Trầm cảm là rối loạn tâm thần có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc, suy nghĩ và khả năng sinh hoạt hằng ngày. Thuốc chống trầm cảm là một trong những phương pháp điều trị phổ biến, nhưng không có loại thuốc nào phù hợp với tất cả người bệnh.
Lợi ích vượt trội của escitalopram
Escitalopram thuộc nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI), tác động bằng cách ức chế quá trình tái hấp thu serotonin tại các tế bào thần kinh, qua đó làm thay đổi hoạt động truyền tín hiệu của chất dẫn truyền thần kinh này trong não.
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí The Lancet Psychiatry cho thấy escitalopram (tên biệt dược thường gặp là lexapro) là một trong những thuốc có kết quả nổi bật về giảm triệu chứng trầm cảm và khả năng được người bệnh tiếp tục sử dụng.
Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 115 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, với hơn 30.000 người trưởng thành mắc rối loạn trầm cảm nặng. Các thử nghiệm đánh giá 21 loại thuốc chống trầm cảm khác nhau, thông qua so sánh trực tiếp giữa các thuốc hoặc so sánh với giả dược. Thời gian điều trị trong các thử nghiệm ít nhất là 12 tuần.
Khi so sánh với fluoxetine (prozac), một thuốc chống trầm cảm thường được sử dụng, phân tích ghi nhận một số thuốc khác có kết quả nổi bật hơn về giảm triệu chứng. Cụ thể:
- Escitalopram (lexapro): Mức hiệu quả được báo cáo cao hơn 62%.
- Duloxetine (cymbalta): Cao hơn 57%.
- Agomelatine (valdoxan): Cao hơn 40%, tuy nhiên đây là thuốc không được phê duyệt sử dụng tại Mỹ.
Người tham gia cũng có xu hướng tiếp tục sử dụng những thuốc này cao hơn so với fluoxetine. Điều này cho thấy hiệu quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào khả năng cải thiện triệu chứng mà còn liên quan đến mức độ người bệnh có thể dung nạp và duy trì việc dùng thuốc.

Thuốc chống trầm cảm là một trong những phương pháp điều trị phổ biến, nhưng không có loại thuốc nào phù hợp với tất cả người bệnh. Ảnh minh họa AI.
Theo đồng tác giả nghiên cứu, BS.Henricus G. Ruhé, nhà nghiên cứu tâm thần tại Trung tâm Y tế Đại học Radboud (Hà Lan), kết quả phân tích phản ánh sự khác biệt về đáp ứng điều trị và khả năng tiếp tục sử dụng thuốc ở cấp độ nhóm. Tuy nhiên, nghiên cứu không thể dự đoán chính xác một loại thuốc sẽ có hiệu quả như thế nào đối với từng cá nhân. Các tác giả cũng cho rằng cần thêm những nghiên cứu so sánh trực tiếp để đánh giá đáng tin cậy hơn tác động lâu dài của các thuốc chống trầm cảm.
Theo BS.Ruhé, lợi ích có thể liên quan đến sự kết hợp giữa khả năng cải thiện triệu chứng và mức độ dung nạp thuốc. Khi ít gặp tác dụng không mong muốn hoặc có thể chấp nhận được, người bệnh có nhiều khả năng duy trì điều trị hơn.
Tuy nhiên, khả năng dung nạp thuốc là vấn đề mang tính cá nhân. Một loại thuốc có thể giúp cải thiện tâm trạng nhưng lại gây mất ngủ, ảnh hưởng đến chức năng tình dục hoặc xuất hiện những tác dụng phụ khiến người bệnh khó tiếp tục sử dụng.
BS.Thea Gallagher, phó giáo sư lâm sàng tâm lý học tại NYU Langone Health (Mỹ), cho rằng cả hiệu quả giảm triệu chứng và khả năng dung nạp đều cần được xem xét trong quá trình điều trị. Mục tiêu không chỉ là giúp người bệnh cảm thấy tốt hơn mà còn phải bảo đảm phương pháp điều trị có thể duy trì phù hợp với cuộc sống của họ.
Chọn thuốc chống trầm cảm cần cá thể hóa
Các chuyên gia lưu ý không nên hiểu kết quả nghiên cứu theo hướng tất cả người bệnh trầm cảm đều nên dùng escitalopram. Phân tích phản ánh xu hướng đáp ứng ở nhóm người tham gia nghiên cứu, không thể hiện đầy đủ sự khác biệt giữa từng cá nhân.
Theo nhà tâm lý học lâm sàng Hillary Ammon, phản ứng với thuốc chống trầm cảm có thể chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có đặc điểm di truyền, khác biệt về hoạt động sinh học thần kinh và mức độ nhạy cảm với tác dụng phụ.
Hai người cùng sử dụng một loại thuốc, với liều lượng như nhau, vẫn có thể có trải nghiệm điều trị rất khác nhau. Có người cải thiện rõ rệt về tâm trạng và khả năng tận hưởng cuộc sống; người khác lại ít đáp ứng hoặc gặp tác dụng không mong muốn nhiều hơn lợi ích nhận được.
Thời gian để thuốc phát huy tác dụng cũng cần được tính đến. Với nhiều thuốc chống trầm cảm, người bệnh có thể cần khoảng 4-6 tuần hoặc lâu hơn để đánh giá đầy đủ đáp ứng, tùy loại thuốc và liều điều trị. Vì vậy, không nên tự ý kết luận thuốc không hiệu quả chỉ sau vài ngày sử dụng.
Nếu triệu chứng không cải thiện sau một thời gian điều trị phù hợp, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá lại liều dùng, tác dụng phụ, mức độ đáp ứng hoặc cân nhắc phương án khác; không tự ý tăng, giảm liều hay ngừng thuốc đột ngột, bởi việc này có thể gây ra triệu chứng ngừng thuốc hoặc khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Nghiên cứu mới cung cấp thêm dữ liệu để bác sĩ và người bệnh cùng cân nhắc khi lựa chọn thuốc chống trầm cảm. Tuy nhiên, quyết định điều trị cần dựa trên tình trạng bệnh, tiền sử sức khỏe, thuốc đang sử dụng, khả năng dung nạp và mong muốn của người bệnh, thay vì chỉ dựa vào thứ hạng hiệu quả của một nghiên cứu.
Mời độc giả xem thêm video:
