Đột phá từ y tế cơ sở trong cấp cứu đột quỵ tại Thanh Hóa

Ranh giới sinh tử trên địa bàn "Việt Nam thu nhỏ"

Với đặc thù địa lý rộng lớn và phức tạp của tỉnh Thanh Hóa, việc cấp cứu người bệnh đột quỵ não từ lâu đã trở thành một bài toán vô cùng trăn trở đối với ngành y tế địa phương.

Trước đây, nhiều gia đình lựa chọn đưa người bệnh thẳng đến BVĐK tỉnh Thanh Hóa khi xuất hiện dấu hiệu nghi đột quỵ. Quãng đường di chuyển kéo dài làm tăng nguy cơ bỏ lỡ thời gian điều trị tối ưu, đặc biệt với phương pháp tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch, thường được xem xét trong vòng 4,5 giờ từ khi khởi phát triệu chứng ở những bệnh nhân đủ điều kiện.

"Nếu không đưa được kỹ thuật cấp cứu về gần dân, người bệnh ở vùng xa sẽ luôn chịu thiệt thòi," GS.TS. Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ khi nhớ lại những trăn trở ban đầu.

Trước khi đề tài nghiên cứu được triển khai, Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), đã hỗ trợ đào tạo và thành lập đơn nguyên đột quỵ tại một số cơ sở y tế trên địa bàn. Tuy nhiên, các mô hình vẫn còn phân tán, chưa hình thành mạng lưới đồng bộ trên toàn tỉnh.

Từ thực tế đó, đề tài khoa học cấp tỉnh "Nghiên cứu nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ não tại các bệnh viện cấp cơ bản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa" được triển khai, do BVĐK tỉnh Thanh Hóa chủ trì, với sự hỗ trợ chuyên môn của GS.TS. Mai Duy Tôn và các chuyên gia Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai.

Từ 10 bệnh viện trọng điểm trong đề tài, mạng lưới tiếp tục mở rộng đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ sở khác, trong đó có bệnh viện tại khu vực miền núi. Theo số liệu của đề tài, toàn tỉnh hiện có 17 bệnh viện có năng lực xử trí đột quỵ, chưa tính Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa.

"Hiệu ứng lan tỏa" – Tỉ lệ cấp cứu tái thông toàn tỉnh tăng đột biến

Khi nói về thành công của đề tài, GS.TS. Mai Duy Tôn đặc biệt lưu ý: Giá trị lớn nhất của mạng lưới nằm ở "hiệu ứng lan tỏa" làm thay đổi cục diện cấp cứu đột quỵ trên toàn tỉnh Thanh Hóa.

Trong giai đoạn đầu triển khai, khi các bệnh viện tuyến cơ sở mới thành lập đơn vị đột quỵ và hoàn thành đào tạo nhân lực, hệ thống hội chẩn từ xa Telemedicine và mạng lưới Code Stroke trực tuyến đã được kích hoạt 24/7.

Khi tiếp nhận người bệnh nghi đột quỵ, bệnh viện tuyến cơ sở kích hoạt quy trình Code Stroke, đánh giá lâm sàng và chụp CT. Hình ảnh cùng thông tin chuyên môn được chia sẻ qua hệ thống hội chẩn từ xa để chuyên gia tuyến trên hỗ trợ quyết định điều trị tại chỗ hoặc chuyển tuyến.

"Có những trường hợp người bệnh nhập viện tuyến cơ sở trong tình trạng liệt nửa người, nói ngọng (nói khó) nặng. Nhưng nhờ phim CT được đọc ngay qua hệ thống và có sự đồng ý của chuyên gia tuyến trên, bác sĩ tuyến dưới đã tự tin chỉ định tiêm thuốc làm tan cục máu đông ngay tại chỗ. Chỉ sau khi kết thúc liều thuốc, người bệnh đã có thể cử động lại tay chân," ThS.BS. Đoàn Thị Bích, Trưởng khoa Thần kinh – Đột quỵ (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa) nhớ lại.

Chính nhờ sự kết nối liên hoàn này, trong 9 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ cấp được điều trị tái thông mạch máu tại BVĐK tỉnh Thanh Hóa, gồm tiêu sợi huyết và can thiệp lấy huyết khối cơ học, tăng từ mức bình quân khoảng 10% những năm trước lên 15–20%, theo số liệu được cung cấp.

Và khi các bệnh viện cấp cơ bản chính thức được cấp phép thực hiện kỹ thuật tại chỗ, hiệu quả điều trị càng được khẳng định rực rỡ. Nhiều bệnh nhân đột quỵ cấp được điều trị tiêu sợi huyết thành công ngay tại tuyến cơ sở với thời gian từ lúc nhập viện đến khi tiêm mũi thuốc đầu tiên (Door-to-Needle) trung vị đạt 53,5 phút – tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Trong đó, 81,2% bệnh nhân cải thiện thần kinh sớm và 75% đạt mức phục hồi chức năng tốt (mRS 0–2) khi xuất viện, tự đi lại và sinh hoạt bình thường.

Khai thông hành lang pháp lý và động lực chuyển đổi số từ Nghị quyết 57-NQ/TW

Sự thành công của một kỹ thuật y khoa chuyên sâu tại tuyến cơ sở không thể tách rời vai trò mở đường của quản lý nhà nước và sự đổi mới tư duy chỉ đạo. Tiêu sợi huyết vốn là một kỹ thuật đòi hỏi tính chính xác cao và quy trình nghiêm ngặt. Nếu không có hành lang pháp lý rõ ràng và ứng dụng công nghệ hiệu quả, cán bộ y tế tuyến cơ sở khó tránh khỏi tâm lý e ngại trách nhiệm.

Dưới góc độ tham mưu quản lý nhà nước về chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh, BSCKII. Phùng Đức Toàn, Trưởng phòng Nghiệp vụ Y Dược, Sở Y tế Thanh Hóa nhấn mạnh, việc Bộ Y tế thống nhất cho phép 12 bệnh viện đa khoa cấp cơ bản triển khai kỹ thuật tiêu sợi huyết trong điều trị nhồi máu não cấp mà không cần thí điểm là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ trên địa bàn tỉnh.

Dưới góc độ chuyên gia đầu ngành, GS.TS. Mai Duy Tôn đánh giá mô hình mạng lưới cấp cứu đột quỵ 3 tuyến (Trung ương – Tỉnh – Cơ sở) tại Thanh Hóa là một mô hình điểm mang tính chất quy mô rộng lớn hoàn chỉnh, đại diện cho một địa phương có đầy đủ địa hình rừng, biển, đồng bằng và miền núi.

Mô hình này đã chứng minh một luận điểm khoa học quan trọng: khi được đào tạo chuẩn hóa "cầm tay chỉ việc" và kết nối qua hệ thống Telestroke/Code Stroke, các bệnh viện cấp cơ bản hoàn toàn có thể làm chủ kỹ thuật tiêu sợi huyết an toàn, hiệu quả.

Về định hướng phát triển trong thời gian tới, GS.TS. Mai Duy Tôn cho biết Bệnh viện Bạch Mai sẽ tiếp tục đồng hành cùng Thanh Hóa để duy trì và nâng cao chất lượng mạng lưới thông qua các chương trình đào tạo diễn tập mô phỏng (simulation) và kiểm tra định kỳ. Đặc biệt, Bệnh viện Bạch Mai duy trì chính sách hỗ trợ 50% kinh phí đào tạo cho các bác sĩ, điều dưỡng tuyến tỉnh và tuyến cơ sở ra học tập chuyên ngành đột quỵ.