Cộng hưởng từ trường là một trong những phát hiện quan trọng đối với lịch sử y học hiện đại. Với sự hỗ trợ của kỹ thuật quét cộng hưởng từ trường, nhiều vấn đề trong y học đã được làm rõ, trong đó phải kể tới thành tựu khám phá não bộ người. Nhắc đến sự ra đời của kỹ thuật quét cộng hưởng từ trường là nhắc đến sự đóng góp của nhà khoa học người Mỹ Raymond Vahan Damadian. Ông được mệnh danh là cha đẻ của kỹ thuật quét cộng hưởng từ trường MRI đầu tiên trên thế giới.
Raymond Vahan Damadian sinh ngày 16/3/1936 tại New York, Mỹ. Ông là một nhà thực hành y học và là nhà phát minh ra cỗ máy cho phép quét cộng hưởng từ trường đầu tiên trên thế giới.
Nhà khoa học Raymand Vahan Damadian. |
Năm 1956, Damadian nhận được bằng Học giả toán học tại Trường Wissconsin-Madison. Năm 1960, ông nhận bằng chứng nhận bác sĩ y khoa tại Trường dược Elbert Einstein, thành phố New York và bất ngờ theo học nghệ thuật âm nhạc - một lĩnh vực không liên quan đến tên tuổi của ông sau này trong suốt 8 năm.
Nghiên cứu của ông về chất natri và kali tồn tại trong tế bào sống đã mở đầu cho thí nghiệm đầu tiên của Raymond về cộng hưởng từ trường hạt nhân (Nuclear magnetic resonance) - công trình dẫn ông tới việc áp dụng quét cộng hưởng từ trường để nghiên cứu toàn bộ cơ thể người vào năm 1969. Trong thí nghiệm về cộng hưởng từ trường hạt nhân, Damadian đã phát hiện ra các khối u và các tế bào bình thường có thể được nhận biết và phân biệt bởi phương pháp này.
Không lâu sau, Damadian là người đầu tiên tiến hành quét cộng hưởng từ trường toàn bộ cơ thể người nhằm phát hiện bệnh ung thư. Damadian đã phát minh ra chiếc máy quét và phương pháp quét với độ an toàn và độ chính xác cao mà ngày nay được biết đến với tên gọi máy quét cộng hưởng từ trường – MRI.
Với công trình này, ông đã nhận được nhiều giải thưởng giá trị: Huân chương quốc gia trong lĩnh vực công nghệ năm 1988, năm 2001, ông nhận giải thưởng Lemelson - MIT, năm 2003, ông được gọi là Hiệp sĩ với danh hiệu “người đàn ông của năm”… Tuy nhiên, vì ông được biết đến với vai trò một nhà sáng chế nhiều hơn là chuyên gia trong lĩnh vực y học, nên Damadian đã không có duyên với giải thưởng Nobel Y học.
Năm 1971, trong bài phát biểu trên tạp chí khoa học Journal Science của Mỹ, Damadian lúc đó với tư cách giáo sư tại Trung tâm Y dược Suny Downstate đã đưa ra thông báo về kết quả nghiên cứu của ông. Theo đó, khối u ung thư và các mô tế bào bình thường có thể được phân biệt khi tiến hành quét cộng hưởng từ trường hạt nhân. Ông cũng khẳng định, sự khác biệt này có thể được ứng dụng để phát hiện và chẩn đoán bệnh ung thư - khi đó là một trong những căn bệnh rất khó phát hiện và phân biệt.
Dựa trên nghiên cứu của mình, Damadian đã phát minh và chế tạo nên chiếc máy quét cộng hưởng từ trường giúp quét lại hình ảnh toàn bộ cơ thể người.
Ngày 3/7/1977, cuộc thử nghiệm chiếc máy quét cộng hưởng từ trường trên người đã được tiến hành. Khi đó, Damadian cùng đồng nghiệp phải mất tới 5 giờ đồng hồ để tạo ra được một hình ảnh và những hình ảnh này hầu hết còn rất sơ đẳng so với ngày nay. Và phải mất 7 năm sau để hoàn thiện cỗ máy với mục tiêu chất lượng hình ảnh mà họ đã đề ra.
Thiết bị do Raymond Damadian chế tạo giúp phát hiện ung thư trong các mô tế bào của cơ thể. |
Họ đặt tên cho cỗ máy là “indomitable” có nghĩa là sự bất khuất để chứng minh cho tinh thần và quyết tâm của họ trong nghiên cứu nó. Tuy nhiên, hiệu quả của cỗ máy đó không đạt được như Damadian mong muốn, thậm chí còn bị cấm sử dụng và nằm lại ở Viện Smithsonian cho tới năm 1982. Khi đó, công nghệ quét cộng hưởng từ trường MRI mới thực sự được hoàn thiện và trở nên phổ biến trên khắp nước Mỹ.
Damadian đã trở thành người có cổ phần lớn nhất trong công ty cung cấp dịch vụ y tế do chính ông tạo ra. Năm 2007, Damadian cùng Wilson Greatbatch - người phát triển thiết bị trợ tim, máy điều hòa nhịp tim (pacemaker) đã phát triển loại máy điều hòa nhịp tim tương thích với công nghệ quét cộng hưởng từ trường MRI và điều này cho phép công nghệ ngày càng đạt được những bước tiến vững chắc hơn trong lĩnh vực y học.
Năm 2003, giải thưởng Nobel trong lĩnh vực y học được trao cho Paul Lauterbur và Peter Mansfield cho phát hiện có liên quan đến phương pháp quét cộng hưởng từ trường MRI. Mặc dù Damadian không được trao giải thưởng cao quý này bởi khi đó ông được biết đến là một nhà sáng chế hơn là một nhà khoa học, song giới khoa học buộc phải thừa nhận rằng: nhờ có phát minh của Damadian mà những nhà khoa học như Paul Lauterbur và Peter Mansfield mới có cơ sở nghiên cứu thành công và đạt được giải thưởng Nobel y học đó.
Minh Ngọc(Theo wikipedia)
