EU - NATO chưa tìm được tiếng nói chung về Libya

* NATO vừa tuyên bố đồng ý nắm quyền lãnh đạo một phần “sứ mạng quốc tế” tại Libya, sau nhiều tranh cãi nội bộ.

* EU vẫn bất đồng về chiến dịch tại Libya.

* Pháp muốn  giữ vai trò chủ đạo trong việc chỉ huy chiến dịch quân sự tại Libya.

Các kế hoạch quân sự của khối NATO ở Libya đã được 28 đồng minh thông qua và một trong ba chiến dịch dự trù đã bắt đầu được thực hiện. Từ ngày 24/3, lực lượng hải không quân của NATO kiểm tra việc tôn trọng lệnh cấm vận vũ khí. Chiến dịch thứ hai mang tính nhân đạo, nhưng hiện chưa được khởi động. Còn chiến dịch thứ ba, tham gia thiết lập vùng cấm bay, thì vẫn là cả một vấn đề. Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen khẳng định những hoạt động của khối quân sự này không đi xa hơn việc thiết lập vùng cấm bay và cấm vận vũ khí. Tuy nhiên, ông Rasmussen tiết lộ khả năng NATO đứng ra chỉ huy toàn bộ chiến dịch quân sự tại Libya vẫn đang được thảo luận. Tuy nhiên, các thành viên vẫn tranh cãi rất gay gắt chung quanh vai trò thực sự của khối NATO trong các chiến dịch. Phát ngôn viên của NATO cho biết: “Các cuộc thảo luận vẫn tiếp diễn giữa 28 đồng minh khối NATO. Điều quan trọng ở chỗ là, nếu có tung ra chiến dịch nào, thì chiến dịch đó phải có sự đồng thuận của cả 28 đồng minh, không có bất cứ điều gì cản trở. Đây là cuộc thảo luận mang tính chính trị”. Các nước đồng minh dường như không thể dung hòa lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ, dứt khoát không muốn NATO ra tay khi nào mà liên quân vẫn còn oanh tạc Libya, với lập trường của Pháp, muốn rằng NATO chỉ nắm vai trò chỉ huy về mặt tác chiến và kỹ thuật, còn chỉ đạo về mặt chính trị thì do một nhóm liên lạc đảm trách.

* 14 quả tên lửa hành trình Tomahawk đã tấn công các trận địa phòng không của Libya. * Các tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) đã đóng góp 12 máy bay chiến đấu cho liên quân. 12 máy bay đó gồm 6 chiếc F-16 và 6 chiếc Mirage. * Khoảng 350 máy bay sẽ tham gia các hoạt động của liên quân chống Libya, hơn 50% trong số này là của Mỹ. * Một bệnh viện lưu giữ thi thể của 18 người đàn ông, trong đó một số bị cháy đen đến mức không thể nhận diện được. Giới chức Libya nói đó là những quân nhân và dân thường bị giết bởi bom đạn của phương Tây.

Thực ra, Pháp tỏ ra kiên quyết giữ vai trò chủ đạo, giới hạn vai trò của NATO trong việc chỉ huy chiến dịch quân sự tại Libya, cho dù có chấp nhận một số nhượng bộ. Pháp và Mỹ cùng thông báo, đã đạt được đồng thuận về vai trò của NATO trong liên quân quốc tế, thế nhưng hai nước lại đưa ra cách diễn đạt về thỏa thuận này tương đối khác nhau. Ngay từ khi có được nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an, Pháp đã tìm mọi cách gạt bỏ vai trò của NATO. Đối với Paris, trước tiên đây là một vấn đề chính trị.Theo nhận định của một nguồn tin quân sự,  thì nước Pháp muốn tái khẳng định vị trí của mình trong thế giới Ả Rập, củng cố tính chính đáng của hành động quân sự này với sự tham gia của Liên đoàn Ả Rập. Paris muốn tránh sự hiểu lầm của các quốc gia phía nam Địa Trung Hải, cho rằng, đằng sau NATO là Hoa Kỳ. Như vậy, chiến dịch quân sự có nguy cơ bị coi là một cuộc đối đầu giữa phương Tây và thế giới Ả Rập. Bên cạnh đó, Pháp muốn giành thế chủ động về nhịp độ, tiếp tục hay chấm dứt các hoạt động quân sự tại Libya, trong lúc đó, quy trình chỉ huy của NATO phức tạp. Paris muốn có một bộ chỉ huy và kiểm soát tác chiến uyển chuyển, hiệu quả hơn, không bị đặt dưới sự chỉ đạo của một cơ cấu nặng nề, áp đặt những mục tiêu và cách thức thực hiện. Trong quá khứ, nước Pháp đã có kinh nghiệm về việc này. Mặc dù, Paris muốn chỉ đạo chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya, nhưng có một thực tế là Pháp và cả liên quân quốc tế đều không có đủ khả năng làm một mình, mà vẫn phải cần đến các phương tiện hùng hậu của NATO.

Có thể thấy, nếu cuộc chiến ở đây kéo dài và gây thiệt hại lớn cho thường dân thì sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy không tốt cho nhiều phía: Thứ nhất, nó sẽ có thể trở thành một cuộc nội chiến dai dẳng và tàn khốc cho nhân dân Lybia. Tiếp đó, nó sẽ gây phân hóa hơn nữa trong NATO. Thái độ khác biệt lớn giữa một số nước chính trong NATO ngay trong những ngày đầu cuộc chiến ở Lybia làm nhiều giới quan ngại về tương lai của NATO. Thứ ba là sự chia rẽ giữa Pháp và Đức, hai đầu tầu trong EU trong vấn đề Libya sẽ gây thiệt hại cho vai trò quốc tế của Liên minh châu Âu. Hiện nay EU chưa giải quyết xong cuộc khủng hoảng tài chính và nợ công của một số nước trong khu vực đồng Euro.  Nếu cộng thêm thêm khó khăn này nữa thì EU sẽ bị suy thoái nghiêm trọng. Theo kế hoạch, các lãnh đạo EU sẽ phải  họp lại ở Bruxelles với đề tài chính là chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya, một vấn đề đang gây căng thẳng trong nội bộ của khối.           

Song Hà