Dược sĩ ngày càng gần người bệnh, góp phần bảo đảm sử dụng thuốc an toàn

Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học nhân Ngày Dược sĩ thế giới (25/9), với chủ đề "Quản lý và sử dụng thuốc an toàn: Từ tiêu chuẩn quốc tế đến thực hành tại bệnh viện Việt Nam" do Hội Dược sĩ Bệnh viện Việt Nam phối hợp với Bệnh viện E và Bệnh viện Mặt trời tổ chức.

Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo các bệnh viện, trưởng, phó khoa Dược, chuyên gia, dược sĩ lâm sàng, bác sĩ, điều dưỡng và cán bộ quản lý chất lượng đến từ các cơ sở y tế công lập, tư nhân khu vực phía Bắc.

Từ phía sau quầy thuốc đến đồng hành cùng người bệnh

Phát biểu khai mạc, TS.DS Cao Hưng Thái – Chủ tịch Hội Dược sĩ Bệnh viện Việt Nam, nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) – nhấn mạnh ý nghĩa của hội thảo khi được tổ chức đúng vào Ngày Dược sĩ thế giới.

Theo TS.DS Cao Hưng Thái, trong hệ thống y tế, dược sĩ thường được ví như những "người hùng thầm lặng". Công việc của họ không chỉ nằm ở phía sau với những nhiệm vụ cung ứng, bảo quản hay cấp phát thuốc, mà đang từng bước dịch chuyển đến gần hơn với người bệnh.

Ở đó, dược sĩ tham gia tư vấn, theo dõi việc sử dụng thuốc, phối hợp cùng bác sĩ trong lựa chọn và điều chỉnh thuốc, góp phần nhận diện nguy cơ và phòng ngừa những sai sót có thể xảy ra trong quá trình điều trị.

Sự thay đổi này cũng phù hợp với thông điệp Ngày Dược sĩ thế giới năm 2026 của Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế (FIP): "Trao quyền cho dược sĩ vì một tương lai khỏe mạnh hơn".

Trao quyền cho dược sĩ, theo đó, không chỉ là nâng cao vị thế nghề nghiệp mà còn là đầu tư vào năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng phối hợp trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Đây là những yếu tố cần thiết để ngành Dược thích ứng trước những thách thức mới như biến đổi khí hậu, gia tăng bệnh không lây nhiễm và quá trình chuyển đổi số.

"Đầu tư cho phát triển ngành Dược chính là khoản đầu tư chiến lược cho một tương lai khỏe mạnh toàn diện", TS.DS Cao Hưng Thái nhấn mạnh.

An toàn thuốc bắt đầu từ những mắt xích rất nhỏ

Từ định hướng chung về vai trò của dược sĩ, các báo cáo tại hội thảo đi sâu vào những vấn đề rất cụ thể trong thực hành bệnh viện – nơi chỉ một sai sót nhỏ trong quản lý và sử dụng thuốc cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người bệnh.

Một trong những nội dung được quan tâm là quản lý thuốc nguy cơ cao và nhóm thuốc nhìn giống - đọc giống (LASA).

ThS.DS Bùi Thị Thanh Hà – Dược sĩ Lâm sàng, Bệnh viện Vinmec Times City đề cập đến vai trò của đối chiếu thuốc và thẩm định y lệnh trong quá trình chăm sóc người bệnh.

Đối chiếu thuốc đặc biệt quan trọng tại những thời điểm người bệnh chuyển tiếp giữa các khâu chăm sóc như nhập viện, chuyển khoa hay xuất viện. Đây là những thời điểm dễ xảy ra bỏ sót thuốc, trùng lặp điều trị hoặc phát sinh tương tác thuốc bất lợi nếu thông tin không được chuyển giao đầy đủ.

Từ thực tiễn đó, sự phối hợp giữa bác sĩ và dược sĩ lâm sàng ngày càng có ý nghĩa. Khi dược sĩ tham gia sâu hơn vào thẩm định y lệnh điện tử, đồng hành tại bàn khám và giường bệnh, việc sử dụng thuốc có thể được xem xét toàn diện hơn về liều dùng, tương tác, hiệu quả và nguy cơ đối với từng người bệnh.

Như vậy, an toàn thuốc không chỉ được tạo ra ở khâu cấp phát. Đó là kết quả của cả một chuỗi liên kết, từ lựa chọn, kê đơn, chuẩn bị, cấp phát đến theo dõi đáp ứng điều trị.

Một điểm đáng chú ý khác tại hội thảo là cách tiếp cận đối với sai sót liên quan đến thuốc. TS.DS Vũ Thị Thu Hương – Phó Trưởng khoa Dược, Trưởng phòng Quản lý chất lượng, Bệnh viện E – chia sẻ về quản lý sai sót liên quan đến thuốc theo hướng xây dựng văn hóa an toàn không quy chụp trách nhiệm.

Theo cách tiếp cận này, báo cáo sự cố và những sự cố "suýt xảy ra" không đơn thuần nhằm xác định ai là người mắc lỗi. Quan trọng hơn, những thông tin đó trở thành dữ liệu để bệnh viện nhìn lại toàn bộ quy trình, nhận diện những điểm yếu và nguy cơ tiềm ẩn trong hệ thống.

Việc khuyến khích báo cáo sự cố tự nguyện tạo nguồn thông tin để khoa Dược phối hợp với phòng Quản lý chất lượng phân tích nguyên nhân gốc rễ (RCA). Từ đó, bệnh viện có thể nhận diện những "lỗ hổng" trong quá trình vận hành, xây dựng các giải pháp khắc phục và cải tiến quy trình.

Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ việc "tìm người sai" sang "tìm nguyên nhân để hệ thống an toàn hơn". Khi một sai sót được nhìn nhận như cơ hội để học hỏi và cải tiến, những bài học từ một sự cố có thể trở thành giải pháp phòng ngừa cho nhiều người bệnh khác trong tương lai.

Đây cũng chính là tinh thần quản lý chất lượng hiện đại mà hội thảo hướng tới: an toàn người bệnh không phải là nhiệm vụ của một cá nhân hay một khoa phòng, mà là trách nhiệm của cả hệ thống.