Rối loạn nhịp sinh hoạt sau Tết có thể dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Việc nhận biết sớm các triệu chứng là rất quan trọng để tìm ra giải pháp dưỡng tâm an thần phù hợp. Nếu tình trạng này kéo dài, bạn có thể cần đến sự hỗ trợ từ chuyên gia.
Theo y học cổ truyền, các rối loạn giấc ngủ và tâm trạng sau Tết không chỉ liên quan đến căng thẳng tinh thần, mà còn có mối liên hệ chặt chẽ giữa tâm, tỳ và thận. Việc dưỡng tâm an thần vì thế không thể tách rời việc điều chỉnh tiêu hóa và nuôi dưỡng thận sau giai đoạn ăn uống – sinh hoạt quá tải.
Trong những ngày Tết, nhịp sinh hoạt thường bị đảo lộn: Ngủ muộn, ăn nhiều bữa, uống rượu bia, di chuyển liên tục, áp lực giao tiếp tăng cao. Những yếu tố này khiến hệ thần kinh phải hoạt động quá mức trong khi cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Y học cổ truyền cho rằng, tâm là nơi chi phối hoạt động tinh thần và giấc ngủ. Khi tâm bị "quấy nhiễu" bởi mệt mỏi, lo nghĩ nhiều, thiếu ngủ, sẽ xuất hiện các biểu hiện như hồi hộp, bồn chồn, khó vào giấc, hay tỉnh giấc ban đêm.
Tránh sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ gây rối loạn giấc ngủ.
1. Tỳ yếu, thận suy – gốc rễ âm thầm gây rối loạn giấc ngủ
Sau Tết, nhiều người có cảm giác bụng đầy, ăn kém, nhanh no, mệt sau ăn. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa chưa kịp hồi phục sau thời gian làm việc quá tải. Theo quan điểm y học cổ truyền, tỳ (hệ tiêu hóa) không chỉ đảm nhiệm việc hấp thu dinh dưỡng mà còn góp phần "nuôi dưỡng tinh thần". Khi tiêu hóa yếu, cơ thể không tạo đủ năng lượng cần thiết, máu nuôi não và tim giảm sút, từ đó dễ gây mệt mỏi, lo âu, khó ngủ.
Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều người chỉ tập trung dùng thuốc ngủ hoặc thuốc an thần nhẹ sau Tết nhưng không cải thiện chế độ ăn uống, dẫn đến tình trạng ngủ tạm thời nhưng không sâu, sáng dậy vẫn mệt. Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là sự suy giảm thể lực sau Tết. Việc thức khuya liên tục, dùng nhiều rượu bia, ít vận động khiến cơ thể tiêu hao năng lượng dự trữ nhanh hơn bình thường.
Trong y học cổ truyền, thận được xem là nơi tích trữ năng lượng sống, liên quan đến sức bền, giấc ngủ và khả năng phục hồi. Khi thể lực suy giảm, người bệnh thường có biểu hiện ngủ không sâu, dễ tỉnh lúc gần sáng, mệt mỏi kéo dài, giảm trí nhớ và giảm khả năng tập trung. Đáng chú ý, tình trạng này hay gặp ở người trung niên, người lao động trí óc cường độ cao hoặc người có nền sức khỏe yếu trước Tết. Nếu không được điều chỉnh kịp thời, rối loạn giấc ngủ có thể kéo dài nhiều tuần.
Sử dụng các món cháo ấm giúp hệ tiêu hóa hồi phục.
2. Dưỡng tâm an thần sau kỳ nghỉ Tết
Từ mối liên hệ tâm – tỳ – thận, y học cổ truyền nhấn mạnh rằng việc dưỡng tâm an thần sau Tết không nên chỉ tập trung vào dưỡng tâm mà cần chú trọng thêm bổ tỳ, dưỡng thận.
Trước hết, cần ổn định lại nhịp sinh hoạt: Ngủ đúng giờ, hạn chế thức khuya, giảm rượu bia, tránh sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ. Đây là nền tảng quan trọng để tâm trí được nghỉ ngơi.
Thứ hai, chú trọng điều chỉnh ăn uống theo hướng nhẹ nhàng, ấm bụng, dễ tiêu: Các món cháo, canh ấm, thực phẩm nấu chín kỹ giúp hệ tiêu hóa hồi phục nhanh hơn, từ đó cải thiện cảm giác mệt mỏi và chất lượng giấc ngủ.
Thứ ba, cần bổ sung vận động nhẹ như đi bộ, tập thở, giãn cơ: Những hoạt động này giúp lưu thông khí huyết, giảm căng thẳng thần kinh và cải thiện giấc ngủ tự nhiên.
Tập thở giúp lưu thông khí huyết, cải thiện giấc ngủ, an thần.
Trong trường hợp các triệu chứng kéo dài, y học cổ truyền có thể hỗ trợ thông qua châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt hoặc sử dụng các bài thuốc dưỡng tâm an thần, kiện tỳ, dưỡng thận. Ưu điểm của các phương pháp này là tác động toàn diện, ít gây lệ thuộc thuốc nếu được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý dùng các bài thuốc an thần kéo dài mà chưa có tư vấn chuyên môn, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.
Nếu tình trạng mất ngủ, hồi hộp, lo âu kéo dài trên 2–3 tuần, kèm theo mệt mỏi nhiều, sụt cân, tim đập nhanh, người bệnh nên đi khám để được đánh giá toàn diện. Việc kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền sẽ giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Rối loạn giấc ngủ và tâm trạng sau Tết là tình trạng thường gặp, bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa ba tạng tâm – tỳ – thận. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, tâm – tỳ – thận có mối liên hệ chặt chẽ, vì vậy dưỡng tâm an thần cần được thực hiện đồng thời với việc phục hồi tiêu hóa và nâng đỡ thể lực. Tiếp cận toàn diện, điều chỉnh lối sống hợp lý và can thiệp sớm sẽ giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại trạng thái cân bằng, tinh thần ổn định và giấc ngủ tự nhiên sau kỳ nghỉ Tết.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
