Về trại giam số 6 của Cục V-26, Bộ Công an đóng tại Nghệ An, nghe anh em chiến sĩ ở đây kể về Trung tá Phan Công Khánh, Phó chủ nhiệm kiểm tra Ðảng uỷ, Bí thư đoàn TNCS Hồ Chí Minh như một người anh, người cha và người bạn thân tín, dùng tình cảm con người với con người để cảm hoá, giáo dục và xoá đi mọi mặc cảm tội lỗi, giúp phạm nhân lấy lại niềm tin để cải tạo tốt, nhanh chóng được khoan hồng trở về với vòng tay yêu thương của gia đình, bạn bè và xã hội.
Chuyên án đêm giao thừa
Những ngày giáp Tết âm lịch năm 1999, tại khu rừng của huyện Quỳ Hợp, Nghệ An, bà con lối xóm của tên Bùi Văn Khoa bỗng dưng sửng sốt vì sự xuất hiện của tên cuồng đồ khét tiếng một thời ở vùng quê này. Không ai hiểu nổi tại sao gã tội phạm nguy hiểm, chuyên càn quấy xóm làng và giết người dã man này lại được “về phép” ăn tết mà mò về nhà vào lúc này. Hắn ra trại, đồng nghĩa với xóm làng sẽ gặp bao nhiêu tai họa. Đúng như thế, cái đầu trọc của hắn mới gớm ghiếc làm sao, đôi mắt đỏ ngầu, cái miệng thô thiển, chân tay xăm trổ những rồng rắn…, tất cả như chực ăn tươi nuốt sống những bà con lối xóm hiền lành và lương thiện. Hắn mò về mấy hôm mà bà con cứ co người lại sợ hãi, tối đóng cửa thật sớm, hạn chế sự đụng chạm với hắn một cách ít nhất. Còn tên Khoa có vẻ lầm lì hơn chút ít. Ngày ngày, hắn vào rừng sâu cắt đót cho vợ đem bán, đêm thì trốn chui trốn lủi trong nhà hoặc trong rừng sâu, bản thân hắn cứ lấm la lấm lét như sợ người lạ… Cứ như thế, cuộc sống của bà con quanh nhà hắn lẫn lộn sự hoang mang và lo sợ cứ trôi chậm chạp và căng thẳng…
* * *
Xin cung cấp thêm rằng, tên Khoa trốn trại vào hồi 17 giờ ngày 24/12/1998. Vốn là người dân tộc thiểu số, lại mù chữ, luôn hành xử với mọi người theo kiểu “gần chợ xa trường”. Hắn mang trên mình trọng án giết người cướp của trong tình trạng say rượu. Khi vào trại, hắn không chịu cải tạo, luôn chống đối cán bộ trại giam. Có những lúc hành xử côn đồ và chống đối quyết liệt. Ngày 24, lợi dụng lúc cán bộ trại sơ hở, hắn đã vượt trại trốn mất dạng hơn một năm trời.
 Trung tá Phan Công Khánh. |
Lập tức, rà soát trong số anh em chiến sĩ, chỉ duy nhất có đồng chí Trung tá Phan Công Khánh, một “tướng giỏi” bắt những kẻ trốn trại mới mong chắc thắng trong chuyên án “đêm giao thừa” này. Xét về tính chất, nếu bắt hắn một cách bừa bãi như những tên tội phạm khác thì e rằng bất tiện. Vì tên Khoa vốn hung hãn, chống trả đến cùng, biết đâu sau những ngày sống trong bãi vàng, hắn lại có “hàng nóng”, anh em chiến sĩ hy sinh đã đành, còn ảnh hưởng đến tính mạng của những người xung quanh như vợ con hắn và bà con nhân dân. Nên phải bắt hắn vào đêm giao thừa - Chuyên án đêm giao thừa ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt như thế. Thế là đồng chí Khánh được bầu làm tổ trưởng. Dẫn đầu ba đồng chí lên đường đánh án trong những ngày cận tết…
***
Ngày 30 tết. Tại vùng quê Quỳ Hợp, lòng người xốn xang và bề bộn chuẩn bị cho giây phút đón giao thừa, chào đón năm mới nhiều niềm vui và hạnh phúc. Người ta quên bẵng đi chuyện tên Khoa đang như một ẩn họa bên cuộc sống của họ. Ngày cuối cùng trong năm trôi đi thật nhanh. Đêm giao thừa, trời tối đen như mực, mưa xuân lây phây và cái lành lạnh vừa đủ để làm ớn những người xa vợ con và gia đình vào ngày tết ấm áp để vì nhiệm vụ bôn ba trên đường thiên lý. Nhà tên Khoa vẫn im ắng như tờ. Từ nhà tên trốn trại nguy hiểm đó, ánh đèn dầu hắt ra leo lét, yếu ớt và buồn thảm. Vợ và con hắn đang khóc rưng rức bên bàn thờ nghi ngút khói nhang. Tên Khoa ngồi lù lù bên chai rượu, hai mắt ngầu đỏ nhìn ra bóng đêm như cố soi mói cái gì đó hệ trọng đang đến từ đêm đen mịt mùng.
Phía bên trái góc nhà tên Khoa, cách 100m, bốn bóng đen đang châu đầu vào nhau thì thầm. Hình hài của họ trong đêm như những ông khổng lồ trên thảm cỏ ven rừng. Bốn bóng đen như hình nộm giữa đại ngàn Quỳ Hợp. Rồi chợt, họ lăn nhào trên thảm cỏ, vừa bò, vừa lê thân mình. Có lúc, những bóng đen chạm phải lá khô thấm nước nghe rều rệu, họ vươn hai tay lên trước rẽ lá khô thành một đường như rắn chạy. Họ trườn mình dưới nền đất, có người bị kiến và côn trùng cắn cũng không dám kêu. Đến sát vách nhà tên Khoa, cũng là lúc hơn 11 giờ đêm, phút giao thừa sắp đến, bà con đi lại ngoài đường vội vã để kịp về nhà đón giờ phút thiêng liêng nhất trong năm. Bốn bóng đen ra hiệu cho nhau. Một người có thân hình cao lớn - là đồng chí Khánh - bỗng đứng phắt dậy. Đạp cửa xông vào. Và hô to:
- Anh Khoa, anh đã bị bắt!
Đồng chí Khánh đã cạn lời thể hiện thiện chí cũng như lý và tình của một cán bộ trại giam. Nhưng tên Khoa vẫn lồng lên như hổ dữ bị cướp con. Vung cái chai đã vỡ giáng xuống lia lịa và điên cuồng.
Lập tức, anh Khánh lựa thế, di chuyển nhanh nhẹn tới mức bất ngờ sang trái, rồi sang phải. Bất ngờ, anh chuyển chân trụ lên phía trước. Tên Khoa đánh hụt làm tụt cái chai, những mảnh vỡ thủy tinh rơi nham nhở xuống đất đến lạnh gáy người chứng kiến. Ba bóng đen khác - ba đồng đội của anh Khánh kịp xông vào hỗ trợ anh. Tên Khoa như chó cùng đường, vớ ngay cây dao đầu giường. Tên Khoa chém xuống. Anh Khánh di chuyển trong gian nhà nhỏ như con thoi, đổi chân trụ thành đinh tấn, đảo tay và bắt gọn con dao như hung thần trên tay tên cuồng đồ. Nghe đến hự một cái. Tên Khoa bị anh đánh hạ, vặn chéo tay theo kiểu “chảo mã”, khoá hắn gấp khuỷu lại, không cựa quậy được. Ba anh em đồng đội xông vào bắt gọn tên tội phạm trốn trại nguy hiểm sau hơn 365 ngày sống “giang hồ tứ chiếng”. Cũng trong thời gian trốn trại, hắn đã gây ra không ít vụ án nghiêm trọng khác, gây không ít nước mắt cho những người lương thiện. Giờ phải đến lúc đền tội.
 Các chiến sĩ công an truy bắt tội phạm nguy hiểm. (ảnh minh họa) |
Và những chiến công hiển hách
Vụ đánh án đó không phải là lần đầu tiên. Trước hôm chúng tôi về Trại 6, ngồi nghe anh kể chuyện đánh án xa trại, ai cũng nể phục vì mức độ nguy hiểm trong công tác truy nã tội phạm trốn trại. Chỉ cách đây vài hôm, anh cũng vừa trở về từ miền Nam xa xôi sau một chuỗi ngày đóng giả người đi tìm trẻ lạc. Với bộ quần áo lao động đẫm mồ hôi, dáng bộ lếch thếch, trông rất khổ sở, đi dọc miền sông nước Nam Bộ tìm “người lạc” nhưng thực chất là tìm manh mối bắt tù trốn trại theo nguồn tin từ đơn vị bạn báo về. Ba ngày đêm lênh đênh cùng sóng nước, anh đã bắt gọn tên Tâm, trốn trại tháng 5/2005. Thế nhưng, ấn tượng nhất là thời điểm tháng 3/2002, trong 7 ngày, bắt 4 đối tượng trốn trại vẫn là một kỳ tích được kể mãi trong ngành công an. Tháng đó, sau khi rà soát các đối tượng truy nã, Ban giám thị Trại 6 đã cử một số trinh sát đến địa bàn các phạm nhân trốn trại để khai thác, thu thập thông tin. Kết quả trinh sát cho biết, có 4 đối tượng đang lẩn trốn ở các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên. Trong số những đối tượng trên, tên có mức án thấp nhất là 5 năm tù, còn cao nhất là 17 năm tù giam. Tất cả bọn chúng đều là những tên hung hãn và côn đồ máu lạnh, sẵn sàng giết người thi hành công vụ. Nếu tiếp tục để chúng nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật thì e rằng hiểm họa sẽ ập đến bất kỳ lúc nào. Phương án mà Ban giám thị Trại 6 đưa ra là phải tóm bằng được những đối tượng trên một cách nhanh nhất. Nhưng hạn chế làm sao không để liên lụy đến tính mạng của bà con nhân dân và tránh đến mức tối thiểu sự hy sinh vô ích của anh em chiến sĩ công an nhân dân.
Và để tránh tối đa sự thiệt hại, Ban giám đốc Trại 6 quyết định cử anh Khánh là người có kinh nghiệm và nghiệp vụ trội hơn cả. Anh em tin tưởng rằng, với nhiều năm kinh nghiệm đánh án xa trại, anh sẽ làm tròn nhiệm vụ. Đến giữa tháng 3 năm ấy, 4 tên trốn trại có “kinh nghiệm” trốn chui lủi đã sa lưới. Nhưng khi ngồi lại rút kinh nghiệm, mọi người vẫn chưa hết bàng hoàng bởi tính chất phức tạp mà bọn chúng gây nên. Tên nguy hiểm và tinh vi nhất là Nguyễn Văn Liên. Ngày 16/3, tổ trinh sát nhảy xe về TP. Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, nơi tên Liên đã xuất đầu lộ diện. Tên Liên trốn trại vào ngày 29/11/1990. Sau nhiều năm lẩn trốn, dung mạo, dáng người và tên tuổi của Liên đã được “tạo lại”, đổi mới đến người thân còn không nhận ra.
Ngay cả chứng minh thư nhân dân, hắn cũng đã làm mới, cố ý “lột xác” để trở thành một người tử tế “đội lốt” quỷ. Nhưng, cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra. Huống hồ trong những ngày “tồn tại” ngoài vòng pháp luật ấy, hắn tiếp tục gieo rắc cái ác đến với những người dân lương thiện khắp nơi. Không ít lần hắn đã gây án rồi trốn vào bãi vàng náu thân. Khi thiên hạ đã nguôi ngoai quên chuyện xấu xa của hắn làm, hắn lại quay ra, chu du và gây án, chủ yếu là cướp của, gây thương tích cho nhiều nạn nhân. Lúc các chiến sĩ đến để xác minh thì được một bà cụ người Nghệ An vào đây làm ăn cho biết, trước đây 12 năm, bà thấy một người thanh niên bị ngất giữa đường. Hỏi ra, bà biết con người tội nghiệp đó là người đồng hương. Bà cho ăn cho uống rồi đưa về nhà chăm sóc và nhận làm con nuôi. Sau này, anh ta nói tên họ là Lê Hồng Thái (tên giả - PV) đi làm ăn bị mất hết đồ đạc. Nào ngờ, một ngày kia anh ta trốn khỏi nhà bà không để lại một lời nhắn. Mãi sau này anh ta có ghé thăm bà chớp nhoáng và kể là về quê làm ăn, thỉnh thoảng mới vào đây có việc và tiện thể thăm bà. Nhưng thực chất là anh ta nuôi tôm, lấy vợ ở tỉnh nào đó và vẫn thoắt ẩn, thoắt hiện như quỷ nhập. Không nản lòng, các chiến sĩ dự đoán, anh ta hay xuất hiện ở TP. Phan Thiết thì chắc chắn không phải về quê như bà mẹ nuôi cung cấp. Cuối cùng, bằng phương pháp nghiệp vụ, anh Khánh cùng anh em chiến sĩ đã tìm và bóc trần bộ mặt thật của tên Thái chính là Nguyễn Văn Liên đổi tên họ, sống tại một cơ sở nuôi tôm ở xã Tiến Thành, TP. Phan Thiết, thế là một tên nữa lại bị tóm gọn. Khi bắt xong tên Liên, anh em cử người di lý tên Liên về trại, còn anh Khánh lại dẫn một đồng đội ngược núi rừng Tây Nguyên và bắt tên Trương Tiến Hùng, kết thúc một chiến dịch bắt phạm xa trại thành công, một chiến công oanh liệt giữa thời bình.
Sau chiến công đó, tổ trinh sát được lãnh đạo Bộ khen thưởng. Riêng anh Khánh, được Cục V-26 tặng bằng khen xứng danh là người chiến sĩ dũng cảm, gương mẫu và trách nhiệm. Anh không những được anh em đồng đội tin yêu mà ngay cả những con người đang chịu mức án tù dài ngắn khác nhau ở Trại 6 cũng dành cho anh những tình cảm tốt đẹp. Phạm nhân, dù ở tội trạng gì, mức án ngắn hay dài cũng được anh tận tình giáo dục, giúp đỡ.
Phóng sự củaThành Văn