Khái niệm nhạc đương đại, nhạc mới đã xuất hiện ở Việt Nam (VN) vài năm nay và cũng đã bắt đầu trỗi dậy mạnh mẽ bởi một số nhạc sĩ trẻ tiên phong. Những điều mà họ mang lại cho thấy đã có những bất ngờ và phá cách khiến cho âm nhạc VN bắt đầu có sự khác biệt thú vị từ sự phát triển trong nước và ở cả sự thể hiện của nó đối với những khuynh hướng quốc tế.
Nhằm kết nối âm nhạc VN với âm nhạc quốc tế, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc Kim Ngọc được sự tài trợ của 5 tổ chức văn hóa quốc tế: Viện Goethe, Quỹ Sida Thụy Điển, Quỹ trao đổi văn hóa Đan Mạch, Trung tâm Phát triển văn hóa và thể thao Unesco, Hội đồng Anh sẽ tổ chức Gặp gỡ nhạc mới 2009 nhằm đưa âm nhạc đương đại VN - một loại hình nghệ thuật còn rất mới mẻ đến với rộng rãi công chúng.
 Các nghệ sĩ tham gia trong Gặp gỡ nhạc mới 2009. |
Chương trình được diễn ra từ 15 -20/10 tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh - công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ sẽ được tiếp xúc và thưởng thức với loại nhạc mới. Phát triển từ nhạc cổ điển phương Tây, nhạc đương đại mang ngôn ngữ và tư duy của thế kỷ 20, 21, pha trộn những yếu tố nằm ngoài nhạc cổ điển truyền thống như điện tử, tiếng ồn, ngẫu hứng, sự tương tác với các loại hình nghệ thuật khác hay tương tác với khán giả. Cũng có thể hiểu, đó là sự dung hòa giữa hình thức cổ điển và thử nghiệm để tạo ra một thứ nhạc mới đương đại. Đây cũng là cách mà âm nhạc châu Âu đã áp dụng và rất phát triển.
Nhạc sĩ Stefan Osterjo đến từ Thụy Điển sẽ tham gia chương trình kể rằng anh từng được nhận giải Grammy dành cho người chơi nhạc cổ điển năm 1997, nhưng gần đây Stefan quan tâm đặc biệt đến sự tương tác giữa tác phẩm điện tử và tác phẩm thử nghiệm với các đàn dây khác nhau và chơi ngẫu hứng, một bản nhạc có thể chơi mấy cách. Theo Stefan, một trong những động lực để đưa âm nhạc hiện đại phát triển trong tương lai là kết hợp với âm nhạc truyền thống.
Đây cũng là cách mà các nghệ sĩ tiên phong của VN đã làm và con đường đi đơn lẻ của họ phải dò dẫm để tìm cách vượt qua trở ngại. Nguyễn Thanh Thủy - một trong những nghệ sĩ biểu diễn đàn tranh nổi tiếng nhất VN, từng đoạt giải Diễn tấu nhạc cổ truyền hay nhất năm 1998, nhưng Thủy lại rất quan tâm đến vấn đề ngẫu hứng trong âm nhạc truyền thống và hiện đại. Chị cho biết, từ khi kết hợp âm nhạc truyền thống với âm nhạc đương đại thấy cây đàn của mình nói được nhiều tiếng nói hơn vì âm nhạc truyền thống không thể có những cơ hội đó. Thế nhưng, khi bắt tay với những thử nghiệm này, Thủy cũng mất đi một số fan vì họ cho rằng cây đàn dân tộc không phải để làm điều đó. Nhưng chị vẫn hào hứng vì thấy được tự do tìm tiếng nói mới cho cây đàn của mình và rồi chị cũng đã có những fan mới...
Như vậy là, âm nhạc đương đại về mặt nào đó đã phát huy thêm tiềm năng của âm nhạc truyền thống. Bằng cách mở rộng ý tưởng biểu diễn, âm nhạc truyền thống vẫn được bảo tồn mà lại phát triển được âm nhạc hiện đại. Nói cho cùng, không có loại âm nhạc nào tránh được sự tương tác từ âm nhạc truyền thống. Điều quan trọng là phải tìm hiểu bản chất và những yếu tố mà chúng ta có thể kết hợp được.
Gặp gỡ nhạc mới 2009 là diễn đàn và sàn diễn cho gần 20 nhà soạn nhạc và nhạc sĩ đương đại, truyền thống cổ điển và điện tử đến từ VN, Đức, Thụy Điển, Đan Mạch, Anh và Canada. Đây cũng là tiền đề cho Liên hoan nhạc mới Hà Nội (Hanoi New music Festival) - một sự kiện thường niên dành cho âm nhạc tiên phong bắt đầu từ năm 2010. Đây sẽ là cơ hội dành cho các nhạc sĩ đương đại VN, xây dựng những hợp tác lâu dài với các liên hoan và dàn nhạc danh tiếng thế giới.
Lan Hương