Cổ phần hóa (CPH) các doanh nghiệp nhà nước được bắt đầu từ 16 năm về trước. Đó là cả một quãng đường dài, gian nan, từ trên 12.000 doanh nghiệp, nay còn khoảng 2.000 doanh nghiệp. Nhìn vào thực tiễn những năm gần đây, mức độ hoàn thành CPH đều đạt thấp.
Cổ phần hóa giúp nhiều doanh nghiệp làm ăn phát triển. |
Năm 2007, thặng dư vốn từ phát hành cổ phần lần đầu (IPO) của doanh nghiệp nhà nước là trên 32.000 tỷ đồng, gấp 4,66 lần vốn Nhà nước bán. Nhưng từ cuối năm này đến hết năm 2008, thị trường chứng khoán nước ta tụt dốc thảm hại, nhiều doanh nghiệp vừa CPH hoặc sắp IPO đều cảm thấy nao núng. Chẳng hạn, những “đại gia” như hai Tổng công ty rượu bia & nước giải khát ở Sài Gòn và Hà Nội lên sàn liên tục gây thất vọng lớn cho cổ đông; số khác như Ngân hàng Công thương (Vietinbank); Công ty Thông tin di động (Mobifone); Ngân hàng Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long (MHB)... đã phải hoãn IPO như kế hoạch đề ra. Mặc dù số doanh nghiệp cổ phần hóa năm 2008 chỉ đạt 28% kế hoạch Chính phủ đã phê duyệt song không vì thế mà CPH mất sức hấp dẫn.
Kết quả đợt khảo sát mới đây của Quốc hội từ 1.000 doanh nghiệp sau CPH cho thấy: 85% doanh nghiệp có lãi, cổ tức cao, vốn điều lệ tăng trung bình 44%, doanh thu tăng 23,6%, lợi nhuận tăng 39,7%, nộp ngân sách tăng 24,9%, thu nhập bình quân của người lao động tăng 12%. Theo ông Đặng Văn Thanh, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Ngân sách của Quốc hội, CPH góp phần tạo hàng hoá đủ tiêu chuẩn và có chất lượng cho thị trường chứng khoán, hình thành một phương thức hoạt động vốn linh hoạt, hiệu quả, tiếp tục thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển.
Đã qua 7 tháng của năm 2009, dẫu nước ta chưa ra khỏi ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và thị trường chứng khoán chưa thực sự hồi phục. Song theo nhận định của Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính (VAFI), với quyết tâm của Chính phủ, cộng với các doanh nghiệp nhà nước đã đến lúc thực sự thấy cấp thiết phải CPH để mở rộng sản xuất kinh doanh, kế hoạch CPH năm nay chắc chắn đạt khả quan hơn năm trước và 2010 sẽ là năm hoàn tất CPH với những doanh nghiệp nhà nước chủ chốt còn lại.
Theo ông Đặng Văn Thanh, một vấn đề cần quan tâm nữa trong CPH thời gian tới, là cần phá vỡ sự “khép kín” để thu hút thêm nhiều nhà đầu tư chiến lược, từ đó có vốn lớn cho việc đổi mới công nghệ, thay đổi phương pháp quản trị doanh nghiệp, tạo ra những doanh nghiệp thực sự có tầm cỡ, đủ sức cạnh tranh ở thị trường trong nước và quốc tế.
Phạm Quang
