Giá thuốc: Đâu là giá trị thực?

Chi phí sản xuất thuốc ảnh hưởng tới giá thuốc.

Những nguyên nhân tất yếu và bất khả kháng tác động đến giá

 Không hình dung hết chi phí  nên thường có ấn tượng giá thuốc cao hơn hàng tiêu dùng khác. Sự thật không đúng vậy: Ví dụ, phải nhập nguyên liệu aspirin và 3-4 loại phụ liệu, qua nhiều công đoạn sản xuất với nhiều thiết bị, qua bảo quản vận chuyển nhiều chặng bán buôn bán lẻ, mới đưa aspirin pH-8 đến người bệnh, nhưng giá mỗi vỉ 10 viên cũng chỉ  có 1.200đ thấp hơn giá 10 chiếc kẹo (5000đ)  hay 1 bát phở (15.000đ). Tiền thuốc mỗi ngày tại bệnh viện tỉnh 10.000-20.000đ, thấp hơn chi phí chữa bệnh, sinh hoạt khác.

Không hình dung được sự tiến bộ kỹ thuật nên cho rằng giá thuốc những năm sau này tăng nhiều so với trước. Sự thật không như vậy. Hơn 10 năm qua, khu vực sản xuất thực hiện GMP, phải chi phí nhiều vào việc xây dựng nhà xưởng, mua máy móc thiết bị. Sản xuất theo GMP phải dùng xăng dầu, điện nước nhiều hơn (tăng khoảng 40%-50%). Để thuốc có giá trị chữa bệnh (sinh khả dụng) tương đương với nước ngoài, không những phải chọn nguyên liệu tốt mà còn phải có phụ liệu tốt. Chẳng hạn, để làm thuốc viên,  trước đây chỉ dùng một số tá dược thông thường (tinh bột sắn, hoàng tinh, bột talc, magie stearat, canxitriphosphat...) có sẵn trong nước, nay phải thay bằng hàng loạt tá dược tốt hơn (sodium starch glycolat, pregclatinized starch, avicel, aerosil, các dẫn chất celulose như  HPMC. HPC EC ACP, nhựa methacrylat...) phần lớn phải nhập khẩu. Mấy năm  qua, khu vực phân phối  thực hiện GDP, GPP  phải xây dựng các cơ sở bảo quản, bán hàng, tuyển thêm nhân sự. Các chi phí  ấy tăng, thì tất yếu giá thuốc cũng phải tăng tương thích.

Nếu không hình dung được sự khác biệt loại hình xí nghiệp ( khác nhau nhiều về cách  quản lý),  về kỹ thuật sản xuất (đạt GMP, ISSO hay chưa đạt), về nguyên phụ liệu đưa dùng (nguồn, giá) nên có khi người tiêu dùng không đồng tình với sự khác biệt về giá (cùng hoạt chất và hàm lương) giữa các đơn vị sản xuất. Tương tự, có nhiều người cứ đòi hỏi nhà thuốc đạt GPP phải bán giá bằng nhà thuốc chưa đạt GPP (có cán bộ quản lý còn trấn an là xây dựng GPP không ảnh hưởng đến giá) song thực tế nhà thuốc đạt GPP lúc đầu bán doanh số thấp hơn nhà thuốc chưa đạt GPP (do  tuân thủ việc bán theo đơn trong khi nhân dân chưa có thói quen này) nhưng lại bỏ tiền ra xây dựng cơ sở, mua sắm thiết bị bảo quản bán hàng và tăng cường nhân sự... thì không thể giữ nguyên giá bán như cũ.

Hơn nữa, sự sản xuất phân phối thuốc ở nước ta lệ thuộc vào thị trường thế giới nên khi có sự thay đổi ở thị trường thế giới thì tất yếu sẽ tác động vào giá thuốc trong nước ở nước ta. Hơn 90% nguyên liệu sản xuất thuốc phải nhập. Khi giá nguyên phụ liệu thế giới tăng, thì giá thuốc sản xuất trong nước cũng phải tăng theo. Đến nay trong nước mới sản xuất được các dược phẩm ứng với 533 hoạt chất trong đó chủ yếu là hoạt chất chữa các bệnh thông thường, còn số dược phẩm ứng với quá nửa số hoạt chất còn lại, bao gồm nhiệu hoạt chất chữa bệnh chuyên khoa, bệnh khó, ta còn phải nhập thành phẩm. Khi thị trường thế giới có biến động về giá hợp lý hay biến động về giá do đầu cơ của các công ty xuyên quốc gia thì giá bán ở nước ta cũng bị kéo theo. Đây là điều bất khả kháng. Ngoài ra, chi phí đưa thuốc về miền núi lớn gấp 3- 4 thậm chí gấp nhiều lần so với  thành thị và nông thôn, đồng bằng. Vì thế, nếu không hình dung  đầy đủ các nguyên nhân  tất yếu và các nguyên nhân bất khả kháng tác động lên giá thì trước mỗi sự biến động lớn nhỏ đều gây cho người tiêu dùng  những cú sốc, từ đó  nhận định về giá thuốc không toàn diện và  chính xác.

DSCKII. Bùi Văn Uy