1. Các triệu chứng điển hình của viêm phế quản
Khi bị viêm phế quản, người bệnh thường trải qua các giai đoạn từ nhẹ đến nặng. Ban đầu là các dấu hiệu của viêm đường hô hấp trên như sổ mũi, hắt hơi và đau họng. Sau đó, tình trạng viêm lan xuống phế quản gây ra các cơn ho dữ dội. Ho có thể là ho khan hoặc ho có đờm màu trắng, vàng hoặc xanh. Người bệnh thường cảm thấy đau tức vùng ngực, mệt mỏi toàn thân và có thể sốt nhẹ.
Nguyên nhân gây viêm phế quản cấp tính rất đa dạng, nhưng có tới 90% các trường hợp là do virus gây ra, phổ biến nhất là virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp. Chỉ một tỷ lệ nhỏ các ca bệnh là do vi khuẩn tấn công hoặc do hít phải các chất kích thích từ môi trường.
90% các trường hợp viêm phế quản là do virus.
2. Khi nào cần dùng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản?
Kháng sinh là loại thuốc có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Do đó, việc dùng kháng sinh chỉ có ý nghĩa khi nguyên nhân gây viêm phế quản được xác định là do vi khuẩn. Các bác sĩ thường chỉ định dùng kháng sinh trong các trường hợp cụ thể như người bệnh có các dấu hiệu nhiễm khuẩn rõ rệt bao gồm sốt cao kéo dài, ho khạc đờm đục, đờm mủ màu xanh hoặc vàng đặc.
Ngoài ra, kháng sinh cũng được cân nhắc cho những người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền mạn tính về tim phổi, hoặc trẻ em có sức đề kháng quá yếu nhằm ngăn ngừa tình trạng bội nhiễm vi khuẩn. Việc quyết định dùng kháng sinh phải dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu như xét nghiệm máu hoặc cấy đờm, tuyệt đối không dựa trên cảm tính của người bệnh.
Cách dùng kháng sinh đúng và an toàn
Nếu được bác sĩ kê đơn kháng sinh, người bệnh cần tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc sử dụng để đạt hiệu quả cao nhất. Đầu tiên là phải dùng đúng liều lượng và đúng thời điểm trong ngày theo chỉ định của bác sĩ. Việc dùng thuốc đúng giờ giúp duy trì nồng độ kháng sinh ổn định trong máu để ức chế vi khuẩn liên tục.
Thứ hai, là phải dùng hết liệu trình thuốc, ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm rõ rệt sau vài ngày đầu. Thông thường, một liệu trình kháng sinh kéo dài từ 5-10 ngày tùy loại. Việc tự ý dừng thuốc sớm sẽ khiến những vi khuẩn còn sót lại trong cơ thể chưa bị tiêu diệt hẳn sẽ có cơ hội đột biến và trở nên kháng thuốc, làm cho những đợt bệnh sau này trở nên rất khó điều trị.
Cảnh báo nguy cơ lạm dụng kháng sinh khi viêm phế quản do virus
Đa số các trường hợp viêm phế quản là do virus mà virus hoàn toàn không bị tiêu diệt bởi kháng sinh. Việc tự ý mua kháng sinh để điều trị khi mới chỉ bắt đầu ho, sốt là một sai lầm nghiêm trọng. Lạm dụng kháng sinh không giúp bệnh mau khỏi mà còn gây ra nhiều tác dụng phụ cho cơ thể như rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, dị ứng hoặc gây áp lực lớn cho gan và thận.
Hậu quả đáng sợ nhất của việc lạm dụng kháng sinh là tình trạng kháng thuốc. Khi kháng sinh bị sử dụng bừa bãi, vi khuẩn sẽ học cách thích nghi và chống lại tác dụng của thuốc. Điều này dẫn đến việc khi người bệnh thực sự bị nhiễm khuẩn nặng, các loại kháng sinh thông thường sẽ không còn tác dụng, buộc phải dùng những loại kháng sinh mạnh hơn, đắt tiền hơn và tiềm ẩn nhiều độc tính hơn. Đây là vấn đề y tế toàn cầu đang đe dọa sự an toàn của nhân loại.
3. Phương pháp điều trị viêm phế quản không dùng kháng sinh
Chăm sóc hỗ trợ
Đối với viêm phế quản do virus, phương pháp điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ để cơ thể tự hồi phục. Người bệnh cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi và uống nhiều nước để làm loãng đờm, giúp việc khạc đờm trở nên dễ dàng hơn. Có thể sử dụng các loại thuốc hỗ trợ như thuốc hạ sốt, thuốc long đờm hoặc siro ho thảo dược để giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu.
Việc súc họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý và giữ ấm vùng cổ ngực là những biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể dùng các biện pháp vỗ rung lồng ngực để giúp trẻ tống đờm ra ngoài. Đa số các trường hợp viêm phế quản do virus sẽ tự khỏi sau khoảng 10 - 14 ngày nếu được chăm sóc tốt và có chế độ dinh dưỡng đầy đủ.
Hình ảnh phế quản bị co thắt do viêm.
Chế độ dinh dưỡng và lối sống để nhanh phục hồi
Dinh dưỡng là yếu tố then chốt giúp tăng cường hệ miễn dịch. Người bệnh nên ăn các loại thức ăn lỏng, dễ tiêu và giàu năng lượng. Bổ sung các loại rau xanh và trái cây chứa nhiều vitamin C để nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Tránh xa khói thuốc lá và các tác nhân gây ô nhiễm vì chúng làm kích ứng niêm mạc phế quản nặng hơn, kéo dài thời gian điều trị.
Trong những ngày thời tiết nồm ẩm, việc giữ cho không gian sống sạch sẽ và khô thoáng là rất cần thiết. Nên sử dụng máy hút ẩm và hạn chế mở cửa sổ khi trời mưa phùn để ngăn chặn nấm mốc và bụi bẩn xâm nhập vào đường hô hấp.
Khi nào cần tái khám ngay lập tức?
Người bệnh đang điều trị viêm phế quản tại nhà cần được đưa đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu trở nặng. Đó là khi tình trạng ho kèm theo sốt cao không giảm sau 3 ngày. Bệnh nhân cảm thấy khó thở, đau ngực dữ dội hoặc trong đờm có lẫn máu. Những dấu hiệu này cho thấy có thể bệnh đã biến chuyển sang viêm phổi hoặc có tình trạng bội nhiễm vi khuẩn nghiêm trọng cần sự can thiệp y tế chuyên sâu.
Mời độc giả xem thêm video:
Dấu hiệu cảnh báo các bệnh hô hấp nặng | SKĐS
