Kịch bản cho đối thoại chiến lược Trung - Mỹ lần này có thể nói là bất di bất dịch. Nếu như Trung Quốc phê phán thái độ thờ ơ của Mỹ về các khoản đầu tư ngoài châu lục, thì giới chính trị Mỹ lên án Trung Quốc kìm giá đồng nhân dân tệ thấp hơn giá trị thực để các doanh nghiệp của mình tư lợi. Đồng nhân dân tệ vẫn là đề tài chủ yếu trong cuộc đối thoại lần này. Tuy nhiên, các nhà quan sát nhìn nhận rằng, đồng tiền Trung Quốc đang tiến triển với tốc độ nhanh. Vừa qua, giá đồng tệ được tăng lên 5%. Điều này cho thấy, Bắc Kinh không còn giấu giếm ý định muốn đồng bản địa trở thành ngoại tệ quốc tế.
 Mỹ oằn vai vác nợ. |
Vả lại, với nguồn dự trữ khổng lồ 3.000 tỷ đô-la, Trung Quốc đang hứng chịu những hậu quả tai hại. Cứ mỗi một đồng USD dự trữ đi vào két sắt cũng đồng nghĩa có thêm 6,5 đồng tệ lưu hành trên thị trường, hậu quả của việc trao đổi mậu dịch bằng đô-la. Với lượng tiền dự trữ dồi dào như thế, Trung Quốc bắt buộc phải suy nghĩ đến việc đầu tư. Nhưng trong lĩnh vực nào? Nơi nào mà Trung Quốc có thể sử dụng đô-la để đầu tư mà ít rủi ro nhất? Dĩ nhiên là Trung Quốc phải chọn phương án trở thành ông chủ nợ của Hoa Kỳ, bằng cách mua lại các trái phiếu Chính phủ với trị giá khoảng 1.600 tỷ đô-la.
Tuy nhiên, với khủng hoảng tài chính thì kiểu đầu tư này sẽ không còn chắc chắn nữa. Cuối tuần qua, tờ China Daily công bố thiệt hại 271 tỷ đô-la kể từ năm 2003 vì lý do nêu trên. Chính điều này đã khiến chính quyền Bắc Kinh phải cân nhắc lại mối quan hệ cộng sinh với đồng tiền Mỹ. Trung Quốc quyết định đi trước một nước cờ khi để đồng tệ được xuất hiện bên ngoài lãnh thổ, giúp Trung Quốc giảm việc thu đô-la vào thông qua việc xuất hóa đơn trên giá trị gia tăng trong trao đổi mậu dịch bằng chính đồng tiền của mình.
Tuy nhiên, khi Trung Quốc để đồng tệ dần tiến ra ngoài, Bắc Kinh cũng cảm thấy rối bời khi không biết nó sẽ đi đâu về đâu. Theo giải thích của các chuyên gia kinh tế, nếu muốn đồng tệ được chấp nhận ở nước ngoài, điều chắc chắn là Trung Quốc sẽ phải kết hợp nó với khả năng đầu tư. Có lợi ích gì khi mà một người nước ngoài nắm giữ một lượng lớn đồng tệ mà lại không thể đầu tư ở đâu khác ngoài lãnh thổ của Trung Quốc hay tại Hồng Kông. Bắc Kinh hiểu rõ điều đó và bắt đầu tháo bớt những kẽ hở. Trong chương trình hoạch định 5 năm cho đến 2015, tự do hóa dòng vốn bằng đồng tệ là một trong những mục tiêu của Chính phủ. Nhưng thời điểm thực hiện là lúc nào thì không ai biết. Lý do là đồng tệ càng tự do lưu thông thì Trung Quốc càng có nhiều rủi ro trước dòng vốn khổng lồ này. Trước mắt, dòng vốn này đang tìm mọi cách để quay trở lại lục địa hòng đầu tư vào thị trường bất động sản đang lên. Không những thế, xu hướng đồng tệ tăng giá cũng là một thị trường béo bở cho các tay đầu cơ.
Trung Quốc sẽ làm gì để có thể biến đồng tệ của mình thành một ngoại tệ quốc tế nếu như họ không làm cho nó có khả năng chuyển đổi và trao đổi rộng rãi hơn?
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner đã nêu lên những vấn đề ưu tiên của Mỹ, trong đó hàng đầu là vấn đề tỉ giá đồng nhân dân tệ mà Mỹ mong muốn “linh hoạt” hơn. Ðại diện Mỹ ghi nhận Trung Quốc đã “có những tín hiệu thay đổi hứa hẹn trong chính sách kinh tế”, nhất là trong chính sách về tỉ giá, nhưng ông khẳng định Bắc Kinh cần tiếp tục nâng giá đồng nhân dân tệ nhanh hơn để tạo sự cân bằng thương mại Mỹ - Trung. Theo Wall Street Journal, từ mùa hè năm ngoái, đồng nhân dân tệ mới chỉ tăng giá 5% so với đồng USD. Phía Mỹ đánh giá tốc độ này là quá chậm và giới doanh nhân Mỹ nhận định đồng nhân dân tệ bị dìm giá khoảng 40%.
Ðáp lại, các quan chức Trung Quốc tuyên bố, chính sách tiền tệ và tài khóa lỏng lẻo mới là nguyên nhân dẫn tới tình trạng thâm hụt thương mại của Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Trần Ðức Minh khẳng định, tiến trình nâng giá đồng nhân dân tệ đã diễn ra một cách lành mạnh.
Vũ Phong