Đợt không khí lạnh đầu mùa làm cho nhiều khu vực miền Bắc chuyển mát

Không khí lạnh nén rãnh áp thấp gây mưa lớn

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia,  từ khoảng 30-31/8 một bộ phận áp cao lục địa (không khí lạnh) ở phía Bắc có khả năng đẩy rãnh áp thấp xuống Bắc Bộ nước ta gây mưa dông từ đêm 29/8 đến ngày 1/8, cảnh báo có nơi mưa to đến rất to.

Các ngày 31/8-1/9 Bắc Bộ trời mát, nhiệt độ ban ngày chỉ 28-31 độ C. Đêm và sáng giảm xuống còn 23 - 27 độ C, có nơi dưới 23 độ C mang đến cảm giác se lạnh. Đúng ngày 2/9, khả năng miền Bắc sẽ có một ngày thời tiết đặc trưng của mùa thu với nắng hanh vàng.

Với khu vực Thanh Hóa đến phía Bắc tỉnh Quảng Trị lưu ý từ khoảng đêm 30/8-02/9 khả năng có mưa, mưa vừa, cục bộ có mưa to đến rất to.

Theo Tổng cục Khí tượng thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, không khí lạnh được hiểu là một khối không khí có nhiệt độ rất thấp di chuyển từ lục địa châu Á xuống khu vực nước ta, nơi đang có khối không khí ấm chiếm ưu thế. Hiện tượng này thường xảy ra vào mùa Đông và là nguyên nhân chính gây ra các đợt rét đậm, rét hại.

"Không khí lạnh bất thường" thường chỉ những đợt không khí lạnh đến sớm, mạnh bất thường, hoặc có cường độ, diễn biến khó lường hơn bình thường do các yếu tố khí hậu như La Nina và biến đổi khí hậu. Nó có thể gây rét đậm, rét hại diện rộng, kèm băng giá, sương muối ở miền núi và mưa lớn ở nhiều nơi, ảnh hưởng đến sinh hoạt, sản xuất, sức khỏe và cần người dân cảnh giác theo dõi thông tin dự báo để phòng chống.

Khối không khí này có nguồn gốc từ vùng cực đới, tràn qua lục địa châu Á dưới dạng frông lạnh (cold front). Frông lạnh được định nghĩa là ranh giới nơi một khối khí lạnh, khô và đậm đặc hơn đẩy khối khí nóng, ẩm phía trước nó đi lên nhanh chóng, dẫn đến sự thay đổi thời tiết đột ngột.

Do hướng di chuyển chủ yếu khi vào nước ta là hướng Đông Bắc nên hiện tượng này còn được gọi là "gió mùa đông bắc". Tuy nhiên, khi xuống đến Việt Nam, trong nhiều trường hợp nó không còn thể hiện rõ các tính chất điển hình của một frông lạnh, vì vậy tên gọi chung phổ biến nhất vẫn là "không khí lạnh".

Trong các tháng chuyển tiếp giữa mùa nóng và mùa lạnh, không khí lạnh có thể gây mưa to, dông, tố lốc, và đôi khi có cả mưa đá. Vào những tháng chính đông (từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau), hiện tượng sương muối, băng giá thường xuyên xảy ra vào ban đêm khi trời quang mây. Ở những vùng núi cao, thậm chí có thể xuất hiện tuyết rơi.

Rét đậm xuất hiện muộn song vẫn có thể xảy ra những đợt rét mạnh

Hiện tượng El Nino được dự báo sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối thời tiết Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, El Nino hiện đang ở trạng thái hoạt động và sẽ tiếp tục mạnh dần từ tháng 8. 

Khả năng El Nino đạt cường độ mạnh đến rất mạnh trong giai đoạn tháng 8-10 lên tới 90%, sau đó tăng lên 95% trong thời kỳ từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Đặc biệt, giai đoạn tháng 10-12 được đánh giá có xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh lên tới 81%, cho thấy hiện tượng này sẽ tác động rõ rệt đến diễn biến thời tiết trong mùa thu và mùa đông năm nay.

Dưới ảnh hưởng của El Nino, nền nhiệt trên cả nước được dự báo duy trì ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, nhiệt độ trung bình tại Bắc Bộ và Thanh Hóa phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-1,5 độ C. Tại các khu vực còn lại, nhiệt độ trung bình cao hơn từ 1,5-2 độ C, riêng một số nơi ở khu vực Cao nguyên Trung Bộ có thể cao hơn từ 2-2,5 độ C. Xu thế này cho thấy mùa đông năm nay có khả năng ấm hơn so với quy luật khí hậu thông thường.

Cơ quan khí tượng cũng nhận định, trong điều kiện El Nino duy trì, hoạt động của không khí lạnh từ nay đến đầu năm 2027 có xu hướng yếu hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc sẽ không xuất hiện các đợt rét. Dự báo vẫn có khả năng xảy ra các đợt rét đậm, rét hại, chủ yếu tập trung trong tháng 1/2027. Người dân, đặc biệt tại khu vực vùng núi phía Bắc, vẫn cần đề phòng những đợt không khí lạnh mạnh khiến nhiệt độ giảm sâu, có thể kèm theo băng giá và mưa tuyết.

Bên cạnh việc làm cho mùa đông có xu hướng ấm hơn, El Nino còn khiến nền nhiệt trên phạm vi toàn quốc duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan, đòi hỏi các địa phương và người dân tiếp tục theo dõi sát các bản tin dự báo để chủ động ứng phó với những diễn biến bất thường của thời tiết trong những tháng cuối năm 2026.

Mùa đông năm nay dự báo ấm hơn, không khí lạnh hoạt động muộn

SKĐS - Từ nay đến đầu năm 2027, nền nhiệt trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1,5 độ C, có nơi cao hơn 2 độ trong các tháng cuối năm 2026. Mùa đông năm nay cũng được dự báo ấm hơn.