Là khu vực phát triển đô thị sôi động của tỉnh Đắk Lắk, phường Buôn Ma Thuột vẫn bền bỉ gìn giữ những thanh âm của đại ngàn bằng cách đưa tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang vào đời sống cộng đồng.
Nhiều người dân ở Buôn Ma Thuột chia sẻ, vào các dịp cuối tuần, lễ hội…, tiếng chiêng lại ngân vang bởi những nhịp gõ của đôi tay các nghệ nhân tài hoa. Các đội cồng chiêng say sưa trình diễn, lan tỏa âm thanh đặc trưng này đến từng nếp nhà, từng cộng đồng dân cư.
Từ sự quan tâm của chính quyền đến nỗ lực trao truyền của nghệ nhân, việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng đang được triển khai rộng khắp ở Buôn Ma Thuột bằng nhiều hình thức như thường xuyên mở các lớp truyền dạy cồng chiêng, tổ chức thi diễn tấu chiêng, hội múa xoang - chiêng… Những việc làm này góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Tây Nguyên ngay trong lòng đô thị hiện đại.
Không gian văn hóa cồng chiêng không chỉ là một loại hình sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là nơi kết tinh lịch sử, tín ngưỡng, phong tục, đời sống tinh thần và bản sắc của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Tại Buôn Ma Thuột, việc gìn giữ tiếng chiêng, điệu xoang không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn di sản mà còn là cách kết nối các thế hệ, bồi đắp niềm tự hào và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương. Chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, nhiều lớp truyền dạy đánh chiêng, múa xoang đã được tổ chức tại các buôn, làng trên địa bàn, thu hút sự tham gia của đông đảo thanh thiếu niên, nhi đồng.
Nhiều lớp truyền dạy cồng chiêng được tổ chức tại Buôn Ma Thuột trong dịp hè năm 2026. Ảnh: H.Giang.
Từ những buổi học đầu tiên còn nhiều bỡ ngỡ, các em dần làm quen với cách cầm chiêng, giữ nhịp, phối hợp trong đội hình, đồng thời hiểu thêm ý nghĩa của từng bài chiêng, từng điệu xoang trong lễ hội và đời sống cộng đồng. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa, văn nghệ mà còn là giải pháp thiết thực nhằm ngăn nguy cơ mai một di sản trong bối cảnh đời sống hiện đại.
Điểm đáng quý là trong hành trình gìn giữ ấy, nghệ nhân vẫn là những người "giữ lửa" bền bỉ nhất. Với tâm huyết và trách nhiệm với cộng đồng, nhiều nghệ nhân đã trực tiếp đứng lớp, truyền dạy miễn phí cho lớp trẻ, trao truyền không chỉ kỹ năng diễn tấu mà còn cả tri thức văn hóa, phong tục, nghi lễ gắn với cồng chiêng. Chính sự kết nối tự nhiên giữa nghệ nhân và thế hệ kế cận đã tạo nên sức sống bền bỉ cho di sản.
Theo ông Nguyễn Hữu Chí, Phó Chủ tịch UBND phường Buôn Ma Thuột, chính quyền địa phương luôn xác định bảo tồn văn hóa truyền thống, trong đó có cồng chiêng và múa xoang, là nhiệm vụ lâu dài, cần được triển khai đồng bộ với sự tham gia của chính quyền, đơn vị chuyên môn và cộng đồng dân cư.
Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục duy trì, nhân rộng các mô hình truyền dạy, gắn với hoạt động văn hóa, giáo dục truyền thống và phát triển du lịch. Qua đó, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong điều kiện mới, giai đoạn phát triển mới.
Thực tế cho thấy, khi được học và thực hành ngay trong không gian cộng đồng, người trẻ không chỉ biết đánh cồng chiêng, múa xoang mà còn hình thành ý thức gìn giữ văn hóa từ bên trong. Nhiều em sau khi học đã mạnh dạn tham gia biểu diễn trong các hoạt động cộng đồng, tìm hiểu thêm về lễ hội, trang phục, nhạc cụ dân gian. Từ đó, văn hóa đặc sắc của đại ngàn không chỉ tồn tại trong hồ sơ hay trên sân khấu mà tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống thường ngày.
Ngày càng nhiều người ở Buôn Ma Thuột thành thạo diễn tấu cồng chiêng. Ảnh: H.Giang.
Để tiếng cồng chiêng ngày càng ngân xa, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đã có kế hoạch bảo tồn, phát huy di sản này. Trong đó, chú trọng truyền dạy, phục dựng nghi lễ, lễ hội; hỗ trợ duy trì các câu lạc bộ, đội cồng chiêng; số hóa dữ liệu và phát huy giá trị di sản gắn với du lịch cộng đồng.
Trong bối cảnh hiện nay, việc đưa cồng chiêng, múa xoang vào trường học, hoạt động ngoại khóa, ngày hội văn hóa dân tộc, liên hoan quần chúng và các mô hình du lịch cộng đồng cũng là hướng đi cần thiết. Khi di sản được đặt trong không gian sống thực, gắn với giáo dục, sinh hoạt cộng đồng và quảng bá hình ảnh địa phương, giá trị văn hóa sẽ được lan tỏa sâu rộng và bền vững hơn.
Bà Phạm Thị Hải Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Buôn Ma Thuột, nhấn mạnh, có thể khẳng định, mỗi lớp truyền dạy cồng chiêng được mở ra là thêm một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi nghệ nhân kiên trì trao truyền là thêm một lần ngọn lửa văn hóa được tiếp sức. Mỗi thanh thiếu niên biết đánh một nhịp chiêng, múa một vòng xoang là thêm một mạch nguồn bản sắc được gìn giữ.
Giữa đô thị Buôn Ma Thuột đang đổi mới từng ngày, tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang, điệu xoang vẫn rộn ràng, như minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa Tây Nguyên.
