Từ ngày 1/7/2026, quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, trong bối cảnh cơ quan chức năng xác nhận chưa có tổ chức đủ điều kiện thực hiện chứng nhận sự phù hợp đối với ghế an toàn cho trẻ em, nhiều người dân băn khoăn liệu việc xử phạt các trường hợp vi phạm có thể triển khai ngay hay không.
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Trần Đại Lâm, Công ty Luật TNHH ANVI cho rằng cần phân biệt rõ giữa quy định xử phạt và căn cứ để xử phạt.
Ghế an toàn cho trẻ em sẽ là yêu cầu bắt buộc từ ngày 1/7/2026.
Theo luật sư, pháp luật hiện hành đã quy định từ ngày 1/7/2026, người điều khiển ô tô chở trẻ em thuộc trường hợp luật định phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp. Nếu không thực hiện, người vi phạm có thể bị xử phạt theo quy định.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra không nằm ở việc có quy định xử phạt hay không mà ở căn cứ pháp lý để xác định thế nào là thiết bị an toàn phù hợp, trong đó có ghế an toàn cho trẻ em.
Luật sư Trần Đại Lâm dẫn Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, theo đó việc xử phạt phải bảo đảm khách quan, công bằng, đúng quy định của pháp luật; chỉ xử phạt khi có hành vi vi phạm được pháp luật quy định và người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm hành chính.
Trong khi đó, theo Công văn số 2452/ĐKVN-PTGTĐB ngày 18/6/2026 của Cục Đăng kiểm Việt Nam gửi Bộ Xây dựng về việc triển khai Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, cơ quan này cho biết hiện chưa có tổ chức chứng nhận nào đủ điều kiện thực hiện việc chứng nhận sự phù hợp đối với ghế an toàn cho trẻ em.
Luật sư Trần Đại Lâm cho rằng trong bối cảnh chưa có đơn vị được chỉ định chứng nhận sự phù hợp đối với ghế an toàn cho trẻ em, việc xác định và chứng minh hành vi vi phạm có thể phát sinh vướng mắc, do đó cơ quan thực thi cần thận trọng khi áp dụng chế tài.
Theo báo cáo của Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc công bố hợp quy đối với ghế an toàn cho trẻ em phải dựa trên kết quả chứng nhận của tổ chức được chỉ định. Tuy nhiên, cơ chế này hiện chưa thể triển khai do chưa có đơn vị đáp ứng điều kiện thực hiện chứng nhận. Vì vậy, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét cơ chế chỉ định tạm thời đơn vị thử nghiệm và chứng nhận để tháo gỡ vướng mắc.
Từ thực tế trên, luật sư Trần Đại Lâm cho rằng chưa thể kết luận sẽ không xử phạt được các trường hợp vi phạm quy định về ghế an toàn cho trẻ em, bởi nghĩa vụ và chế tài đã được pháp luật quy định rõ.
Tuy nhiên, trong trường hợp người dân đã sử dụng một loại ghế mà họ cho rằng đáp ứng quy định của pháp luật thì việc xử phạt có thể phát sinh vấn đề pháp lý nếu cơ quan có thẩm quyền chưa làm rõ được căn cứ xác định chiếc ghế đó có phải là thiết bị an toàn phù hợp hay không.
Theo luật sư, điều này xuất phát từ thực tế chính Cục Đăng kiểm Việt Nam đã xác nhận cơ chế chứng nhận sự phù hợp đối với ghế an toàn cho trẻ em theo QCVN 123:2024/BGTVT hiện vẫn chưa thể triển khai.
Luật sư Trần Đại Lâm nhận định đây là vấn đề cần sớm được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn hoặc có cơ chế quản lý phù hợp nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất.
Trong thời gian cơ chế đánh giá sự phù hợp đối với ghế an toàn cho trẻ em chưa hoàn thiện, việc áp dụng chế tài đối với những trường hợp người dân đã trang bị ghế an toàn có thể phát sinh vướng mắc liên quan đến căn cứ chứng minh hành vi vi phạm.
Do đó, theo quan điểm của luật sư, cơ quan thực thi cần thận trọng trong quá trình áp dụng quy định, vừa bảo đảm mục tiêu bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông, vừa bảo đảm các nguyên tắc khách quan, công bằng và trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.