Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean - Claude Juncker kêu gọi thành lập lực lượng quân đội Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh quan ngại an ninh gia tăng liên quan đến cuộc khủng hoảng Ukraine.
Nga và NATO đều phản đối ý tưởng thành lập quân đội của EU.
Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn của tờ báo Đức Welt am Sonntag, Chủ tịch EC Juncker cho biết, lực lượng này sẽ giúp ngăn chặn những mối đe dọa bên ngoài lãnh thổ của khối cũng như bảo vệ các “giá trị” châu Âu. Ông cũng khẳng định, quân đội của EU không phải được xây dựng để sử dụng ngay lập tức mà để thể hiện quan điểm cứng rắn của EU trong việc bảo vệ các giá trị của liên minh. Bên cạnh đó, theo ông Juncker, một lực lượng chung của các nước EU sẽ giúp việc chi tiêu ngân sách cho các thiết bị quân sự hiệu quả hơn và tăng cường sự thống nhất giữa 28 nước thành viên của khối. Chủ tịch EC nhận định có một lực lượng quân đội riêng sẽ giúp EU đưa ra các chính sách an ninh và đối ngoại chung, song nhấn mạnh lực lượng này sẽ không thách thức vai trò phòng vệ của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Tuy nhiên, theo giới quan sát, Anh và Pháp cảnh báo về trách nhiệm quân sự lớn hơn trong EU, lo ngại việc thành lập một quân đội riêng của EU có thể làm suy yếu NATO. Chính phủ Anh nhanh chóng bác đề xuất trên của Chủ tịch EC Juncker cho rằng, “không có triển vọng” về việc Anh sẽ đồng ý thành lập một đội quân EU. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Ursula von der Leyen tỏ ra ủng hộ đề xuất của ông Juncker khi tuyên bố rằng “tương lai của chúng ta là khi một ngày nào đó người châu Âu sẽ có một đội quân châu Âu”.
Ngay khi Chủ tịch EC Jean - Claude Juncker cho rằng EU nên phát triển một “quân đội EU” để ngăn chặn Nga, các nhà lãnh đạo dân sự và quân sự của NATO đã cảnh báo EU không lặp lại việc này. Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cho hay, ông hoan nghênh việc EU tăng cường đầu tư quốc phòng, song việc triển khai một “quân đội EU” sẽ là không hiệu quả. Ông Jens Stoltenberg nêu rõ: “Tôi hối thúc châu Âu đảm bảo rằng mọi điều họ làm đều là bổ sung cho liên minh NATO”. Trong khi đó, Tướng Philips Breedlove, Tư lệnh tối cao các lực lượng NATO khẳng định, ông “không quan ngại” về bình luận của ông Juncker và cho biết “cần phải đầu tư thông minh”.
Cùng lúc, Phó Chủ tịch thứ nhất đảng nước Nga Thống nhất cùng thành viên Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga, ông Franz Klintsevich nhận định rằng, một quân đội thống nhất của EU nếu được thành lập có thể đóng vai trò khiêu khích đối với hòa bình và an ninh khu vực. Ông Klintsevich đánh giá một quân đội như vậy sẽ không giúp EU thực thi các chính sách đối ngoại và an ninh chung cũng như thực hiện các trách nhiệm của châu Âu đối với thế giới. Ngoài ra, ông Klintsevich nhấn mạnh rằng, trong kỷ nguyên hạt nhân hiện nay, những đội quân bổ sung không thể đảm bảo được an ninh chung mà chỉ có thể “đóng vai trò khiêu khích”. Ông cũng lấy làm tiếc vì đề xuất này được giới chức Đức ủng hộ. Nghị sĩ Nga lưu ý ngay cả trong những năm tháng đối đầu căng thẳng giữa NATO và khối Hiệp ước Vacsava cũng chưa nước nào trong NATO có ý tưởng thành lập quân đội chung của châu Âu. Ngày nay, trong khi khối Hiệp ước Vacsava đã giải tán lại càng không có lý do thành lập một đội quân như vậy.
Thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ và phương Tây thành lập NATO để làm đối trọng với Liên Xô và phe XHCN ở Trung và Ðông Âu. Hiện khối quân sự này vẫn được duy trì để bảo vệ sự thống trị của Mỹ và phương Tây, ngăn chặn bất cứ quốc gia nào, lực lượng nào đe dọa lợi ích của họ trên toàn thế giới. Một câu hỏi đặt ra là liệu vai trò của Mỹ có bị ảnh hưởng khi quân đội chung EU được thành lập?
Từ lâu Mỹ vẫn muốn EU thành lập quân đội riêng để giảm bớt gánh nặng cho Mỹ. Trên thực tế, sự tồn tại của NATO sau khi khối Vacsava tan rã không còn mang nhiều ý nghĩa như trước, chi phí lại quá cồng kềnh. Nếu EU thành lập quân đội chung để xử lý các vấn đề liên quan đến riêng châu Âu sẽ giúp chia sẻ trách nhiệm với Mỹ tại khu vực này.
(Theo AFP)
Quỳnh Phạm
