Độc đáo Tết mùa người Giẻ - Triêng giữa lòng Hà Nội

Lễ hội độc đáo mừng mùa lúa mới

Với người Giẻ - Triêng, khi mùa màng đã thu hoạch xong, thóc lúa được đưa về kho cũng là lúc cộng đồng chuẩn bị đón Tết mùa, hay lễ "Ăn mừng lúa mới". Đây là một trong những dịp lễ quan trọng trong đời sống của đồng bào, thường diễn ra vào khoảng tháng 11 hoặc tháng 12 hằng năm.

Tết mùa là dịp cộng đồng bày tỏ lòng biết ơn Giàng và các vị thần đã che chở, ban cho dân làng một mùa vụ thuận lợi. Qua các nghi lễ, đồng bào cũng gửi gắm mong ước năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, con cháu mạnh khỏe, buôn làng no ấm.

Công việc chuẩn bị được cả cộng đồng chung tay thực hiện. Nam giới chuẩn bị sản vật, phụ nữ giã gạo, gói bánh, chế biến món ăn. Những lễ vật từ lúa mới, gà, thịt, rau rừng đến rượu cần đều mang dấu ấn đời sống sản xuất và sinh hoạt của cư dân miền núi.

Trong nghi thức truyền thống, các sản vật được chuẩn bị chu đáo để dâng lên Giàng và các vị thần. Sau lời khấn tạ ơn, già làng hoặc người chủ trì chia thức ăn, rượu cho các thành viên, thể hiện sự gắn kết giữa con người với thần linh và giữa các thành viên trong cộng đồng.

Phần lễ khép lại cũng là lúc phần hội bắt đầu. Tiếng cồng, tiếng trống vang lên, mọi người cùng múa hát trong niềm vui của một mùa vụ đã hoàn thành. Với người Giẻ - Triêng, Tết mùa không chỉ là lễ mừng lúa mới mà còn là dịp nghỉ ngơi, sum họp, thăm hỏi và vun đắp tình đoàn kết buôn làng.

Tái hiện giữa Thủ đô, nối dài mạch nguồn văn hóa

Không gian Tết mùa của người Giẻ - Triêng được tái hiện tại Hà Nội không chỉ mang đến cho công chúng cơ hội quan sát một lễ hội truyền thống, mà còn giúp nhiều nghi thức, kỹ năng dân gian và sinh hoạt cộng đồng được giới thiệu trực tiếp, sinh động.

Từ cách giã gạo, gói bánh, chuẩn bị mâm lễ đến những tiếng cồng chiêng, điệu múa, mỗi hoạt động đều kể một câu chuyện về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, mùa màng và cộng đồng.

Điểm đáng chú ý trong hoạt động tái hiện là sự tham gia của nhiều thế hệ. Người lớn tuổi trực tiếp hướng dẫn, trong khi lớp trẻ cùng thực hành các công đoạn như giã gạo, gói bánh, chuẩn bị lễ vật. Qua đó, tri thức dân gian không chỉ được giới thiệu cho du khách mà còn tiếp tục được truyền lại trong chính cộng đồng.

Không gian văn hóa giữa Thủ đô vì thế trở thành một điểm gặp gỡ giữa người thực hành di sản và công chúng. Những nghi lễ vốn gắn với buôn làng, nương rẫy được đưa đến gần hơn với người xem, góp phần giúp các giá trị truyền thống được nhận diện, trân trọng và tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.