Giá lúa mì đột ngột gia tăng đến 40% trên thị trường thế giới. Hạn hán và hỏa hoạn tại Nga cùng với lũ lụt tại Pakistan và Ấn Độ là hai nguyên nhân đầu tiên. Nhưng người ta không loại trừ bàn tay đục nước béo cò của giới đầu cơ đã làm giá ngũ cốc này lên mức cao nhất từ hai năm nay.
Lúa mì, nhu yếu phẩm của hàng tỷ dân trên thế giới từ châu Âu, châu Mỹ đến miền bắc Trung Quốc đã lên giá một cách đột biến trong mấy tuần qua. Sau khi tăng 40% hồi tháng 7, đầu tuần này lúa mỳ lại leo thang và đang ngất ngưởng với giá 207 euro mỗi tấn trên sàn giao dịch Euronext. Đây là giá cao nhất từ hai năm qua. Do đâu mà xảy ra hiện tượng này?
 Thiên tai, hỏa hoạn khiến diện tích đất canh tác bị ảnh hưởng. |
Trước hết là tình trạng thời tiết tại nước Nga. Quốc gia xuất khẩu lúa mì đứng hàng thứ ba trên thế giới bị một cơn nắng hạn nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ tiêu hủy gần 10 triệu hécta ruộng lúa. Chính quyền Nga cũng đã dự báo mùa màng thất bát trong năm nay. Mặt khác, Nga sẽ áp đặt lệnh cấm xuất khẩu ngũ cốc tạm thời từ 15/8 - 31/12 do đợt hạn hán kỷ lục tại nước này. Thủ tướng Vladimir Putin cho biết chính phủ sẽ xuất quỹ lương thực khẩn cấp để hỗ trợ những khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất. Ngoài ra, những nhà sản xuất nông nghiệp Nga bị thiệt hại sẽ nhận khoản trợ giúp tài chính trị giá 35 tỉ rúp (1,17 tỉ USD). Dự báo, tại Nga, sản lượng ngũ cốc năm nay sẽ giảm mạnh, còn 70-75 triệu tấn do tình trạng hạn hán tồi tệ nhất trong nhiều thập niên. Nếu so sánh với mùa gặt năm 2008 với 97 triệu tấn và 2009 với 108 triệu tấn, thì xuất khẩu lúa mì của Nga trong năm nay sẽ giảm ít nhất là 50% vì còn phải giữ lại cho nhu cầu quốc nội. Thêm vào đó, tình hình tại Ukraina và Kazakhstan, hai vựa lúa mì khác của thế giới, cũng rất bi quan vì hạn hán. Tại các nước Tây Âu và Trung Âu từ Pháp, Đức cho đến Hungari, Bungari và Rumani thu hoạch cũng bị tác hại vì thiếu mưa, thiếu nước.
Ngân hàng thế giới (WB) cảnh báo tình trạng thiếu hụt lương thực có thể khiến 100 triệu người lâm vào cảnh khốn cùng, trong khi Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) dự đoán hàng trăm nghìn người có thể bị chết đói. Theo FAO, giá lương thực toàn cầu đã tăng gần 40%, khiến đời sống người nghèo ngày càng khó khăn. |
Theo bản báo cáo mới nhất công bố hồi tháng 7 của tổ chức liên chính phủ Hội đồng ngũ cốc Quốc tế, thì thế giới không thiếu lương thực. Dù mức sản xuất năm nay có giảm còn 651 triệu tấn thì cũng còn trữ lượng tồn kho kỷ lục hồi năm ngoái là 197 triệu tấn. Như vậy với 884 triệu tấn lúa mỳ của hai mùa góp lại thì thế giới vẫn dư thừa thoả mãn nhu cầu tiêu thụ 655 triệu tấn mỗi năm.
Thế nhưng, giá lúa mì lại tăng cao như sắp có biến động. Thủ phạm không ai khác là kẻ đầu cơ trên sàn giao dịch Hoa Kỳ và châu Âu. Một trường hợp điển hình là giới sản xuất tại châu Âu bán lúa mì với giá 130 euro một tấn trên thị trường chứng khoán cách nay ba tháng, bây giờ họ gấp rút mua lại để tích trữ chờ giá lên thêm để kiếm lời. Đánh hơi được món lợi béo bở này, nhiều công ty đầu tư tài chính Anh, Mỹ cũng đổ vào thị trường lúa mì làm món nhu yếu phẩm này leo thang. Cách nay hai năm, thị trường gạo thế giới đã nếm mùi đầu cơ sau khi Cơ quan Lương Nông Liên hợp quốc báo động về nạn đói.
Một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng đẩy giá lương thực thế giới leo thang. Đó là trong hàng thập niên, chính phủ các nước châu Á đã khuyến khích sự bùng nổ của các ngành dịch vụ và những tòa nhà chọc trời. Việc đầu tư cho ngành nông nghiệp bị đình đốn. Ngày càng nhiều nông dân bỏ ruộng, bỏ nghề. Các nhà quan sát đưa ra một giải pháp rằng châu Á cần một cuộc Cách mạng Xanh thứ hai - một phong trào được khởi xướng trong những năm 1960, đem tới sự tăng gấp đôi sản lượng lúa gạo nhờ việc tưới tiêu tốt hơn và đầu tư vào công nghệ sản xuất.
Phương Hà