Con người chưa bao giờ từ bỏ những ước mơ của mình và ngành khoa học thần kinh đã vô cùng kiên trì trên con đường tìm ra cách để dịch tín hiệu của não thành ngôn ngữ có thể hiểu được. Những năm gần đây, các nhà khoa học đã mở được cánh cửa đầu tiên của tòa lâu đài tưởng như bất khả xâm phạm này.
Vài năm trước, một người đàn ông bị liệt tên là Matt Nagle có thể điều khiển một cánh tay nhân tạo bằng cách sử dụng năng lượng ý nghĩ, ông ta đã cấy một con chíp vào đầu và nó "đọc" được ý định cử động cánh tay và truyền tín hiệu đến cánh tay giả.
Một bước tiến nữa là việc sử dụng máy quét để đọc được não phản ứng như thế nào với hàng nghìn hình ảnh khác nhau, các tín hiệu thay đổi khi bệnh nhân nhìn thấy các bức tranh khác nhau. Sau đó, đã có nhiều kỹ thuật và loại máy móc ra đời, tuy nhiên, các kỹ thuật này đều đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải đặt điện cực vào chất xám trong não của những người tình nguyện. Điều đáng nói là, việc đưa các loại thiết bị vào sâu trong não của bất kỳ ai đều tiềm ẩn những nguy cơ khôn lường.
Mới đây, các nhà khoa học ở trường Đại học Utah công bố là họ có thể giải mã được các tín hiệu của não mà chỉ cần sử dụng các điện cực đặt ở bề mặt não. Thử nghiệm của Đại học Utah là một nghiên cứu mới nhất và mang tính đột phá trong một loạt các nghiên cứu liên quan việc đọc ý nghĩ, trong đó các tín hiệu của não có thể được đọc và "giải mã" hoặc dùng để điều khiển các dụng cụ nối với máy tính.
Bằng cách sử dụng các bộ cảm ứng gắn vào não một số người tình nguyện, các nhà khoa học đã có thể ghi lại các tín hiệu điện từ được tạo ra khi con người nghĩ đến các từ đơn giản. Các tín hiệu điện tử được tạo ra từ hàng nghìn nơron thần kinh sẽ được các vi điện cực ghi lại. Chỉ bằng hai con chíp nhỏ, mỗi con chip gồm 16 điện cực có kích thước bằng chiếc cúc áo được gắn vào hai vị trí khác nhau trên não người bệnh: một là trên phần vỏ não điều khiển cơ liên mặt: điều khiển hoạt động của miệng, môi, lưỡi và các cơ mặt khác liên quan đến việc phát âm. Vị trí thứ hai là vùng Wernicke, là một trung tâm xử lý cao cấp nằm ở thùy thái dương, đây được coi là trung tâm của não liên quan chặt chẽ đến việc hình thành ngôn ngữ và tư duy.
 |
Các từ thông dụng nhất trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt là vô cùng cần thiết với các bệnh nhân bị liệt có, không, thêm nữa, giảm đi, nóng, lạnh, khát, đói, xin chào và tạm biệt được các bệnh nhân lặp lại 10 lần trong não. Tỷ lệ thành công là từ 76 - 90%. Vậy là, mặc dù các điện cực này vẫn phải đưa vào trong hộp sọ, nhưng chỉ là trên bề mặt não chứ không phải đưa sâu vào não và các tín hiệu trên bề mặt não đã có thể thể hiện được các suy nghĩ xảy ra sâu bên trong não.
Các nhà nghiên cứu thấy rằng mỗi từ khi nói ra sẽ tạo ra rất nhiều tín hiệu trong não và khoảng cách giữa các điện cực cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phân biệt các từ với nhau.
Một phát hiện thú vị ngoài dự kiến là: khi bệnh nhân lặp lại các từ thì vùng não kiểm soát cơ mặt hoạt động mạnh nhưng vùng Wernicke là hoạt động kém nhất. Thế nhưng vùng Wernicke lại tăng hoạt động khi các nhà nghiên cứu nói lời "cám ơn". Điều này hé mở vai trò của Wernicke trong việc hiểu ngôn ngữ ở mức độ rất cao và tinh tế, còn vùng cơ mặt chỉ hỗ trợ cho việc phát âm từ ngữ. Phát hiện này rất quan trọng trong việc chính xác hóa việc dịch ý nghĩ của con người.
"Tất nhiên, đây chỉ là kết quả ban đầu làm cơ sở và động lực để chúng tôi thực hiện một loạt các nghiên cứu mới", Bradley Greger, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.
Ông cũng tiết lộ thêm "Việc chúng tôi cần làm ngay là tạo ra một con chíp gồm 121 điện cực và thậm chí là lớn hơn nữa để đọc được một số lượng khổng lồ các số liệu trong não, và như thế, các từ được dịch ra sẽ chính xác hơn".
Mặc dù vấn đề này được phát hiện ra trong lĩnh vực y tế, nhưng ngay khi được công bố, nó đã các nhà quân sự vô cùng quan tâm. Một thiết bị cho phép người lính hoặc phi công điều khiển một xe tăng hoặc một con tàu vũ trụ từ một vị trí điều khiển an toàn, sẽ là một thế mạnh lớn đối với nền quân sự của bất cứ đất nước nào. |
Và một điều đáng lo ngại cần đặt ra là liệu kỹ thuật này có bị lạm dụng để phục vụ mưu đồ muốn kiểm soát ý nghĩ của người khác không. Hiện nay rất nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là Mỹ, các doanh nghiệp đã có tiền lệ kiểm tra nhân viên của mình về việc uống rượu và sử dụng ma túy. Liệu trong tương lai có thể có quy định mới để kiểm tra não về "sự trung thành" của nhân viên đối với chủ?
Việc lừa dối chồng hoặc vợ có thể sẽ bị phát hiện, nếu mỗi gia đình hoặc văn phòng luật có máy đọc ý nghĩ thì tất nhiên là khi đó, sẽ chẳng còn bí mật nào là an toàn nữa. Và, "tự do tư tưởng" - sự tự do cuối cùng của con người cũng có thể bị tước đoạt mất?
Quỳnh Diệp