Đọc nhãn thực phẩm: Kỹ năng giúp người tiêu dùng bảo vệ sức khỏe gia đình
Trong bối cảnh thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến, việc đọc và hiểu thông tin trên nhãn thực phẩm đang trở thành kỹ năng quan trọng để mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe. Nhãn thực phẩm không chỉ cung cấp thông tin về nguồn gốc sản phẩm mà còn giúp người tiêu dùng nhận biết hàm lượng đường, muối, chất béo hay năng lượng trước khi lựa chọn.
Trên nhãn thực phẩm có 8 nội dung bắt buộc gồm tên sản phẩm, thành phần cấu tạo, định lượng, ngày sản xuất và hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, xuất xứ hàng hóa, thông tin đơn vị chịu trách nhiệm và các cảnh báo an toàn.
Trong đó, phần thành phần cấu tạo đặc biệt quan trọng vì các nguyên liệu sẽ được liệt kê theo thứ tự giảm dần về khối lượng. Điều này giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm chứa nhiều đường, muối hay dầu mỡ hay không. Các cảnh báo dị ứng cũng cần được chú ý để tránh những nguyên liệu có nguy cơ gây phản ứng cho cơ thể.
Nên đọc kỹ nhãn thực phẩm để có lựa chọn dinh dưỡng tốt nhất.
Thông tin về phụ gia thực phẩm cũng cần được xem xét kỹ. Trẻ nhỏ nên hạn chế các sản phẩm chứa nhiều màu tổng hợp; người tăng huyết áp cần chú ý thực phẩm có nhiều natri và chất điều vị; trong khi người đái tháo đường nên đọc kỹ các loại chất tạo ngọt nhân tạo.
Ngoài thành phần, định lượng sản phẩm theo hệ đo lường quốc tế SI giúp người mua dễ so sánh giá trị dinh dưỡng và tính toán khẩu phần ăn phù hợp.
Bên cạnh đó, ngày sản xuất, hạn sử dụng và hướng dẫn bảo quản cũng là những thông tin không thể bỏ qua. Tài liệu nhấn mạnh thực phẩm hết hạn tuyệt đối không nên sử dụng để tránh nguy cơ ngộ độc.
Hiểu đúng bảng giá trị dinh dưỡng
Theo tài liệu, bảng thông số dinh dưỡng là phần quan trọng nhất trên nhãn thực phẩm vì giúp người tiêu dùng "nhìn thấu bản chất sản phẩm thay vì quảng cáo". Bảng này cung cấp số liệu về năng lượng và các dưỡng chất thiết yếu trong mỗi khẩu phần ăn.
Khi đọc nhãn, người tiêu dùng cần đặc biệt chú ý đến năng lượng (Calories/Kcal). Một số sản phẩm ghi lượng calo cho từng khẩu phần nhỏ, trong khi cả bao bì có thể chứa nhiều khẩu phần. Điều này dễ khiến người dùng nạp năng lượng vượt mức mà không nhận ra.
Thông tin về chất béo cũng cần được xem xét cẩn thận. Tài liệu khuyến cáo nên hạn chế chất béo bão hòa và tránh hoàn toàn chất béo chuyển hóa (Trans Fat) do nguy cơ gây tắc mạch máu.
Trong khi đó, đường được xem là "kẻ thù giấu mặt" trong nhiều loại thực phẩm tưởng chừng lành mạnh. Người tiêu dùng nên tìm dòng chữ "Added Sugars" để nhận biết lượng đường bổ sung và hạn chế nguy cơ tăng đường huyết, tích mỡ bụng.
Đối với natri, tài liệu cho biết muối xuất hiện trong hầu hết thực phẩm đóng hộp nhằm mục đích bảo quản và tăng hương vị. Việc tiêu thụ quá nhiều natri có thể gây tích nước và tăng huyết áp. Các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên những sản phẩm ghi nhãn "Low Sodium".
Những mẹo chọn thực phẩm thông minh
Để lựa chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe, tài liệu khuyến nghị người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm ít đường. Thực phẩm chứa trên 22,5g đường/100g được xem là có hàm lượng đường cao, trong khi mức dưới 5g/100g được đánh giá là lành mạnh hơn.
Với natri, nếu hàm lượng vượt quá 600mg/100g sản phẩm, người tiêu dùng nên cân nhắc hạn chế sử dụng.
Ngoài ra, các chuyên gia khuyến khích chọn thực phẩm giàu chất xơ với mức từ 3-6g/100g nhằm hỗ trợ tiêu hóa, giảm cholesterol và kiểm soát cân nặng.
Danh sách thành phần ngắn gọn cũng là dấu hiệu cho thấy sản phẩm ít qua chế biến công nghiệp hơn. Nếu đường, muối hoặc dầu nằm trong nhóm thành phần đầu tiên, sản phẩm đó thường kém lành mạnh.
Tài liệu cũng đưa ra "quy tắc đèn giao thông" khi mua sắm: màu xanh là nhóm nên ưu tiên, màu vàng cần cẩn trọng và màu đỏ là nhóm nên hạn chế vì chứa nhiều Trans Fat, đường bổ sung hoặc natri cao.
Cẩn trọng với mì ăn liền và thực phẩm nhiều đường
Thông qua các ví dụ thực tế, tài liệu cho thấy một gói mì ăn liền có thể chứa khoảng 1.600mg natri, tương đương gần 50% lượng muối khuyến nghị trong ngày. Lời khuyên được đưa ra là hạn chế sử dụng toàn bộ gói gia vị và không nên uống nước dùng.
Trong khi đó, một hộp sữa hoặc sữa chua có đường dung tích 110ml có thể chứa tới 15g đường, tương đương khoảng 4 thìa cà phê đường. Nếu sử dụng 3-4 hộp mỗi ngày, lượng đường nạp vào cơ thể có thể vượt ngưỡng khuyến nghị.
Các chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên ghi nhớ "quy tắc 5-20": mức 5% được xem là thấp và phù hợp với các chỉ số như đường, muối hay chất béo xấu; trong khi mức 20% được xem là cao, phù hợp với chất xơ, vitamin và khoáng chất.
