Ngày 17/5/2026, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết: Theo khoản 2 Điều 12 - Xác định tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng mang tầm quốc tế, bao gồm cả tình trạng khẩn cấp đại dịch của Quy định Y tế Quốc tế (2005) (IHR), Tổng Giám đốc WHO, sau khi tham vấn các Quốc gia thành viên nơi sự kiện được biết là đang xảy ra, tại văn bản này WHO xác định rằng bệnh Ebola do virus Bundibugyo gây ra tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda cấu thành tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng mang tầm quốc tế (PHEIC) nhưng không đáp ứng các tiêu chí của tình trạng khẩn cấp đại dịch, như được định nghĩa trong IHR.
Dịch bệnh Ebola do virus Bundibugyo gây ra tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng mang tầm quốc tế.
Ebola là gì?
Ebola là một căn bệnh hiếm gặp. Tuy nhiên, các đợt bùng phát thường xuyên xảy ra kể từ khi các chuyên gia lần đầu tiên nhận ra virus orthoebola (virus gây ra bệnh Ebola) vào năm 1976 tại Zaire (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo) ở châu Phi. Đợt bùng phát Ebola lớn nhất diễn ra từ năm 2013 đến năm 2016. Tổng cộng có 28.652 trường hợp mắc bệnh trên toàn thế giới, với 11.325 trường hợp tử vong được báo cáo tại 10 quốc gia.
Các chủng Ebola
WHO cho biết: Bệnh Ebola (EBOD) là một căn bệnh hiếm gặp nhưng nghiêm trọng ở người và thường gây tử vong.
Bệnh Ebola do virus thuộc chi Orthoebolavirus của họ filoviridae gây ra. Cho đến nay, sáu loài Orthoebolavirus đã được xác định, trong đó ba loài được biết là gây ra các đợt bùng phát lớn:
- Virus Ebola (EBOV) gây ra bệnh Ebola (EVD).
- Virus Sudan (SUDV) gây ra bệnh do virus Sudan (SVD).
- Virus Bundibugyo (BDBV) gây bệnh do virus Bundibugyo (BVD).
Các triệu chứng và diễn tiến của Ebola
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu nhiễm virus có ý nghĩa quyết định trong công tác cách ly và điều trị.
WHO cho biết, thời gian ủ bệnh Ebola, hay khoảng thời gian từ khi nhiễm bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng, dao động từ 2 đến 21 ngày.
Các triệu chứng của bệnh Ebola có thể xuất hiện đột ngột và bao gồm sốt, mệt mỏi, khó chịu, đau cơ, đau đầu và đau họng. Sau đó là nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, phát ban và các triệu chứng suy giảm chức năng thận và gan. Điều quan trọng là nhân viên y tế và chăm sóc sức khỏe cần phải chú ý đến những triệu chứng này.
Mặc dù nhiều người cho rằng chảy máu là triệu chứng phổ biến nhưng thực tế hiện tượng này ít xảy ra hơn và có thể xuất hiện muộn hơn trong quá trình bệnh. Một số bệnh nhân có thể bị chảy máu nội và ngoại, bao gồm máu trong chất nôn và phân, chảy máu từ mũi, nướu răng và âm đạo. Chảy máu tại các vị trí kim đâm vào da cũng có thể xảy ra.
Tác động lên hệ thần kinh trung ương có thể dẫn đến tình trạng lú lẫn, cáu gắt và hung hăng.
Virus Ebola lây lan qua quan hệ tình dục không?
Hình ảnh mô phỏng cấu trúc của virus Ebola. Ảnh minh họa
Virus Ebola không chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể (như nước bọt, mồ hôi, chất nôn) của người đang phát bệnh, mà còn có thể lây truyền qua quan hệ tình dục (âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng). Virus này có thể tồn tại trong một số dịch cơ thể của người đã khỏi bệnh, đặc biệt là trong tinh dịch, ngay cả khi họ không còn triệu chứng.
WHO cho biết, việc lây truyền virus Ebola qua tinh dịch nhiễm bệnh đã được ghi nhận đến mười lăm tháng sau khi bệnh nhân đã hồi phục hoàn toàn. Để giảm thiểu nguy cơ lây truyền này, cần triển khai chương trình xét nghiệm tinh dịch nhằm:
- Cung cấp tư vấn cho các nạn nhân nam và bạn tình của họ để thông báo cho họ về nguy cơ tiềm ẩn và hỗ trợ họ tuân thủ các biện pháp quan hệ tình dục an toàn hơn (bao gồm cung cấp bao cao su và vệ sinh cá nhân tốt);
- Cung cấp dịch vụ xét nghiệm tinh dịch hàng tháng cho đến khi họ có hai kết quả xét nghiệm âm tính liên tiếp;
- Sau hai lần xét nghiệm âm tính liên tiếp, những người khỏi bệnh có thể an toàn tiếp tục các hoạt động tình dục bình thường với nguy cơ lây truyền virus được giảm thiểu tối đa.
