Một nghiên cứu mới đây đã mở ra hướng tiếp cận đầy triển vọng trong việc phòng ngừa bệnh Alzheimer thông qua một phương pháp đơn giản là duy trì nồng độ vitamin D tối ưu.
Các nhà khoa học từ Đại học Galway (Cộng Hòa Ireland), dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Martin David Mulligan, đã tiến hành phân tích dữ liệu từ 793 người trưởng thành tham gia Nghiên cứu Tim Framingham nổi tiếng tại Mỹ.
Tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu khi các tình nguyện viên ở độ tuổi trung bình là 39, tất cả đều có sức khỏe trí tuệ bình thường và được thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ vitamin D. Sau 16 năm theo dõi, khi bước vào tuổi 55, nhóm tham gia được chụp PET não để đo lường mức độ tích tụ của hai loại protein đặc trưng gây ra bệnh Alzheimer là tau và beta-amyloid.
Kết quả nghiên cứu cho thấy một mối liên hệ rõ rệt khi những người sở hữu nồng độ vitamin D cao ở giai đoạn giữa đời có lượng protein tau thấp hơn đáng kể trên toàn não bộ. Tác động này đặc biệt được ghi nhận tại các vùng não dễ bị tổn thương sớm nhất như vỏ não entorhinal, hồi cận hải mã (parahippocampal), hồi hình thoi (fusiform), hạch hạnh nhân và các vùng thái dương dưới-trung gian.
Bổ sung vitamin D ở lứa tuổi trung niên giúp giảm đáng kể việc tích tụ protein tau, dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer. Ảnh: Jonathan Borba/Pexels
Về mặt sinh học, protein tau vốn đóng vai trò giữ cấu trúc cho neuron, nhưng khi bị biến dạng thành các đám rối, chúng sẽ phá hủy sự liên lạc giữa các tế bào thần kinh, dẫn đến tình trạng suy giảm trí nhớ và nhận thức nghiêm trọng.
Điều thú vị là vitamin D dường như chỉ tác động chọn lọc lên con đường hình thành tau mà không liên quan đến mảng bám beta-amyloid, cho thấy khả năng can thiệp chuyên biệt của loại vitamin này vào quá trình thoái hóa thần kinh ngay từ giai đoạn âm thầm nhất.
Tiến sĩ Mulligan nhấn mạnh, giai đoạn giữa đời chính là thời điểm can thiệp mang lại tác động lớn nhất vì đây là lúc các thay đổi trong não bộ bắt đầu diễn ra mà chưa biểu hiện triệu chứng lâm sàng.
Dữ liệu cho thấy khoảng 34% người tham gia có nồng độ vitamin D dưới ngưỡng 30 nanogam/mililit máu, trong khi chỉ 5% sử dụng thực phẩm bổ sung. Điều này chứng tỏ phát hiện trên phản ánh tình trạng vitamin D tự nhiên lâu dài của cơ thể.
Dù nhóm nghiên cứu đã điều chỉnh các yếu tố như tuổi tác, giới tính và triệu chứng trầm cảm để đảm bảo tính chính xác, họ cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế nhất định như việc vitamin D chỉ được đo một lần duy nhất và đối tượng nghiên cứu chủ yếu là người da trắng.
Tuy chưa chứng minh được quan hệ nhân quả trực tiếp, nhưng kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu trên động vật trước đây. Những nghiên cứu này đều khẳng định việc thiếu hụt vitamin D thúc đẩy sự biến dạng của tau, trong khi mức độ đầy đủ sẽ giúp điều hòa miễn dịch và giảm viêm cho não bộ.
Trong bối cảnh dân số toàn cầu đang già hóa nhanh chóng, việc duy trì mức vitamin D hợp lý từ sớm được xem là một bước đi an toàn và thiết thực để bảo vệ não bộ. Phát hiện này đã đặt vitamin D vào vị trí quan trọng trong danh sách các thói quen lành mạnh giúp đẩy lùi sa sút trí tuệ, bên cạnh việc ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và kiểm soát huyết áp.
