Trong lúc Nhật Bản vừa cho ngưng chạy lò phản ứng hạt nhân cuối cùng trong số 50 lò tại nước này, người dân ở khu vực xảy ra thảm họa luôn sống trong nỗi lo sợ bị nhiễm xạ. Công tác giải độc với quy mô khổng lồ đang được tiến hành.
Những xe ben, xe cần cẩu tấp nập làm việc tại Fukushima. Đất nhiễm độc ở khu vực cách nhà máy điện nguyên tử bị tai nạn 60km không thể bị tiêu hủy hay mang đi nơi khác. Xe ben đào đất lên, đổ vào xe tải, rồi mang chôn tại một hố sâu khổng lồ sẽ được lấp lại ngay trong ngày. Tất cả ưu tiên cho việc tẩy độc, nhưng không dễ dàng. Một viên chức của làng Kawamata, nằm cách nhà máy 40km cho biết, diện tích bị nhiễm độc rộng bao la và tại khu rừng phía chân núi, do nước mưa chảy từ sườn núi xuống nên chỉ 10 ngày sau khi xử lý mức độ nhiễm xạ trong đất lại y như trước.
Xung quanh Kawamata, dọc theo con lộ 144 chỉ còn những xóm làng, đồng ruộng bỏ hoang, dân chúng đã tản cư gần hết. Một số ít nông dân còn bám trụ vì không nỡ bỏ đàn súc vật bị chết đói. Còn ở thành phố duyên hải Minamisoma chỉ cách nhà máy điện 20km, học sinh trung học ở đây mỗi ngày phải thay phiên nhau đo mức độ nhiễm xạ. Cả 1.200 trường học trong toàn vùng Fukushima được trang bị máy đo phóng xạ hiện đại và Bộ Giáo dục Tokyo hàng ngày đều cập nhật kịp thời.
Diện tích bị nhiễm độc tại Fukushima rất rộng. |
Ngày 10/5, Chính phủ Nhật Bản đã quốc hữu hóa Tập đoàn Tepco sắp phá sản, nhờ đó có thể bồi thường cho các nạn nhân số tiền 5.000 tỉ yen, tương đương 48,3 tỉ euro. Nhưng đối với các ngư dân Hisanohama cũng như những người đã mất hết mọi thứ sau thảm họa, đây chỉ là một niềm an ủi nhỏ nhoi mà thôi. |
Làng Namie nằm gần nơi xảy ra thảm họa nhất thì đã trở thành một vùng đất chết. Một viên chức phụ trách chương trình di tản cho biết, số 73.000 người sống trong bán kính 20km xung quanh Nhà máy điện Fukushima đã đi sơ tán, biết rằng họ sẽ không có ngày trở lại và nhiều người đã không chịu nổi cú sốc. Người ta ước tính tại Fukushima, khoảng 600 người còn ở lại, đa số là người già, nhiều người đã tử vong vì hậu quả gián tiếp của thảm họa: kiệt lực, đau ốm hay tự tử.
Tại Iwaki, thành phố có 300.000 dân nằm cách lò phản ứng 40km thì thời gian đã dừng lại vào ngày 11/3/2011 khi sóng thần tràn vào, nhiều ngư dân đã mất tích. Ở cảng nhỏ Hisanohama, ngư dân còn sống sót giết thời gian bằng cách sửa những con tàu mà họ biết rằng sẽ không bao giờ còn được hạ thủy, vì việc đánh cá đã bị cấm tại vùng biển bị nhiễm độc.
Chính quyền Fukushima đã làm giảm mức phóng xạ xuống còn 30 - 50% trong quá trình khử độc cho các khu rừng, khu dân cư, khu nông nghiệp, đường sá và phấn đấu đạt mức chung là 50%. Việc khử độc ở những nơi thử nghiệm chứng tỏ rằng hiệu quả thanh tẩy phóng xạ cao nhất đạt được ở khu nông nghiệp và đường sá tới 50%. Tại những khu dân cư chỉ giảm được 40%, còn tại vùng rừng núi và bãi cỏ chăn thả mới 20%.
Hiện chính quyền đang áp dụng một số phương pháp khử độc. Đó là bóc đi lớp đất trên cùng, rửa sạch đường, mái nhà và các bề mặt khác cho sạch bụi bằng vòi nước có áp suất cao cũng như cắt cỏ, xén hoa và quét sạch lá rụng để chúng khỏi trở thành nguồn dinh dưỡng chứa phóng xạ. Nhiều việc vẫn phải làm bằng tay. Tại những khu đường đã rửa sạch, mức phóng xạ giảm 52,9%, từ 1,53 xuống còn 0,72 microsivert/giờ. Tại các bãi cỏ giảm 27,2%, từ 1,95 xuống 1,42 microsivert/giờ và tại khu dân cư giảm 41,3% từ 1,46 xuống 0,76 microsivert/giờ.
Việc áp dụng phương pháp khử độc trở thành mẫu mực cho việc xử lý môi trường khỏi phóng xạ trên quy mô lớn. Thông thường việc khử độc phải tiến hành trên 4 giai đoạn: đào hết đá, gốc cây to, cắt cỏ; bóc lớp đất bề mặt 2 lần và cuối cùng phủ bằng đất mới từ nơi khác đưa đến. Mái nhà, đường sá, bên trong ống dẫn nước rửa sạch bằng nước áp suất cao và cọ bằng bàn chải nếu có thể. Sau thảm họa hạt nhân ngày 11/3/2011 tại vùng Fukushima-1 sẽ phải bóc đi tất cả 5cm đất, với lượng cần di chuyển đi là 25 triệu mét khối nhưng cho đến nay, vấn đề địa điểm và phương pháp xử lý vẫn để ngỏ.
Hương Trà (Theo AFP, Kyodo)
