Dòng chảy suy giảm ngay từ đầu mùa khô do El Nino
Theo nhận định khí hậu thời hạn mùa từ tháng 12/2026 đến tháng 5/2027 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Niño sẽ tiếp tục tác động rõ nét đến thời tiết nước ta trong những tháng tới.
Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu, cho biết trong giai đoạn từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027, xác suất El Nino duy trì cường độ rất mạnh lên tới 79%, trong khi xác suất đạt cường độ trung bình đến mạnh là 21%.
Diễn biến này có thể khiến nền nhiệt trên cả nước tăng cao, không khí lạnh hoạt động yếu và lượng mưa phân bố không đồng đều, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước tại nhiều địa phương.
Bà Nguyễn Thị Như Quỳnh - Phó Trưởng phòng Dự báo thủy văn, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia vừa đưa ra nhận định về tình hình nguồn nước trong mùa khô 2026-2027 dưới tác động của hiện tượng El Nino rất mạnh.
Theo đó, nguồn nước trong mùa khô tới được dự báo chịu nhiều áp lực khi lượng mưa và dòng chảy trên nhiều hệ thống sông, suối suy giảm. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, khô hạn và xâm nhập mặn tại nhiều địa phương trên cả nước.
Từ tháng 8 đến nửa đầu tháng 11/2026, nền nhiệt trên cả nước duy trì ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Trong bối cảnh bão và áp thấp nhiệt đới ít hoạt động, lượng mưa tại nhiều khu vực bị thiếu hụt.
Dòng chảy trên các lưu vực sông phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%, thậm chí một số lưu vực ghi nhận mức thiếu hụt trên 60%.

Về trữ lượng nguồn nước, dung tích các hồ chứa thủy điện lớn ở Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến TP Huế đạt khoảng 87-99% so với dung tích thiết kế. Trong khi đó, các hồ chứa từ TP Đà Nẵng đến Đắk Nông và Đồng Nai phổ biến đạt 40-80%. Đối với hệ thống hồ chứa thủy lợi, dung tích trung bình đạt 63-86% so với thiết kế.
Dự báo từ cuối tháng 11/2026-5/2027, El Nino tiếp tục chi phối thời tiết nước ta, trước khi có xu hướng suy yếu trong giai đoạn từ tháng 3-5/2027. Trong thời gian này, nhiệt độ trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa có thể thiếu hụt từ 20-40%.
Lượng mưa suy giảm khiến dòng chảy trên các lưu vực sông được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-40%, cá biệt một số sông thiếu hụt tới 70%. Tương ứng, lượng dòng chảy về các hồ chứa ở Bắc Bộ có thể thiếu hụt 20-40%. Tại Trung Bộ và Nam Bộ, mức thiếu hụt dự báo dao động 30-50%, một số hồ có thể thiếu hụt tới 70%.
Tình trạng ít mưa kết hợp với nền nhiệt cao làm gia tăng nguy cơ khô hạn, đe dọa trực tiếp đến nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Cơ quan khí tượng lưu ý, một số khu vực ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xảy ra thiếu nước cục bộ. Đáng chú ý, Duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long là những địa bàn trọng điểm cần theo dõi chặt chẽ nguy cơ khô hạn.
Riêng Đồng bằng sông Cửu Long cần đề phòng tình trạng xâm nhập mặn diễn biến khốc liệt, có thể tương tự các mùa khô lịch sử năm 2015-2016 và 2019-2020.
Chủ động giải pháp ứng phó, ưu tiên nước sinh hoạt
Bên cạnh nền nhiệt tăng cao, tình trạng thiếu hụt lượng mưa được đánh giá là một trong những tác động đáng lo ngại của El Niño trong những tháng tới. Theo dự báo, từ tháng 12/2026 đến tháng 5/2027, lượng mưa tại nhiều khu vực có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm, đặc biệt tại Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ.
Cụ thể, trong tháng 12/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-15mm; khu vực từ Thanh Hóa đến phía Bắc Quảng Trị phổ biến xấp xỉ mức trung bình. Trong khi đó, từ Nam Quảng Trị đến TP Huế, lượng mưa có thể thấp hơn 20-40mm; khu vực duyên hải Nam Trung Bộ thiếu hụt từ 50-150mm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cũng có lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-20mm.
Sang tháng 1/2027, lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm. Các khu vực còn lại có lượng mưa thấp hơn từ 10-30mm; riêng cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến ít mưa. Xu hướng này tiếp tục duy trì trong tháng 2/2027, khi lượng mưa tại Trung Bộ được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-20mm, còn cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục ít mưa.
Từ tháng 3/2027, El Niño được dự báo suy yếu từ cường độ rất mạnh xuống mức yếu đến trung bình. Tuy nhiên, những tác động đến thời tiết chưa chấm dứt ngay. Nền nhiệt trên cả nước vẫn có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa tiếp tục thiếu hụt tại nhiều khu vực.
Trong tháng 3, lượng mưa tại Bắc Bộ và Trung Bộ có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-20mm; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến ít mưa. Đến tháng 4, Bắc Bộ tiếp tục thiếu hụt từ 10-20mm, Trung Bộ và Nam Bộ thấp hơn từ 20-40mm.
Đáng chú ý, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm hơn so với thông thường. Tại miền Đông Nam Bộ, nắng nóng có thể bắt đầu từ tháng 2/2027. Từ tháng 3, nắng nóng có xu hướng gia tăng tại cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, đồng thời có thể xuất hiện cục bộ ở Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Trong tháng 4-5/2027, nắng nóng có xu hướng mở rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ.
Những diễn biến trên có thể tạo thêm áp lực đối với nguồn nước, nhất là trong bối cảnh mùa mưa kết thúc và mùa khô bắt đầu tại nhiều khu vực. Nguy cơ thiếu nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế được dự báo gia tăng, đặc biệt tại Tây Nguyên và Nam Bộ. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, tình trạng thiếu hụt dòng chảy kết hợp với các yếu tố thủy văn có thể làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn.
Để giảm thiểu thiệt hại do hạn hán và thiếu nước trong mùa khô 2026-2027, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia khuyến cáo người dân, các địa phương và đơn vị quản lý công trình chủ động triển khai các giải pháp ứng phó phù hợp.
Đối với người dân và các hộ sản xuất, cần nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, chủ động dự trữ nước ngọt phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo và hướng dẫn của chính quyền địa phương để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo khả năng cấp nước.
Trong sản xuất nông nghiệp, các địa phương cần rà soát cơ cấu mùa vụ, nhu cầu tưới tiêu để phân bổ nguồn nước hợp lý, ưu tiên nước cho những giai đoạn sinh trưởng quan trọng của cây trồng. Đặc biệt, không mở rộng diện tích sản xuất vượt quá khả năng bảo đảm nguồn nước.
Đối với các địa phương và đơn vị quản lý công trình thủy lợi, thủy điện, cần theo dõi sát diễn biến mưa, dòng chảy và dung tích hồ chứa để kịp thời cập nhật phương án cấp nước, điều tiết và vận hành hệ thống liên hồ chứa.
Việc điều tiết cần ưu tiên hàng đầu cho nhu cầu nước sinh hoạt, đồng thời cân đối hài hòa nguồn nước phục vụ nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông.
Ngành năng lượng cũng cần chủ động xây dựng phương án cung ứng điện an toàn, nhất là trong giai đoạn cao điểm nắng nóng năm 2027, trên cơ sở bám sát khả năng nguồn nước và tình hình vận hành thực tế của các hồ chứa thủy điện.
Cơ quan khí tượng thủy văn đề nghị chính quyền các cấp, đơn vị vận hành công trình và người dân liên tục cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo để chủ động tích trữ, phân bổ và điều tiết nguồn nước hợp lý, qua đó hạn chế tối đa những tác động tiêu cực của thiên tai trong mùa khô tới.