Nụ cười ấm như hương cà phê của người bạn đã làm tôi say mê Hướng Hóa thêm lần nữa. Khi ấy, làn sương chiều huyền ảo vừa giăng kín lưng chừng những núi đồi xanh biếc và tôi hiểu ra rằng tôi đang chạm vào một xứ sở cao ráo mơ màng, một trái tim nồng ấm đủ làm tôi chuếnh choáng vượt sông này đèo nọ để đến giữa bạt ngàn cây lá và trùng trùng sương trắng, lắng nghe lòng bồi hồi rạo rực với những câu hát đang rót men gọi tôi về trên một đô thị vàng.
 Một góc thị trấn Khe Sanh. Ảnh: PV |
Lịch sử nhân loại thuộc về những con người biết ước mơ và dám biến ước mơ thành hiện thực, ý niệm đó vang lên khi tôi đứng trước biểu tượng hào hùng của bộ đội tăng thiết giáp trên đỉnh Làng Vây. Tôi nín thở nhìn ngắm những ngôi làng nằm giữa thung lũng Khe Sanh đang sáng trưng dưới ánh mặt trời của ngày mới. Đến đây và nôn nao trong buổi bình minh này khi được hiện hữu trong một phong cảnh màu mật ong với những vườn cây tươi tốt, những ngôi nhà mái lá, làn không khí óng ánh bụi nước và sự mẫn cảm, tôi nhận ra lý do tại sao từ trong những ngày lửa khói mịt mùng của chiến dịch Nam-Lào đã hiện ra trong sức tiên cảm của nhà thơ Ngô Kha một đô thị vàng trên đồi Lao Bảo - một thị trấn yêu kiều qua ngả Làng Vây (Thơ - Ngô Kha). Ngày ấy, qua mây thấp và sương mù giăng kín một vùng bị đạn bom đào xới nổ tung lởm chởm như bề mặt của mặt trăng, thi sĩ nhìn thấy sau ngày phá vỡ trùng vây đập tan quân cướp nước là sự hồi sinh mãnh liệt của đất đai và cây cỏ trên núi đồi hùng vĩ bát ngát này. Bốn mươi năm sau giờ phút hát khúc khải hoàn, sau cái chết trong tù ngục của nhà thơ, con người mới cảm nhận hết giấc mơ âu yếm vô ngần gởi về Quảng Trị ấy. Với Hướng Hóa, giấc mơ đô thị vàng ấy lớn lao bởi vì tính hiện thực của nó, một hiện thực mà trong đó sự nhọc nhằn và chất lãng mạn gần như hòa quyện với nhau.
Khe Sanh là nơi bản thân cuộc sống được tính bằng chồi non, bằng hồn sông núi còn đọng những dư ba trong mỗi nhát cuốc bổ đôi thời gian. Ôm vào lòng cả quá khứ lẫn hiện tại của mảnh đất này, tôi bắt gặp trong ký ức của Khanh hình ảnh một Khe Sanh nham nhở bời bời lau lách và nhìn thấy qua vai Khanh chiều dài dịu dàng của một phố núi kiêu hãnh đứng trong lịch sử như một tấm gương cổ điển về ý chí, nghị lực và khát vọng sống của con người. Tôi thích đứng ngóng quãng đường từ Tà Mây-Làng Vây ngang qua đồi Cù Bốc rồi dẫn vào Tà Cơn cả trong lúc nắng lên hay sương xuống. Cuối xuân, cây xanh ngút tầm mắt trên một vùng bát ngát ven Đường Chín với triệu triệu mắt lá của buổi thái hòa. Nhiều người già họ Hồ quả quyết rằng lần cuối cùng mình tính thời gian bằng mùa đốt rẫy đã qua lâu lắm rồi, và họ đang sống những tháng năm đẹp nhất đời mình trong những ngôi nhà khang trang giữa vườn cà phê, hồ tiêu, ao cá, ruộng lúa nước, đàn bò mộng của gia đình.
Trở lại Khe Sanh, tôi ríu bước tìm Khanh khi anh còn bận tâm với những thao tác đo tải dòng điện thắp sáng chốn núi đồi này. Trên lớp hồng tươi của đất bazan sau cơn mưa chiều, tôi trượt chân trong một cú ngã êm ái và trước rất nhiều ánh mắt, bàn tay chìa đỡ, tôi biết mình vừa tiếp nhận chút ân tình nồng ấm, dịu dàng của đất này. Cho đến khi mọi vật đã gần kề với thời điểm đêm buông xuống, thị trấn Khe Sanh sáng bừng ánh điện. Xuyên qua những sợi nước mỏng mảnh long lanh của cơn mưa nhẹ là mùi vị quyến rũ của những giọt cà phê đang nhỏ đều đâu đó bên một góc yên ả của phố núi. Khu vườn có gần ngàn gốc cà phê, hồ tiêu như một chiếc thắt lưng xanh ghì quanh nếp nhà ấm sáng của cụ Âm Mương ở Pa Nho là một trong những biểu hiện chân thực nhất của chí hướng thực hiện giấc mơ đổi đời và khát vọng ấm no. Bên dòng Sê Pôn xanh thẳm, giữa một ban mai run mỏng, tôi gặp Miên trong mênh mông khoáng đạt của đất trời, hái đầy gùi xoài chín, nụ cười sơn nữ của Miên bẽn lẽn trong ngần truyền tới ngọn nguồn cảm xúc của tôi một niềm vui bất tuyệt. Tôi mang niềm vui ấy đi tới hai bờ của dòng Xêbănghiêng trù mật với các xã Hướng Tân, Hướng Linh, Hướng Sơn, Hướng Phùng, Hướng Lập ngợp trong màu lục trẻ trung của cà phê, xoài, hồ tiêu, bơ,... đến Cù Bai, Sen Bụt tận mắt chứng kiến "heo hút cồn mây súng ngửi trời" trên biên giới bình yên.
 Nụ cười của bà mế Vân Kiều. Ảnh: PV |
Theo con đường dốc của dãy núi nằm cạnh dòng sông Rào Quán đã trong xanh trở lại sau cơn mưa đầu mùa đang rì rầm một giai điệu ngoan hiền, tôi cùng Khanh đi giữa những đám mây và nhìn ngắm những vườn đồi, vườn nhà đang làm nên sự bất tận của núi non. Trong những cánh chim trời cao vút, trong tiếng sóng êm đềm và nhẫn nại, tôi cảm thấy tất cả sông, suối, bình nguyên, núi rừng này là một báu vật thuộc về sự cần mẫn và ý chí của con người nơi đây. Qua những vòm cây xanh thắm bên kia sông, tôi nghe thấy tiếng loa máy của giờ chào cờ buổi đầu tuần ở một trường học vang lên từ phía thị trấn mà tên nghe như một câu thơ với những chiếc sân đầy ánh sáng. Tôi gởi vào dòng thủy triều đang lên dưới kia những suy niệm của mình về một đô thị vàng với các vùng chuyên canh trù mật, Khu công nghiệp Đường Chín, Khu thương mại quốc tế Lao Bảo sầm uất, đại lộ Trường Sơn hoành tráng sẽ phải ra đời vì sự tốt đẹp, vì lợi ích và hạnh phúc của con người và mảnh đất này trong một tổng hợp thành công giữa lòng dũng cảm và trình độ.
Những hy vọng lặng lẽ phôi thai từ đất đai, cánh cửa, con đường đã và đang mang lại nhiều lương tri và ánh sáng trong nụ cười trên gương mặt của những con người dâng tặng cuộc sống của mình cho một đô thị vàng trong tương lai mà trong những ngày đến đó, tôi quên hết lối về.
Bút ký của Nguyễn Bội Nhiên