Y khoa thế giới vừa ghi nhận một dấu mốc quan trọng khi một bệnh nhân 63 tuổi tại Na Uy đã đạt được trạng thái đẩy lùi cả hai căn bệnh HIV và ung thư sau một quy trình điều trị đặc biệt.
Được biết đến với tên gọi "bệnh nhân Oslo", ông là trường hợp thứ 10 trên thế giới được ghi nhận đã chữa khỏi hoàn toàn loại virus gây "căn bệnh thế kỷ" AIDS. Nghiên cứu đột phá này vừa được công bố trên tạp chí Nature Microbiology vào ngày 13/4, mang đến niềm hy vọng mới cho cộng đồng dù phương pháp thực hiện còn nhiều rào cản và thách thức.
Việc "bệnh nhân Oslo" chữa khỏi HIV mang đến hy vọng mới cho cộng đồng dù phương pháp thực hiện vẫn còn nhiều rào cản và thách thức. Ảnh minh họa: Leeloo The First/Pexels
Hành trình chiến đấu với bệnh tật của bệnh nhân này bắt đầu từ năm 2006, khi ông bị chẩn đoán nhiễm HIV. Đến năm 2017, cuộc đời ông tiếp tục đối mặt với thử thách lớn khi mắc thêm hội chứng rối loạn sinh tủy – một dạng ung thư máu đe dọa tính mạng.
Để điều trị dứt điểm căn bệnh ung thư cho bệnh nhân, năm 2020, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện ghép tế bào gốc. Tuy nhiên, do không tìm được người hiến tặng phù hợp trong danh sách cộng đồng, đội ngũ y tế quyết định sử dụng tế bào từ anh trai ruột của ông.
Một sự trùng hợp kỳ diệu đã xảy ra ngay trong ngày thực hiện ca ghép, khi các bác sĩ bất ngờ phát hiện anh trai bệnh nhân sở hữu đột biến gen CCR5Δ32/Δ32. Đây là một loại đột biến cực kỳ hiếm gặp, chỉ xuất hiện ở khoảng 1% dân số Bắc Âu, có khả năng ngăn chặn virus HIV xâm nhập vào các tế bào miễn dịch của cơ thể.
Bác sĩ Anders Eivind Myhre từ Bệnh viện Đại học Oslo (Na Uy), người trực tiếp dẫn dắt nghiên cứu cho biết, cả ê-kíp hoàn toàn không biết về thông tin này trước đó và mô tả đây là một điều thực sự tuyệt vời. Bản thân người bệnh cũng bày tỏ sự ngỡ ngàng khi cảm thấy mình như vừa trúng xổ số hai lần trong đời.
Kết quả sau ca ghép vượt qua cả sự mong đợi, khi hệ miễn dịch của bệnh nhân được thay thế hoàn toàn bởi các tế bào từ người hiến. Sau 2 năm theo dõi sát sao, ông đã được phép ngừng sử dụng thuốc kháng virus.
Đến nay, sau hơn 3 năm kể từ thời điểm ghép tạng của bệnh nhân, các xét nghiệm chuyên sâu tại máu, tủy xương và ruột – những khu vực vốn là nơi ẩn náu kiên cố nhất của HIV – đều không cho thấy bất kỳ dấu vết nào của virus. Đây cũng là lần đầu tiên y học quan sát thấy sự sạch bóng virus rõ ràng đến vậy ở cả tủy xương lẫn hệ tiêu hóa của một bệnh nhân được chữa khỏi.
Điểm đặc biệt khiến "ca bệnh Oslo" trở thành cột mốc lịch sử chính là việc đây là trường hợp đầu tiên ghép nội tạng thành công từ anh em ruột. Trước đó, các bệnh nhân nổi tiếng như "bệnh nhân Berlin" (Đức), hay các trường hợp tại London (Anh), New York (Mỹ) và Geneva (Thụy Sỹ) đều sử dụng tế bào gốc từ những người hiến tặng không cùng huyết thống.
Thêm vào đó, việc đạt được kết quả này ở độ tuổi ngoài 60 cũng biến ông thành một trong những người cao tuổi nhất thế giới chiến thắng được HIV. Hiện tại, bệnh nhân đang tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh với nguồn năng lượng dồi dào và không còn cảm thấy mình là một người mang bệnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng đưa ra những khuyến cáo thận trọng rằng phương pháp này hiện chưa thể áp dụng rộng rãi cho hàng triệu người đang sống chung với HIV. Ghép tế bào gốc vẫn là một thủ thuật y khoa phức tạp, tiềm ẩn rủi ro cao và thường chỉ được chỉ định cho những người đồng thời mắc ung thư máu ở giai đoạn cần can thiệp triệt để.
Dẫu vậy, bác sĩ Myhre khẳng định sự thành công của ca bệnh hiếm hoi này sẽ giúp giới khoa học hiểu sâu hơn về cơ chế hoạt động của virus. Những dữ liệu quý giá từ "bệnh nhân Oslo" được kỳ vọng sẽ mở đường cho các liệu pháp điều trị dễ tiếp cận và an toàn hơn trong tương lai, chẳng hạn như công nghệ chỉnh sửa gen hoặc liệu pháp tế bào CAR-T.
