EU đau đầu vì nợ

Sau khi cứu nguy cho Hy Lạp và Ireland, lãnh đạo EU họp tại Bruxelles để tìm cách cứu nguy cho cuộc khủng hoảng tài chính. Tuy nhiên, các nhà kinh tế không đồng thuận với nhau về cái lợi và cái hại của các giải pháp mà châu Âu có thể chọn.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang tính đến biện pháp thắt lưng buộc bụng hơn nữa, với những chính sách khắc khổ như đã làm ở Hy Lạp: cắt giảm từ 10 đến 25% lương ở một số doanh nghiệp; hay ở Pháp: bãi bỏ một số biện pháp giảm thuế để có thêm được 10 tỷ euro cho ngân sách nhà nước. Riêng Ireland, quốc gia bị thâm thủng ngân sách lên tới 32% GDP, cũng đã quyết định cố gắng để tiết kiệm 6 tỷ euro. Theo một số nhà kinh tế, các chính sách khắc khổ là cần thiết để phục hồi sự tin cậy của các thị trường. Đối với các chủ nợ, một số quốc gia có những món nợ quá lớn, không thể trả nổi, cho nên họ cho vay với các lãi suất cao hơn, khiến cho gánh nặng nợ nần của các quốc gia càng trầm trọng thêm. Đó là cái vòng luẩn quẩn cần phải thoát ra, nếu muốn giảm bớt nợ. Nhưng nếu thắt lưng buộc bụng quá chặt thì lại ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, cho nên, cần phải tập trung vào việc cắt giảm ngân sách hoạt động của Nhà nước, chứ đừng dồn quá nhiều gánh nặng vào vai người dân.

EU oằn lưng gánh nợ.

Giải pháp thứ hai mà các lãnh đạo châu Âu có thể chọn đó là tăng thêm ngân sách cho các quỹ hỗ trợ. Để giúp Hy Lạp thoát khỏi khủng hoảng, các nước khu vực đồng euro đã lập ra một quỹ 400 tỷ euro bảo đảm tín dụng, trong khuôn khổ một cơ chế rộng hơn 750 tỷ euro, với sự hỗ trợ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Nhưng quỹ này sẽ hết hạn hoạt động vào giữa năm 2013. Các nước EU đã quyết định sẽ lập ra một quỹ thường trực để thay thế quỹ nói trên nhằm trấn an các thị trường về khả năng ứng phó khủng hoảng của khu vực đồng euro. Nhưng đối với một số chuyên gia, làm như vậy chỉ khiến cho các thị trường thêm quan ngại, bởi vì tạo cảm giác các nước châu Âu chuẩn bị cho tình hình khủng hoảng trầm trọng hơn. Một số nhà kinh tế khác thì cho rằng, điều làm cho thị trường lo ngại thật ra chính là sự chối bỏ thực tế, tức là khủng hoảng thế nào thì nhìn nhận thế đó, càng che giấu thì lại càng gây nghi ngại. Dẫu sao thì quỹ hỗ trợ cũng chỉ là biện pháp vá víu, đối phó nhất thời lúc nguy cấp, chứ không thể giải quyết dứt điểm vấn đề nợ. Giải pháp thứ ba đó là những nước gặp khó khăn nên ra khỏi khu vực euro để không ảnh hưởng đến những nước khác. Đó là ý kiến của phe bảo thủ ở Đức khi xảy ra khủng hoảng Hy Lạp. Có người thậm chí đưa ra một giải pháp cực đoan hơn: từ bỏ đồng tiền chung châu Âu, trở lại đồng tiền quốc gia, để xoay xở dễ dàng hơn. Nhưng các giải pháp đó cũng không chắc sẽ giúp giải quyết vấn đề, mà ngược lại, có thể khiến các quốc gia khối euro bị hạ điểm tín nhiệm, với hậu quả là lãi suất áp dụng cho họ tăng lên.

Một vấn đề gây chia rẽ liên quan đến những trái phiếu euro, một cơ chế cho phép các nước thành viên yếu kém hơn có thể vay mượn với lãi suất thấp. Người cổ vũ cho ý kiến này mạnh nhất là ông Jean-Claude Junker, Thủ tướng Luxembourg. Nhưng hai thành viên EU quan trọng là Đức và Pháp thì đã bác bỏ điều đó. Ông Sarkozy, Tổng thống Pháp, nói rằng trái phiếu euro sẽ làm cho các nước nợ nần cảm thấy ít trách nhiệm hơn đối với các vấn đề tài chính của họ. Chủ tịch Ủy ban châu Âu, ông Jose Manuel Barroso, cũng bác bỏ việc bàn thảo về trái phiếu euro. Ông nói: “Trái phiếu euro tự nó là một ý kiến hay. Chính Ủy ban châu Âu vào năm 2008 đã đề xuất ý kiến này, khi đánh giá về 10 năm hoạt động đầu tiên của EMU. Tuy nhiên, chúng ta đang ở trong một tình huống khủng hoảng và chúng ta đã có sẵn những cơ chế tài chính đối phó với khủng hoảng, chẳng hạn như cơ sở ổn định tài chính châu Âu”.

Tóm lại, cuộc họp tại Bruxelles này có tính chất quyết định cho tương lai của khu vực đồng euro, sau một năm mà khủng hoảng kinh tế và tài chính đã làm lung lay toàn bộ EU. Nhưng không ai dám tin là cuộc họp này sẽ tìm ra ngay một giải pháp thần kỳ.  

Song Hà