Đun lá đinh lăng bao lâu để giữ được hoạt chất?

1. Vì sao thời gian đun ảnh hưởng đến hoạt chất trong lá đinh lăng?

Trong dược liệu, các thành phần có hoạt tính sinh học thường thuộc nhiều nhóm hợp chất tự nhiên như: Flavonoid, polyphenol, saponin, alkaloid và tinh dầu. Đối với cây đinh lăng, các nghiên cứu dược lý đã ghi nhận sự hiện diện của một số nhóm chất như saponin triterpenoid, polyphenol cùng các hợp chất dễ bay hơi, không độc. Đây được xem là những thành phần có thể góp phần tạo nên các tác dụng sinh học của cây qua các nghiên cứu thực nghiệm.

Tuy nhiên, mỗi nhóm hoạt chất lại có đặc tính khác nhau trong quá trình chế biến. Một số hợp chất tan trong nước có thể được giải phóng tốt hơn khi đun nóng, trong khi các hợp chất phenolic hoặc thành phần dễ bay hơi có thể bị ảnh hưởng nếu tiếp xúc với nhiệt trong thời gian quá lâu. Đặc biệt, tinh dầu và một số chất thơm trong lá đinh lăng có khả năng giảm dần khi đun mở nắp xoong, ấm kéo dài.

Vì vậy, mục đích của việc nấu nước lá đinh lăng không phải là đun càng lâu càng tốt, mà là lựa chọn thời gian phù hợp để hỗ trợ quá trình chiết xuất các thành phần có lợi, đồng thời hạn chế sự biến đổi của các hợp chất tự nhiên trong lá đinh lăng.

Việc đun lá đinh lăng trong thời gian quá dài có thể làm thay đổi chất lượng nước uống. Nước dễ bị cô đặc, có vị đắng, mùi nồng hơn và không còn phù hợp để sử dụng như một loại đồ uống thơm mát của thảo mộc thông thường. Ngoài ra, khi nước được cô đặc quá mức, lượng chất chiết xuất tăng lên không có nghĩa là cơ thể sẽ hấp thu được nhiều lợi ích hơn. Do đó, khi sử dụng các loại lá cây đun với mục đích làm nước uống, người dân nên chú ý đến cách chế biến và liều lượng phù hợp, tránh quan niệm "càng đặc, càng nhiều chất thì càng tốt".

2. Y học cổ truyền dùng lá đinh lăng như thế nào?

Trong y học cổ truyền, đinh lăng còn được gọi là "Nhân sâm của người nghèo" do có hình dáng lá gần giống nhân sâm và được sử dụng phổ biến trong dân gian. Lá đinh lăng có vị hơi đắng, tính mát, thường được dùng trong một số bài thuốc nhằm hỗ trợ giải cảm, lợi sữa, giảm cảm giác mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa.

Một số tài liệu y học cổ truyền ghi nhận đinh lăng được sử dụng dưới dạng:

• Lá đinh lăng tươi hoặc lá phơi khô, sao thơm đun nước uống.
• Lá dùng làm rau gia vị ăn hàng ngày, một số địa phương dùng ăn gỏi cá.
• Củ, rễ đinh lăng dùng ngâm rượu.
• Một số công ty dược đã sản xuất cao lỏng đinh lăng.
• Các bộ phận khác như: Rễ, củ, thân được chế biến theo phương pháp riêng, phù hợp với mục đích sử dụng.

Cây đinh lăng, còn gọi là Nam dương sâm, được đăng tại trang 828 sách "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam" của cố GS. TS. Đỗ Tất Lợi và một số sách thuốc khác. Song không phải ai cũng được biết đến tác dụng và cách bào chế của cây đinh lăng, mà việc sử dụng đinh lăng của người dân chủ yếu dựa trên kinh nghiệm trong nhân dân, nhưng nước lá đinh lăng chưa có thể sử dụng để điều trị hoặc thay thế thuốc trong các bệnh lý cụ thể.

3. Đun lá đinh lăng thời gian bao lâu là phù hợp?

Lá đinh lăng, tên khoa học (Polyscias fruticosa), là một loại dược liệu quen thuộc trong Y học cổ truyền Việt Nam. Từ lâu, lá, rễ, củ và thân cây đinh lăng được sử dụng trong các bài thuốc dân gian với mục đích bồi bổ sức khỏe, giảm mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa, lợi sữa, thanh nhiệt, tăng tuần hoàn não, an thần, giảm đau nhức xương khớp, ngoài ra còn dùng lá tươi giã nát đắp ngoài da để tiêu viêm mụn nhọt, trà thảo mộc trồng làm cây cảnh. Trong thực tế, nhiều người có thói quen đun lá đinh lăng như một loại hằng ngày, nhưng không biết nên đun trong bao lâu là tốt nhất.

Theo nguyên tắc bào chế dược liệu, thời gian đun không chỉ quyết định lượng hoạt chất được hòa tan vào nước mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của một số thành phần trong vị thuốc. Với lá đinh lăng dùng làm nước uống thông thường, cách sử dụng phổ biến là rửa sạch lá, đun với nước trong khoảng 5-10 phút sau khi nước sôi, sau đó để nguội rồi dùng trong ngày.

4. Những ai cần thận trọng khi uống nước lá đinh lăng ?

Mặc dù là loại lá quen thuộc, đinh lăng không phải phù hợp với tất cả mọi người. Một số nhóm nên thận trọng khi dùng:

Người bệnh đang sử dụng thuốc khác để chữa bệnh: Các sản phẩm từ thảo dược có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc hoặc gây tương tác trong một số trường hợp. Người đang điều trị bệnh khác, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ nếu muốn sử dụng thường xuyên.

Phụ nữ mang thai: Chưa có đủ dữ liệu khoa học xác định tính an toàn khi sử dụng lượng lớn nước lá đinh lăng trong thai kỳ, do đó không nên tự ý dùng kéo dài.

Người có cơ địa hay dị ứng: Nếu xuất hiện các dấu hiệu như nổi mẩn, ngứa, khó chịu sau khi sử dụng cần ngừng dùng và tham khảo ý kiến của bác sĩ.

5. Uống nước lá đinh lăng hằng ngày có tốt không ?

Hiện chưa có khuyến cáo chính thức từ các Tổ chức y tế Quốc tế như WHO về việc sử dụng nước lá đinh lăng hằng ngày để điều trị, phòng bệnh hoặc tăng cường sức khỏe.

Đối với người khỏe mạnh, việc sử dụng lá đinh lăng như một loại đồ uống thảo mộc hằng ngày hoặc dùng trong chế độ ăn đa dạng, rau thơm có thể phù hợp, nếu nguyên liệu sạch và dùng với lượng vừa phải.

Không nên xem nước lá đinh lăng là phương pháp điều trị bệnh hoặc thay thế thuốc được bác sĩ kê đơn.

Một chế độ ăn đủ chất dinh dưỡng, cân bằng, vận động thường xuyên, làm việc, nghỉ ngơi khoa học, thể dục mỗi ngày, ngủ đủ giấc và kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn là những yếu tố quan trọng nhất để duy trì sức khỏe lâu dài, trường thọ hơn.

Mời bạn xem thêm video: