Chưa cứu xong Hy Lạp, đang lo cho Bồ Đào Nha, châu Âu lại phải nhức đầu vì Italy và Tây Ban Nha. Khủng hoảng có dấu hiệu lây lan trong khối nước sử dụng đồng tiền chung euro không chỉ làm châu Âu lo ngại. Bên kia Đại Tây Dương, Hoa Kỳ cũng “sốt ruột” trước thái độ thiếu dứt khoát của đối tác EU trong việc giải quyết khủng hoảng.
Đúng như những dự báo bi quan từng được đưa ra, châu Âu, hay chính xác hơn là các quốc gia vùng đồng euro lại rơi vào vòng xoáy khủng hoảng tài chính. Vừa quyết định tháo khoán khoản thứ năm (12tỷ euro) trong kế hoạch trợ giúp Hy Lạp đưa ra năm ngoái để Athens có khả năng thanh toán chi tiêu ngay từ tháng 7 này và xem xét một kế hoạch trợ giúp thứ hai cho quốc gia này, thì EU lại thấy Bồ Đào Nha bị Cơ quan thẩm định tài chính Moody’s hạ điểm vì nợ quá cao, có nguy cơ châu Âu và IMF lại phải đưa ra một kế hoạch trợ giúp thứ hai cho Lisboa.
Không chỉ thế, từ cuối tuần qua, khủng hoảng có dấu hiệu lây lan vì đến lượt Italy và Tây Ban Nha bị nghi ngờ về khả năng thanh toán nợ. Điều này đã gây lo ngại tại các thị trường chứng khoán châu Âu và cả New York. Đồng euro đã mất giá so với các đồng tiền khác, từ đô-la cho đến yen và cả đồng franc Thụy Sĩ. Tình hình khá khẩn cấp nên Thủ tướng Đức Angela Merkel đã phải điện thoại cho Thủ tướng Italy thúc giục ông nhanh chóng đưa ra biện pháp chấn chỉnh tài chính. Bên cạnh cuộc họp các bộ trưởng tài chính vùng đồng euro đã được dự kiến từ trước, tại Bruxelles, Chủ tịch châu Âu Van Rompuy cũng đã đột xuất triệu tập Chủ tịch nhóm Eurogroup, Jean Claude Junker, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Jean-Claude Trichet và Ủy viên châu Âu José-Manuel Barroso để thảo luận về vấn đề công nợ hiện nay. Nhìn tỷ lệ nợ một số nước châu Âu so với GDP thì quả thật đáng ngại: Nếu nợ công của Hy Lạp là 142,8% thì nợ của Italy lên 119%, 96,2% đối với Ireland, 93% đối với Bồ Đào Nha và 60,1% đối với Tây Ban Nha. Tuy nợ công của mình thấp hơn các nước khác nhưng tình hình xã hội Tây Ban Nha rất đáng ngại, với nạn thất nghiệp hơn 20%. Thâm thủng ngân sách cũng rất cao: Nếu mức của Hy Lạp là 10,5%, thì thâm thủng của Tây Ban Nha cũng là 9,2%.
 Khủng hoảng tài chính có dấu hiệu lây lan. |
Nhưng vấn đề làm các đối tác của châu Âu như Hoa Kỳ chẳng hạn, lo ngại nhất là thiếu vắng sự đồng thuận tại châu Âu trong phương thức đối phó với khủng hoảng. Họ không thấy châu Âu đưa ra một chiến lược rõ rệt, bên cạnh việc buộc các nước bị nạn phải thắt lưng buộc bụng. Ngay cả Ba Lan, đương kim chủ tịch luân phiên EU cũng đã lên tiếng chỉ trích châu Âu về cách đối phó với tình hình Hy Lạp, cho rằng châu Âu vừa qua chỉ chú tâm đến nợ mà không hỗ trợ hoạt động kinh tế nước này. Tuy là Chủ tịch EU nhưng Ba Lan đã không được mời tham dự cuộc họp mới nhất tại Bruxelles vì không nằm trong khối sử dụng đồng euro.
Trong tình hình trên, Bộ trưởng tài chính Mỹ, Timothy Geithner, trước một diễn đàn doanh gia tài chính Wall Street ở New York đã thúc giục các nước châu Âu thống nhất quan điểm và tiếng nói để giải quyết khủng hoảng tài chính Hy Lạp. Lời kêu gọi của ông Timothy Geithner phản ánh mối quan ngại của Mỹ trước khủng hoảng của vùng đồng euro. Nhưng vì sao Hoa Kỳ lại “sốt ruột” như thế. Các chuyên gia tài chính cho rằng, khủng hoảng euro có thể lan từ Hy Lạp và Bồ Đào Nha qua Tây Ban Nha và Italy rồi tới các xứ khác khiến giới đầu tư phải tìm nơi an toàn hơn. Đó là thị trường trái phiếu Mỹ và đồng đô-la khiến đồng USD lên giá và xứ này càng khó xuất cảng khi kinh tế Mỹ vẫn trì trệ trong khi đó thất nghiệp lại còn tăng.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Herman Van Rompuy đã triệu tập một phiên họp khẩn cấp nhằm phối hợp quan điểm giữa các bên về vấn đề khủng hoảng tài chính Hy Lạp. Nhiều kịch bản sẽ phải đem ra bàn thảo. Cho đến giờ chưa có giải pháp nào được tất cả các định chế chấp nhận. Một vấn đề được đặt ra hiện nay là, liệu có nên kêu gọi tư nhân tham gia vào kế hoạch giải cứu Hy Lạp. Theo nhóm 27 nước, việc các ngân hàng, các quỹ bảo hiểm và đầu tư tư nhân tham gia sẽ cho phép tránh được việc phải tuyên bố Hy Lạp không có khả năng trả nợ.
SONG MINH