Sau hai lần trước tổ chức thành công, Việt Nam dường như đã lấy lòng được các vị khách khó tính đến từ châu Âu nên lần này Liên minh các Tổ chức Văn hóa châu Âu (EUNIC) lại chọn Việt Nam làm nơi tổ chức Festival Phim tài liệu quốc tế lần thứ 3 (6-14/6/2011). Các vị khách đến từ các nước: Italy, Đức, Thụy Sĩ, Pháp, Ba Lan, Đan Mạch, Bỉ cùng với Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương Việt Nam là những đơn vị tham gia Liên hoan lần này.
Ghi nhận thành công từ một festival phim
Liên hoan lần này mang chủ đề khá hay: Một quốc gia không có phim tài liệu giống như một gia đình không có album ảnh. Điều ấy nói lên ý nghĩa và tầm quan trọng của phim tài liệu đối với mỗi quốc gia. Tuy mỗi quốc gia có nền văn hóa riêng nhưng liên hoan phim tài liệu lần này đã đem đến cho người xem yêu thích phim tài liệu châu Âu và Việt Nam những trải nghiệm thú vị sau khi thưởng thức các tác phẩm in đậm bản sắc văn hóa mỗi nước.
Với sự chọn lựa khá đa dạng về đề tài phim, trên nguyên tắc như cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa của châu Âu và Việt Nam thông qua những thước phim tài liệu rất sống động về đất nước, con người, những cách suy nghĩ, ứng xử của mỗi dân tộc, đây là cơ hội tốt để khán giả có thể thưởng thức những tác phẩm điện ảnh đa dạng, phong phú theo phong cách khác nhau của các nhà làm phim Việt Nam và quốc tế. Chẳng hạn như: Nghệ thuật bị đánh cắp (Italy) và Điệu múa cổ (Việt Nam) cùng nói về hội họa nhưng ở hai khía cạnh khác nhau. Clevelandchống lại phố Wall (Thụy Sĩ) và Khoảng cách (Việt Nam) khai thác về sự phân biệt giàu nghèo trong xã hội. Thu vàng (Đức) và Chuyện của mọi nhà (Việt Nam) phản ánh cuộc sống của những người cao tuổi khi cuộc sống, sức khỏe của họ dần thay đổi theo thời gian. Nếu khán giả quan tâm tới vấn đề mưu sinh của những người xa xứ có thể xem hai bộ phim Những câu chuyện mưa (Bỉ) và Lời ru thì buồn (Việt Nam). Còn Hiệu ứng Chopin (Ba Lan) và Kèn đồng (Việt Nam) lại là sự gặp nhau ở những sắc màu âm nhạc huyền ảo. Hai bộ phim cuối cùng của Festival là Mumbai - Đứt kết nối (Đan Mạch) và Đất lạnh (Việt Nam) với chủ đề nóng về quy hoạch hóa đô thị ở khắp mọi nơi trên thế giới. Đặc biệt, Múa với Pietragalla trên đầu mũi chân của đạo diễn Stephane Gillot (Pháp) và Hãy nói! của hai đạo diễn trẻ Đào Thanh Tùng, Phan Huyền Thư (Việt Nam) là hai bộ phim chiếu mở màn trong đêm khai mạc ngày 6/6 tại TP.HCM. Chủ đề của hai phim này nói về những vũ công đường phố và các cú sốc văn hóa trong giới trẻ hôm nay.
 Cảnh phim Hãy nói! |
Có thể nói, Festival Phim tài liệu quốc tế - Việt Nam lần thứ 3 đã có những thành công rất đáng khích lệ, đặc biệt về mặt lựa chọn đề tài của các nhà làm phim châu Âu và Việt Nam.
Đặc biệt, sau sự kiện này đã tạo ra những cơ hội hợp tác, phái đoàn Wallonie-Bruxelles, Bỉ đồng ý hỗ trợ về kinh phí để giúp Hãng Phim tài liệu và khoa học Trung ương tổ chức những khóa bồi dưỡng, đào tạo người làm phim tài liệu. Viện Goethe của Cộng hòa Liên bang Đức; Đại sứ quán: Italia, Thụy Sĩ,Ba Lan, Đan Mạch và Hãng phim tài liệu và khoa học Trung ương đã thống nhất việc phổ biến các phim tài liệu của châu Âu và Việt Nam đến với công chúng mỗi nước.
Trông người mà ngẫm...
Có ý kiến cho rằng đối với Hãng Phim tài liệu và khoa học Trung ương, Liên hoan phim tài liệu Quốc tế là cơ hội cho các nghệ sĩ của Hãng được tiếp xúc với các tác phẩm cũng như những nhà làm phim thế giới để học hỏi được cách làm phim, cách thể hiện tác phẩm… của các nhà làm phim quốc tế. Học hỏi người khác là việc luôn cần thiết và mãi là một phần không thể thiếu đối với những người cầu thị. Song, xem ra các nhà làm phim tài liệu Việt Nam mãi vẫn chỉ là những chú học trò quen học thuộc bài hơn là áp dụng những cái đã học được ở người vào công việc của mình.
Dù có nhìn nhận theo cách nào, khán giả vẫn chưa hoàn toàn tin vào chất lượng phim tài liệu Việt. Các nhà làm phim của ta thường nghĩ rằng mình phải nói cho người xem hiểu theo kiểu “định hướng” tư tưởng khiến khán giả cảm thấy mình bị coi thường hay chí ít cũng là người ngoài cuộc, không có bất kỳ một cơ hội nào để “đồng sáng tạo” với các nhà làm phim, mà họ biến thành những người “bị giáo dục” một cách thụ động. Vì vậy, phim tài liệu VN vẫn chưa thu hút được đông đảo khán giả.
HẠ LANG