.
Ở đây, giá viện phí theo Thông tư 14/TTLB liên bộ cách đây 15 năm trong thời điểm những năm 1990, trước tình hình lạm phát, ngân sách dành cho y tế còn thấp, nhiều cơ sở y tế không đủ kinh phí hoạt động, cơ sở vật chất xuống cấp. Chính vì vậy, Quốc hội, Chính phủ đã cho phép ngành y tế thực hiện thu một phần viện phí theo Nghị định số 95/CP ngày 27/8/1994 của Chính phủ, giá viện phí được thực hiện theo quy định tại Thông tư liên bộ số 14/TTLB ngày 30/9/1995 và Thông tư số 03/2006/TTLT ngày 26/1/2006, kết quả sau hơn 15 năm thực hiện đã khẳng định chủ trương thu một phần viện phí là đúng đắn, được nhân dân chấp nhận và đi vào cuộc sống, thúc đẩy thực hiện XHH các hoạt động y tế, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo kinh phí hoạt động của các bệnh viện. Khuyến khích các bệnh viện đầu tư mua sắm trang thiết bị, phát triển các kỹ thuật mới, kỹ thuật cao, nâng cao mức độ thụ hưởng dịch vụ y tế của người dân, kể cả người bệnh có thẻ BHYT.
Tuy nhiên, khung giá của các dịch vụ, kỹ thuật y tế kèm theo Thông tư liên bộ số 14/TTLB được ban hành từ năm 1995, theo nguyên tắc chỉ tính một phần các chi phí trực tiếp để thực hiện dịch vụ, kỹ thuật y tế, phần lớn các dịch vụ này mới chỉ thu từ 30-50% chi phí trực tiếp để thực hiện dịch vụ tại thời điểm năm 1995, đến nay đã qua 15 năm nhưng chưa được điều chỉnh nên không còn phù hợp với tình hình giá cả và chi phí thực tế để thực hiện dịch vụ hiện nay. Chỉ đơn cử như tiền khám bệnh, quy định tại Thông 14 chỉ từ 500 - 3.000 đồng/lần khám, không đủ mua găng tay, khẩu trang, vì theo tính toán với giá điện, nước, găng tay, khẩu trang và các chi phí khác phục vụ khám bệnh hiện nay thì chi phí hết khoảng 10.000-30.000 đồng/lần khám...
Trước thực tế phải có sự điều chỉnh chính sách viện phí cho phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn hiện nay, Đảng, Nhà nước, Quốc hội đã có nhiều văn bản chỉ đạo về việc điều chỉnh viện phí trên cơ sở tính đúng, tính đủ như: Nghị quyết Đại hội Đảng X nêu rõ: "Sửa đổi chế độ viện phí theo nguyên tắc xác định đầy đủ chi phí khám, chữa bệnh (KCB) và chia sẻ hợp lý trách nhiệm chi trả giữa Nhà nước, xã hội và người bệnh. Nhà nước trợ giúp một phần hoặc toàn bộ viện phí cho người nghèo và các đối tượng chính sách chủ yếu thông qua BHYT"; Nghị quyết số 46/NQ-TW và Kết luận số 42/KL-TW của Bộ
Chính trị cũng nêu rõ: "Xây dựng và thực hiện chính sách viện phí phù hợp trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí trực tiếp phục vụ bệnh nhân; Nhà nước có chính sách trợ giúp đối với những người thuộc diện chính sách xã hội, người nghèo, hưu trí, cận nghèo, trẻ em dưới sáu tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và một số đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Công khai, minh bạch việc thu, chi viện phí cho người dân biết"; Nghị quyết 18/2008/QH12 của Quốc hội cũng giao Chính phủ sửa đổi bổ sung các quy định về viện phí trên cơ sở tính đúng, tính đủ chi phí phục vụ người bệnh, trong đó có phần kinh phí do ngân sách Nhà nước hỗ trợ.
Quan điểm khi xây dựng và điều chỉnh giá một số dịch vụ y tế của Bộ Y tế cũng nêu rõ: Việc điều chỉnh khung giá lần này vẫn tuân thủ nguyên tắc đã quy định tại Nghị định số 95/CP ngày 27/8/1995 của Chính phủ là thu một phần viện phí, cụ thể khung giá một phần viện phí sửa đổi lần này chỉ tính tiền thuốc, dịch truyền, máu, vật tư, hóa chất, tiền điện, nước, nhiên liệu, chi phí duy tu, bảo dưỡng thiết bị trực tiếp và các chi phí hành chính trực tiếp phục vụ cho việc chẩn đoán, điều trị và thực hiện các dịch vụ, kỹ thuật y tế. Các khoản đã được ngân sách Nhà nước chi thì không tính và thu viện phí, do vậy, viện phí chưa tính khấu hao tài sản cố định, tiền lương của cán bộ, chi phí đào tạo, nghiên cứu khoa học, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (nên không phải điều chỉnh viện phí để tăng thu nhập cho cán bộ y tế, lấy nguồn thu này để xây dựng, mở rộng bệnh viện mà tập trung vào nâng cao chất lượng các dịch vụ y tế phục vụ nhân dân).
Như vậy, sau 15 năm, với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, trong khi giá viện phí vẫn chưa có sự thay đổi dẫn đến những hệ lụy tất yếu xảy ra. Phí của các cơ sở y tế điều trị thu không đủ chi sẽ không phát triển được cơ sở vật chất, không cải thiện đời sống của hệ thống y tế, không đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu thì hoạt động sẽ kém hiệu quả. Vì vậy, cần phải có những điều chỉnh hợp lý để khắc phục những quy định không còn phù hợp, đảm bảo chất lượng các dịch vụ chăm sóc cho người dân được nâng lên.