Gan nhiễm mỡ ngày càng phổ biến, nhiều người phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ. Không ít người bệnh băn khoăn nên uống thuốc gì để giảm gan nhiễm mỡ, hay chỉ cần tập thể dục, giảm cân là đủ. Trên thị trường cũng có rất nhiều sản phẩm quảng cáo "thải độc gan", "tiêu mỡ gan" khiến người bệnh dễ hoang mang.
1. Gan nhiễm mỡ là gì, có nguy hiểm không?
Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan. Bệnh được chia thành hai nhóm chính là gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu. Gần đây, các hiệp hội gan mật quốc tế sử dụng tên gọi mới là bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), nhấn mạnh mối liên quan với thừa cân, béo bụng, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp.
Ở giai đoạn đầu, gan chỉ nhiễm mỡ đơn thuần, chưa có tổn thương viêm và tình trạng này có thể hồi phục. Nếu không được kiểm soát, một số người bệnh sẽ tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, rồi xơ hóa gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan. Gan nhiễm mỡ cũng làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Đáng lo ngại là bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi tổn thương gan đã nặng.

Tập luyện giúp giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm nhiều. Ảnh minh hoạ PX.
2. Giảm cân: Nền tảng điều trị gan nhiễm mỡ
Hiện nay, thay đổi lối sống để giảm cân là biện pháp điều trị nền tảng, áp dụng cho tất cả người bệnh gan nhiễm mỡ có thừa cân, béo phì. Chỉ cần giảm khoảng 3 - 5% cân nặng đã giúp giảm lượng mỡ trong gan, còn giảm 7 - 10% cân nặng giúp cải thiện đáng kể tình trạng viêm và xơ hóa gan. Chẳng hạn, một người nặng 80 kg chỉ cần giảm khoảng 2,5 - 4 kg đã thấy lượng mỡ gan giảm
Người bệnh nên giảm cân từ từ, khoảng 0,5 - 1 kg mỗi tuần; không nên nhịn ăn hay ăn kiêng quá khắt khe để giảm cân nhanh, vì giảm cân quá nhanh có thể khiến tình trạng gan nặng hơn. Thông thường, sau 3 - 6 tháng thay đổi lối sống, các chỉ số men gan (ALT, AST) và hình ảnh siêu âm có thể cải thiện.
Tập thể dục: Tập luyện giúp giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm nhiều, đồng thời cải thiện tình trạng kháng insulin. Người bệnh nên vận động cường độ vừa ít nhất 150 phút mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, hoặc vận động cường độ mạnh ít nhất 75 phút mỗi tuần. Bên cạnh đó, người bệnh nên tập sức mạnh như squat, chống đẩy, tập với tạ nhẹ 2–3 buổi mỗi tuần để duy trì khối cơ. Người ít vận động nên bắt đầu từ mức nhẹ và tăng dần, người có bệnh tim mạch nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.
Ăn uống: Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải được khuyến khích cho người gan nhiễm mỡ. Chế độ ăn này nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, cá và dầu thực vật, đồng thời ít thịt đỏ, thịt chế biến sẵn. Người bệnh cần hạn chế đường, đặc biệt là đường fructose trong nước ngọt, trà sữa, nước ép đóng chai, bánh kẹo, cùng với tinh bột tinh chế, đồ chiên rán. Người bệnh cũng nên hạn chế tối đa rượu bia, vì rượu bia gây hại trực tiếp cho tế bào gan.
3. Khi nào cần dùng thuốc?
Hiện chưa có thuốc "đặc trị" làm tan mỡ gan cho mọi người bệnh. Việc điều trị bằng thuốc tập trung vào kiểm soát các bệnh chuyển hóa đi kèm như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp. Một số thuốc điều trị đái tháo đường giúp cải thiện tình trạng kháng insulin. Các thuốc nhóm GLP-1, vốn dùng để điều trị đái tháo đường và béo phì, có tác dụng giảm mỡ gan và giảm viêm gan.
Những năm gần đây, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt hai thuốc cho người bệnh viêm gan nhiễm mỡ có xơ hóa gan mức độ trung bình đến nặng, chưa xơ gan. Thuốc đầu tiên là resmetirom, được phê duyệt tháng 3/2024. Tháng 8/2025, FDA tiếp tục phê duyệt semaglutide, một thuốc nhóm GLP-1. Trong thử nghiệm ESSENCE, sau 72 tuần, 63% người bệnh dùng semaglutide hết tình trạng viêm gan nhiễm mỡ mà xơ hóa không nặng thêm, so với 34% ở nhóm dùng giả dược. Dù vậy, các thuốc này vẫn phải dùng kèm chế độ ăn giảm năng lượng và tăng cường vận động, chỉ dành cho những người bệnh được bác sĩ đánh giá phù hợp.
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc, thực phẩm chức năng "giải độc gan", "tan mỡ gan" để uống. Nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, thậm chí có thể gây tổn thương gan.
Người bệnh gan nhiễm mỡ cần được bác sĩ đánh giá mức độ xơ hóa gan, chẳng hạn bằng xét nghiệm máu, đo độ đàn hồi gan, để xác định nguy cơ tiến triển và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Người bệnh nên tái khám định kỳ, kiểm tra men gan, đường huyết, mỡ máu theo hẹn. Khi xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, bụng to dần, phù chân, đi ngoài phân đen, mệt mỏi kéo dài, người bệnh cần đi khám ngay.

