Không phải mọi dữ liệu đều được tiếp cận như nhau
Nghị định 102/2025/NĐ-CP quy định việc khai thác, sử dụng dữ liệu y tế phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân và tuân thủ các quy định của pháp luật.
Theo quy định, cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội được khai thác, sử dụng dữ liệu phù hợp với chức năng, nhiệm vụ.
Chủ thể dữ liệu được khai thác, sử dụng dữ liệu y tế phản ánh về chính mình.
Đối với tổ chức, cá nhân khác, việc khai thác dữ liệu phải đáp ứng các điều kiện theo từng loại dữ liệu và quy định pháp luật có liên quan.
Điều này cho thấy việc kết nối các hệ thống chỉ tạo ra khả năng chia sẻ dữ liệu; quyền khai thác dữ liệu còn phụ thuộc vào chủ thể, mục đích và điều kiện tiếp cận.
Đặc thù của dữ liệu y tế là trong hệ thống có thể chứa nhiều thông tin liên quan trực tiếp đến một cá nhân.
Nghị định 102/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, xử lý, khai thác và sử dụng dữ liệu y tế phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu, công nghệ thông tin, giao dịch điện tử, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Các thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, tình trạng sức khỏe, đặc điểm di truyền và các thuộc tính sinh học riêng của cá nhân thuộc nhóm thông tin cần được bảo vệ theo quy định.
Vì vậy, quá trình kết nối dữ liệu y tế phải đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân, từ khi thu thập, truyền nhận, lưu trữ đến khi khai thác và sử dụng.
Khai thác phải gắn với mục đích cụ thể
Việc xây dựng dữ liệu dùng chung không nhằm tập trung thông tin để sử dụng không giới hạn.
Theo Nghị định 102/2025/NĐ-CP, dữ liệu y tế được khai thác để phục vụ công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; quản lý nhà nước; đơn giản hóa thủ tục hành chính; xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo quy định.
Do đó, giá trị của dữ liệu nằm ở khả năng được sử dụng đúng mục đích, đúng thẩm quyền và tạo ra giá trị cho công tác quản lý cũng như người dân.
Kết nối các hệ thống dữ liệu tạo điều kiện khai thác thông tin phục vụ quản lý và chăm sóc sức khỏe, nhưng không đồng nghĩa mọi dữ liệu đều được tiếp cận tự do. Đối với dữ liệu y tế, việc khai thác và chia sẻ được đặt trong khuôn khổ về thẩm quyền, mục đích sử dụng và bảo vệ dữ liệu. (Ảnh Thành Long)
Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID là một ví dụ rõ về việc dữ liệu y tế được khai thác sau khi kết nối, liên thông.
Trong năm 2026, Bộ Y tế tiếp tục triển khai việc kết nối, liên thông dữ liệu khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc và các dữ liệu sức khỏe liên quan từ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế. Mục tiêu là từng bước hình thành Cơ sở dữ liệu sức khỏe cá nhân thống nhất, phục vụ quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời.
Theo Bộ Y tế, đến hết tháng 1/2026, Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID đã được triển khai trên toàn quốc, với hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử của người dân.
Việc khai thác dữ liệu theo hướng này giúp chuyển dữ liệu đã được tạo lập tại các cơ sở y tế thành thông tin có thể phục vụ người dân và cơ quan quản lý trên nền tảng số.
Kết nối phải đi cùng an toàn
Cùng với yêu cầu khai thác, các cơ quan và đơn vị tham gia hệ thống phải bảo đảm an toàn trong quá trình kết nối và chia sẻ dữ liệu.
Trong chỉ đạo của Chính phủ tháng 5/2026 về triển khai Sổ sức khỏe điện tử, Bộ Công an được giao phối hợp triển khai kết nối, khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử để phục vụ lập, cập nhật thông tin Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID; đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình thu thập, lưu trữ, kết nối, chia sẻ dữ liệu sức khỏe.
Ở cấp độ rộng hơn, Đề án phát triển ứng dụng định danh quốc gia VNeID giai đoạn 2026-2030 cũng xác định VNeID là nền tảng để kết nối, chia sẻ, xác thực thông tin giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống thông tin. Đề án đồng thời yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn và bảo vệ dữ liệu trong toàn bộ quá trình kết nối, thu thập, truyền, lưu trữ, xử lý, chia sẻ, khai thác, sao lưu và phục hồi dữ liệu.
Như vậy, việc hình thành dữ liệu dùng chung trong lĩnh vực y tế đi kèm hai yêu cầu song song: tăng khả năng kết nối, chia sẻ để dữ liệu được khai thác hiệu quả; đồng thời kiểm soát việc tiếp cận và bảo vệ dữ liệu trong suốt quá trình sử dụng.
Đây cũng là lý do việc xây dựng dữ liệu dùng chung không thể chỉ tập trung vào hạ tầng kỹ thuật. Cùng với kết nối, các cơ quan quản lý phải xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, phạm vi dữ liệu được khai thác, mục đích sử dụng và các yêu cầu về an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Trong năm 2026, Bộ Y tế tiếp tục làm sạch, chuẩn hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Chính phủ cũng đặt yêu cầu hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử trên VNeID và kết nối dữ liệu y tế từ cấp xã đến cấp tỉnh trong tháng 10/2026.
Khi những yêu cầu này được thực hiện đồng bộ, dữ liệu y tế không chỉ được lưu trữ tập trung mà có thể trở thành nguồn thông tin được khai thác đúng mục đích, phục vụ quản lý ngành và chăm sóc sức khỏe người dân, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn và bảo vệ dữ liệu.