Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, cho ý kiến về ngành kinh doanh dịch vụ ngân hàng mô và kinh doanh dịch vụ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ, nhiều đại biểu (ĐB) đã đề nghị không bãi bỏ hai ngành, nghề này ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Lưu trữ tế bào gốc như một loại bảo hiểm sinh học cho tương lai
Trước đó, theo Bản giải trình chi tiết của Cơ quan chủ trì soạn thảo, việc bãi bỏ ngành số 194 về Kinh doanh dịch vụ ngân hàng mô và ngành số 205 về Kinh doanh dịch vụ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì hai ngành này không nhằm mục đích kinh doanh. Đánh giá lý do nêu trên không thuyết phục và không phù hợp với thực tế, ĐB Vũ Thị Nguyệt (Hưng Yên) cho biết, hiện nay, y học tái tạo đang phát triển và sẽ phát triển rất mạnh mẽ trong tương lai. Kỹ thuật này sử dụng công nghệ và những trang thiết bị, máy móc tiên tiến hàng đầu trên thế giới. Mục đích của việc sử dụng mô hay y học tái tạo để đáp ứng nhu cầu của xã hội, mong muốn được áp dụng tiến bộ mới nhất về tế bào gốc, về mô nhằm điều trị một số bệnh hiểm nghèo và phức tạp.
ĐB Vũ Thị Nguyệt: “Hiện nay, kinh doanh dịch vụ ngân hàng mô đang tồn tại và ngày một phát triển”.
Trong lưu trữ mô của cơ thể thì có lưu trữ tế bào gốc, lưu trữ tế bào gốc sẽ là lựa chọn tin cậy cho nhiều gia đình muốn lưu trữ tế bào gốc cho con như một loại bảo hiểm sinh học cho tương lai con em mình. Bên cạnh đó, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác có nêu nguyên tắc việc lấy, hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người không nhằm mục đích thương mại mà không cấm dịch vụ kinh doanh ngân hàng mô. Cho nên ở đây cần phân biệt hai khía cạnh là Luật cấm kinh doanh mô hay Luật cấm kinh doanh dịch vụ kỹ thuật có liên quan tới sàng lọc, thu thập, xử lý và lưu trữ mô.
Theo ĐB, Luật chỉ cấm coi các mô, cơ quan bộ phận cơ thể người là đối tượng để kinh doanh, mua bán, trao đổi từ người này sang người khác. Điều này là đúng. Còn Luật không nên cấm kinh doanh các dịch vụ được sử dụng thu thập, xử lý và lưu trữ mô để phục vụ cho nhu cầu sử dụng sau này. Thực tế hiện nay, dịch vụ kinh doanh này đang tồn tại và ngày một phát triển, đáp ứng tốt nhu cầu muốn được lưu trữ mô, tế bào gốc của người dân; có rất nhiều cơ sở y tế công lập và tư nhân cung cấp dịch vụ này. Do đó, ĐB đề nghị giữ lại ngành kinh doanh dịch vụ ngân hàng mô là ngành kinh doanh dịch vụ có điều kiện.
Tương tự, ĐB Bùi Thu Hằng (Hòa Bình) cho rằng trên thực tế, dịch vụ kinh doanh này rất cần thiết và đang tồn tại, thực hiện việc tiếp nhận bảo quản lưu giữ mô của người có yêu cầu lưu giữ, đảm bảo chất lượng để họ sử dụng khi cần thiết. Do vậy, ngành kinh doanh dịch vụ này cần quy định điều kiện. Mặt khác, kinh doanh dịch vụ ngân hàng mô không trái với quy định của Luật hiến, lấy, ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.
Siết chặt điều kiện kinh doanh dịch vụ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ
Về ngành kinh doanh dịch vụ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ, ĐB Dương Tấn Quân (Bà Rịa Vũng Tàu) cho rằng, hiện nay, tỷ lệ vô sinh của Việt Nam khá cao. Trong nghiên cứu gần đây của Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Đại học Y Hà Nội, tỷ lệ vô sinh cả nước là khoảng 7,7%, tương đương với 700.000 - 1.000.000 cặp. Còn theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ vô sinh trên thế giới từ 6-12% và tỷ lệ này ngày càng tăng cao. Như vậy, nhu cầu thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là rất lớn. Bộ Y tế đang cố gắng mở rộng các đơn vị, đáp ứng đủ các quy định của pháp luật, kể cả cơ sở y tế tư nhân để có thể thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và kỹ thuật mang thai hộ nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận hơn cũng như nâng cao hơn nữa về chất lượng thực hiện các dịch vụ. Do đó, đại biểu cũng đề nghị giữ lại, không bãi bỏ ngành này.
Theo ĐB Lê Thị Yến (Phú Thọ), việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo thì vẫn được phép, nhưng cần những quy định chặt chẽ. “Các cơ sở y tế cả công và tư vẫn được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và có thu phí dịch vụ. Bên cạnh đó, các kỹ thuật này ảnh hưởng trực tiếp tới sinh mạng và sức khỏe không chỉ của người mẹ mà còn của cả thai nhi. Do vậy, việc kinh doanh dịch vụ kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không phải là ngành, nghề kinh doanh bị cấm, nhưng cần quy định điều kiện rất chặt chẽ”, ĐB Yến nêu quan điểm.
Cũng liên quan đến kinh doanh dịch vụ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ, theo ĐB Vũ Thị Nguyệt (Hưng Yên), luật cần quy định cấm mang thai hộ vì mục đích thương mại và cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Điều này đã được quy định rất rõ ràng và chặt chẽ trong Luật Hôn nhân và gia đình. Việc mang thai hộ phải sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ và đương nhiên phải trả chi phí. Như vậy, nên giữ lại ngành này là ngành kinh doanh có điều kiện để các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ này hoàn thiện, nâng cao điều kiện trang thiết bị, trình độ nhân lực để phục vụ tốt hơn nhu cầu chính đáng của người dân.