Đền Truông Bát tại thôn Khe Giao 1, xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh là ngôi Đền có lịch sử khoảng 600 năm. Đây là nơi thờ Vương Nương Thánh Mẫu Lộc Hoa Công Chúa Cao Sơn Thần Nữ - Chế Thắng Mã Vàng - Lê Mại Đại Vương Thượng Thượng Thượng Đẳng Tối Linh Thần. Đền được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh vào năm 2011.
Ngôi đền được xây dựng trên vùng đất có địa thế đẹp, ở một góc Ngã ba Khe Giao gần Tỉnh lộ 3 và Quốc lộ 15, một trong những địa danh nổi tiếng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là một trong những di tích văn hóa nổi tiếng, hằng năm đón lượng lớn du khách thập phương đến chiêm bái và hành lễ.
Tương truyền Lộc Hoa Công Chúa là một nữ tướng tài sắc, văn võ song toàn, phò vua Lê chống giặc Minh xâm lược. Bà cầm quân trấn ải miền sơn cước vùng trời Nam. Khi bà mất, nhân dân vô cùng thương tiếc lập Am miếu thờ bà (còn gọi Bà là Thánh Mẫu). Đến thời vua Minh Mạng đã sắc phong cho thần miếu là “Cao sơn thần nữ chế thắng mã vàng đại vương thượng thượng đẳng tối linh thần”, rồi cho lập đền thờ ngay trên miếu thiêng và chỉ dụ các thần đến dự lễ tế.
Những ngày đầu năm mới đông đảo du khách thập phương tới tham bái tại đền.
Chị Trần Thị Hiền, trú xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh cho biết, hằng năm mỗi dịp đầu năm mới, chị thường cùng người thân đến đền để thắp nhang cầu bình an và tham quan các công trình trong đền.
Người dân đến đền ngoài dâng hương, dâng lễ còn có nhiều điểm để tham quan. Anh Đào Duy Đồng (SN 1983, xã Đồng Tiến, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết, đền Truông Bát là điểm đến quen thuộc những ngày đầu năm. Nơi đây là một địa điểm tâm linh còn có cảnh sắc đẹp.
Ông Ngô Công Hoàn, Ban Quản lý đền Truông Bát cho biết, đơn vị phối hợp với các lực lượng của địa phương bố trí nhân lực để thực hiện công tác đón khách, viết sớ, không có hiện tượng chèo kéo, mê tín dị đoan và đảm bảo an ninh trật tự, an toàn phòng chống cháy nổ.
